Upłynnienie łożysk tocznych.

ZARZĄDZENIE
PRZEWODNICZĄCEGO PAŃSTWOWEJ KOMISJI PLANOWANIA GOSPODARCZEGO
z dnia 17 grudnia 1949 r.
w sprawie upłynnienia łożysk tocznych.

Na podstawie § 5 uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 8 września 1949 r. w sprawie gospodarki łożyskami tocznymi (Monitor Polski z 1950 r. Nr A-2, poz. 19) zarządzam:
1.
Urzędy, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe, państwowo-spółdzielcze, centrale spółdzielczo-państwowe, spółdzielnie oraz spółki prawa cywilnego i handlowego, w których Skarb Państwa lub przedsiębiorstwa państwowe posiadają udział wynoszący ponad 50% kapitału zakładowego, zgłoszą celem upłynnienia do Polskiego Towarzystwa Importowego Maszyn i Narzędzi "Polimex" sp. z o. o. (Biuro Łożysk Tocznych w Warszawie, ul. Filtrowa 71a), zwanego dalej w skrócie "Polimex", cały nadmiar łożysk tocznych, ustalony na podstawie inwentaryzacji składników majątkowych, przeprowadzonej na koniec 1949 r. Obowiązek zgłoszenia obejmuje łożyska toczne i ich części wymienione w instrukcji, stanowiącej załącznik do zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 22 czerwca 1949 r. w sprawie sporządzenia załącznika do planu zaopatrzenia na 1950 r., obejmującego specyfikację łożysk tocznych i ich części
2.
Jako nadmiary łożysk tocznych w rozumieniu niniejszego zarządzenia uważa się ilości przewyższające planowane zużycie, niezbędnie konieczne celem wykonania planów produkcyjnych, inwestycyjnych i innych eksploatacyjnych w okresie do końca 1950 r.
3.
Zgłoszeń dokonają centrale (działy) zaopatrzenia materiałowego w przemyśle i jednostki równoznaczne w pozostałych działach gospodarki (administracji).

W razie wątpliwości, kto jest zobowiązany dokonać zgłoszenia nadmiaru łożysk tocznych, zgłoszenia winien dokonać bezpośredni posiadacz nadmiaru.

Termin dokonania zgłoszeń do "Polimex'u" upływa z dniem 15 lutego 1950 r.

4.
Zgłoszeń należy dokonać na kartach ewidencyjnych stosownie do pkt 23 Instrukcji Nr 1 Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 15 listopada 1949 r. w sprawie tymczasowych zasad oraz organizacji akcji upłynnienia remanentów zbędnych i nadmiernych.

Sposób wypełniania kart ewidencyjnych ustala załącznik do niniejszego zarządzenia.

5.
Centralom (działom) zaopatrzenia materiałowego w przemyśle oraz jednostkom równoznacznym w innych działach gospodarki (administracji) przysługuje prawo dokonania przerzutów zgłoszonych tym jednostkom organizacyjnym nadmiarów łożysk tocznych w obrębie zaopatrywanych przedsiębiorstw (urzędów) i wyłącznie w granicach potrzeb wynikających z pkt 2 niniejszego zarządzenia.

W przypadku skorzystania z uprawnień, o których mowa w ustępie poprzednim, właściwe jednostki organizacyjne winny o dokonanych przerzutach uczynić odpowiednie adnotacje na kartach ewidencyjnych przesyłanych do "Polimex'u".

6.
Zgłoszone nadmiary pozostają nadal w magazynach posiadaczy, na ich odpowiedzialność i koszt magazynowania, aż do czasu otrzymania z "Polimex'u" dyspozycji wysyłkowych.

Jakiekolwiek dysponowanie zgłoszonymi nadmiarami łożysk tocznych bez uprzedniej zgody "Polimex'u" jest niedopuszczalne.

7.
Na zasadzie otrzymanych zgłoszeń "Polimex" zawiadomi posiadacza o zakupie łożysk, przy czym w zawiadomieniu tym poda również adres wysyłki, sposób jej dokonania oraz cenę zapłaty, którą rozumie się franco stacja odbiorcza.

Zakupu stosownie do ustępu poprzedniego dokona odbiorca wskazany przez "Polimex", bądź też "Polimex" bezpośrednio.

Rozliczenie należności następuje zasadniczo zgodnie z aktualnie obowiązującym cennikiem łożysk tocznych. W przypadkach, w których transakcja obejmuje łożyska toczne używane lub z innych powodów niepełnowartościowe, wyceny należy dokonać sposobem komisyjnym. W skład komisji wchodzą obowiązkowo upełnomocnieni przedstawiciele: zbywającego, nabywającego oraz czynnika społecznego.

O ile wartość upłynnianego nadmiaru łożysk tocznych przekracza wg cen inwentarzowych kwotę 1 (jednego) miliona złotych, w skład komisji winien wejść dodatkowo rzeczoznawca lub upełnomocniony przedstawiciel "Polimex'u".

8.
W przypadku wątpliwości co do stanu technicznego zgłoszonych łożysk "Polimex" dokona komisyjnego odbioru technicznego.

Skład komisji obowiązuje stosownie do § 3 uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 8 września 1949 r.

Jeśli komisja ustali, że stan techniczny łożysk tocznych nie wyklucza możliwości ich zużycia, wpływa jednak na zmniejszenie wartości tych łożysk, winna - powiększając swój skład stosownie do pkt 7 ust. 3 - dokonać również wyceny. Z odbioru technicznego łożysk tocznych winien być sporządzony protokół zdawczo-odbiorczy i podpisany przez wszystkie osoby biorące udział w komisji. O ile decyzja komisji nie jest jednomyślna, zdania przeciwne oraz ich uzasadnienie należy również wnieść do protokołu.

Każda z osób biorąca udział w komisji otrzymuje jeden egzemplarz protokołu.

9.
Przepisy pkt 8 dotyczące obowiązku i sposobu protokołowania czynności komisji technicznego odbioru łożysk tocznych obowiązują analogicznie odnośnie czynności komisji wyceny, o których mowa w pkt 7 niniejszego zarządzenia.
10.
O ile wśród zgłoszonych nadmiarów ujawnione zostaną takie łożyska toczne, na które brak będzie ewentualnie reflektantów, "Polimex" w miarę ujawniania wymienionych łożysk obowiązany jest składać do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (Departament Bilansów Towarowych Artykułów Przemysłowych) wnioski odnośnie innego sposobu ich upłynnienia.
11.
W sprawach dotyczących trybu postępowania przy upłynnianiu nadmiarów łożysk tocznych, a nie uregulowanych niniejszym zarządzeniem, należy stosować przepisy instrukcji Nr 1 Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 15 listopada 1949 roku w sprawie tymczasowych zasad oraz organizacji akcji upłynniania remanentów zbędnych i nadmiernych z wyłączeniem punktu 6 tej instrukcji.

ZAŁĄCZNIK 

Objaśnienia dotyczące sposobu wystawiania kart ewidencyjnych.

Symbol branży towarowej.
1)
Symbolem branży towarowej, obejmującej łożyska toczne i ich części, jest cyfra XIV, którą należy umieszczać w odpowiedniej rubryce każdej karty ewidencyjnej.

Symbol XIV obejmuje łożyska toczne i ich części wymienione w ustępie 1 instrukcji, stanowiącej załącznik do zarządzenia Przewodniczącego PKPG z dnia 22 czerwca 1949 r. w sprawie sporządzenia załącznika do planu zaopatrzenia na 1950 rok.

Nazwa materiału.

2)
W rubryce tej należy podać bliższe oznaczenie łożysk, przy czym:
a)
dla łożysk tocznych objętych cennikiem Biura Łożysk Tocznych (cennik BŁT Nr 1) wystarczy oznaczenie ISO wypisane łącznie z odpowiednim numerem, np. ISO-6205, ISO-2305K, ISO-7210, ISO-23226K + H326 itd.,
b)
łożyska nie oznaczone numerem ISO, ale zgodne z tym numerem pod względem wymiarów i konstrukcji, mogą być podane łącznie z łożyskami oznaczonymi ISO tylko wówczas, jeśli nie ma żadnych wątpliwości, że są wykonane normalnie, jak łożyska wymienione w ustępie poprzednim,
c)
w przypadkach, w których łożyska opisane w ustępach poprzednich posiadają wykonanie odbiegające od normalnego, co wyraża się dodatkowym znakiem obok oznaczenia zasadniczego, nie mogą być one łączone z łożyskami wymienionymi poprzednio, lecz należy je ujmować w oddzielnych kartach ewidencyjnych z podaniem tego dodatkowego znaku, np. 6204-Z, 2312K/C3, 22316K/MC4, NU416F itd.; te dodatkowe znaki dotyczą np. szczegółów konstrukcyjnych, luzów innych niż normalne, specjalnego koszyka lub tolerancji wymiarów innej niż normalna itd.,
d)
dla wszystkich łożysk pozostałych, nie objętych ustępami a), b) i c), należy podawać:

pełne określenie nazwy typu łożyska wg następującej nomenklatury:

łożysko kulkowe promieniowe jednorzędowe,

łożysko kulkowe promieniowe dwurzędowe sztywne,

łożysko kulkowe promieniowe dwurzędowe wahliwe,

łożysko kulkowe osiowe 1-kierunkowe (z podkładką sferyczną lub bez),

łożysko kulkowe osiowe 2-klerunkowe (z podkładką sferyczną lub bez),

łożysko o rolkach cylindrycznych 1-rzędowe,

łożysko o rolkach cylindrycznych 2-rzędowe,

łożysko o rolkach baryłkowych 1-rzędowe,

łożysko o rolkach baryłkowych 2-rzędowe,

łożysko o rolkach stożkowych,

łożysko rolkowe osiowe,

łożysko igiełkowe,

łożysko o złożeniach rolkowych.

Jeśli łożysko jest zaopatrzone w części dodatkowe, należy je dokładnie wymienić, np. tuleja zaciskowa, pierścień nastawny, podkładka sferyczna itd.

Oprócz jednej z wyżej wymienionych nazw typu łożyska należy również podać:

znaki wytłoczone na powierzchniach czołowych obydwu pierścieni łożyska oraz

wymiary zasadnicze w kolejności podanej dla każdego typu łożyska w cenniku BŁT nr 1.

Nazwę typu łożyska, znaki i wymiary podawać należy w oddzielnych wierszach rubryki "Nazwa materiału".

3)
Nazwy części łożysk tocznych oraz dane dodatkowe, o których mowa niżej, należy wymieniać w oddzielnych wierszach w rubryce "Nazwa materiału":
a)
blaszka zabezpieczająca - podać wybite znaki, a w razie braku takich - podać średnicę otworu,
b)
koszyki - podać znaki wybite,
c)
kulki - na jednej karcie ewidencyjnej umieszczać tylko jeden wymiar, podając średnicę kulek oraz ich przeznaczenie,
d)
nakrętka do tulei - podać znaki wybite, a w razie braku znaków - wskazać średnicę otworu i rodzaj gwintu (Witworth lub metryczny),
e)
oprawa dla łożyska tocznego - podać znaki wybite,
f)
pierścień łożyska rolkowego - jeśli nie tworzy kompletnego łożyska, a stanowi oddzielną część handlową (np. łożyska TIMKEN), podać znaki wybite,
g)
pierścień ustalający do łożyska o rolkach cylindrycznych - podać znaki wybite,
h)
pierścień ustalający do oprawy - podać znaki wybite, a w razie braku takich znaków - wskazać średnicę zewnętrzną oraz szerokość,
i)
podkładka sferyczna - podać znaki wybite, a w razie braku znaków - wskazać średnicę wewnętrzną i zewnętrzną oraz wysokość,
j)
rolki - podać wymiary: średnica, długość oraz rodzaj krawędzi (zaokrąglona lub ścięta); dla rolek odbiegających od kształtu cylindra geometrycznego, a więc mających po bokach stożki lub zatoczenia, należy załączyć ewentualnie szkic z wymiarami, podając je jak w punkcie 2 lit. d),
k)
tuleja demontażowa - podać znaki wybite, a w razie braku takich znaków - podać średnicę otworu, najmniejszą średnicę zewnętrzną stożka oraz długość i rodzaj gwintu, jak w punkcie 3 lit. d),
l)
tuleja zaciskowa - podać znaki wybite, a w razie braku takich znaków - podać średnicę wewnętrzną, rodzaj gwintu (patrz lit. d), średnicę zewnętrzną u nasady gwintu oraz długość,
ł)
uszczelka filcowa - podać średnicę wewnętrzną, zewnętrzną oraz wysokość,
m)
wianek - podać znaki wybite.

Nadmiar i ilość do upłynnienia.

4)
Należy podawać oddzielnie ilość łożysk lub części nowych, oddzielnie zaś ilość łożysk lub części używanych. Przez używane należy rozumieć takie łożyska lub części, które nadają się jeszcze do użytku.

Dane dotyczące upłynnienia lub zużycia.

5)
W rubryce tej należy oddzielnie podawać dane dotyczące upłynnienia lub zużycia (w okresie między wystawieniem karty ewidencyjnej a przesłaniem jej do Biura Łożysk Tocznych) łożysk lub części nowych oraz oddzielnie - używanych.
6)
Wszystkie pozostałe rubryki karty ewidencyjnej, nie omówione w punktach poprzednich, należy wypełniać zgodnie z załącznikiem do instrukcji nr 1 PKPG z dnia 15 listopada 1949 r. w sprawie tymczasowych zasad oraz organizacji akcji upłynnienia remanentów zbędnych i nadmiernych.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1950.A-2.20

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Upłynnienie łożysk tocznych.
Data aktu: 17/12/1949
Data ogłoszenia: 08/01/1950
Data wejścia w życie: 08/01/1950