uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,
(1) Udzielanie pomocy każdej osobie na morzu znajdującej się w niebezpieczeństwie jest obowiązkiem prawnym państw członkowskich ustanowionym w międzynarodowym prawie zwyczajowym i prawie umów międzynarodowych, w szczególności w Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu (konwencji SOLAS z 1974 r.), Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS z 1979 r.) i Międzynarodowej konwencji o poszukiwaniu i ratownictwie morskim (konwencji SAR z 1979 r.), jak również w prawie Unii. Unia Europejska jest stroną konwencji UNCLOS.
(2) Od 2014 r. tysiące ludzi usiłują przedostać się przez Morze Śródziemne, aby dotrzeć do Europy. W związku z tym wymagana jest wielowymiarowa reakcja Unii Europejskiej i jej państw członkowskich w celu uniknięcia ofiar śmiertelnych, sprawniejszego zarządzania migracjami, zlikwidowania podstawowych przyczyn migracji nieuregulowanej oraz rozbicia zorganizowanych grup przestępczych, w skład których wchodzą przemytnicy migrantów i handlarze ludźmi.
(3) W ciągu ostatnich dwóch lat migracja nieuregulowana w UE spadła i odnotowano mniej ofiar śmiertelnych. Przepływy migracyjne na Morzu Śródziemnym nadal wiążą się z ryzykownym wykorzystaniem małych statków nienadających się do żeglugi morskiej. Pozostaje to siłą napędową przestępczości zorganizowanej i przyczyną wypadków śmiertelnych, których nie możemy zaakceptować. Według Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji łączna liczba ofiar śmiertelnych na Morzu Śródziemnym w 2020 r. wynosi jak dotąd ponad 500 osób. W 2019 r. było ich 1 880, a licząc od 2014 r. - łącznie ponad 20 300. Tym samym szlak środkowośródziemnomorski do Europy jest najbardziej niebezpieczny na świecie.
(4) Od 2015 r. możliwości poszukiwawczo-ratownicze, koordynacja i skuteczność działania w regionie Morza Śródziemnego wyraźnie się poprawiły, co było możliwe dzięki reakcji na kryzys migracyjny, w tym dzięki znacznym wkładom państw nadbrzeżnych oraz zwiększonemu zaangażowaniu statków prywatnych i handlowych. UE i państwa członkowskie wzmocniły swoje zdolności w regionie Morza Śródziemnego, w tym poprzez operacje krajowe i operacje kierowane przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), takie jak Temida (dawniej Tryton), Posejdon i Indalo, jak również, poprzednio, poprzez unijną operację morską EUNAVFOR MED Sophia. Od 2015 r. przyczyniły się one do uratowania na morzu ponad 600 000 osób łącznie.
(5) W tym kontekście z prywatnych statków korzysta również, głównie w środkowej części Morza Śródziemnego, kilka organizacji pozarządowych (NGO), wnosząc znaczny wkład w ratowanie osób na morzu i przewożenie ich na terytorium UE celem bezpiecznego sprowadzenia na ląd. Jak już podkreślono w unijnym planie działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2015-2020 i szczegółowo wyjaśniono w wytycznych Komisji w sprawie pakietu środków dotyczących pośredników (C(2020) 6470), należy unikać karania tych, którzy udzielają pomocy humanitarnej osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu, a jednocześnie zapewnić, aby obowiązywały odpowiednie sankcje karne przeciwko przemytnikom ludzi.
(6) W swojej rezolucji z dnia 18 kwietnia 2018 r. w sprawie postępów w zakresie globalnych porozumień ONZ w sprawie bezpiecznej, uporządkowanej i legalnej migracji oraz w sprawie uchodźców (2018/2642(RSP)) Parlament Europejski wezwał do zapewnienia większych możliwości poszukiwawczo-ratowniczych na rzecz osób znajdujących się w niebezpieczeństwie, do rozwinięcia szerszych zdolności przez wszystkie państwa oraz do uznania wsparcia ze strony podmiotów prywatnych i organizacji pozarządowych w prowadzeniu akcji ratowniczych na morzu i na lądzie.
(7) Operacje poszukiwawczo-ratownicze w sytuacjach nadzwyczajnych wymagają koordynacji i możliwości szybkiego zejścia na ląd w bezpiecznym miejscu oraz poszanowania praw podstawowych uratowanych osób, zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, w tym zasadą non-refoulement, oraz międzynarodowym prawem zwyczajowym i konwencjami międzynarodowymi w zakresie praw człowieka i prawa morskiego, w tym z wytycznymi Komitetu Bezpieczeństwa na Morzu działającego przy Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) dotyczącymi traktowania osób uratowanych na morzu.
(8) W ostatnich latach pojawił się nowy rodzaj operacji poszukiwawczo-ratowniczych na morzach europejskich, tj. statki eksploatowane przez NGO w środkowej części Morza Śródziemnego angażują się - w ramach swojej głównej działalności - w operacje poszukiwawczo-ratownicze, które są koordynowane przez morskie ratownicze centra koordynacyjne lub prowadzone z własnej inicjatywy. W wielu przypadkach statki te zrealizowały kilka następujących bezpośrednio po sobie operacji ratowniczych, zanim uratowane osoby mogły zejść na ląd w bezpiecznym miejscu.
(9) Przemyt migrantów na morzu jest przestępstwem, które może zagrażać życiu ludzkiemu i podlega sankcjom zarówno na mocy prawa europejskiego, jak i międzynarodowego. Unia Europejska i jej państwa członkowskie są stronami Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej oraz protokołów do tej konwencji, w tym protokołu przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego tę konwencję. W tym kontekście zasadnicze znaczenie ma unikanie sytuacji, w których operacje ratownicze prowadzone przez prywatne statki na Morzu Śródziemnym są na korzyść siatek przemytu migrantów lub handlu ludźmi, w tym organizacji przestępczych handlujących ludźmi lub dopuszczających się wyzysku zbliżonego do niewolnictwa.
(10) Należy przypomnieć, że konwencja SAR nakłada na swoje strony obowiązek powołania odpowiednich służb poszukiwania i ratownictwa oraz przedsięwzięcia pilnych kroków w celu zapewnienia koniecznej pomocy osobom, które znajdują się lub wydają się znajdować w niebezpieczeństwie na morzu; właściwe strony powinny koordynować działania i współpracować, aby osoby, którym udzielono pomocy, schodziły z pokładu statku, który udzielił im pomocy, i docierały do bezpiecznego miejsca najszybciej, jak jest to praktycznie wykonalne. Zgodnie z wytycznymi IMO dotyczącymi traktowania osób uratowanych na morzu przy wyborze bezpiecznego miejsca do zejścia na ląd należy uwzględnić szereg istotnych czynników oraz szczególne okoliczności danego przypadku. Między innymi w przypadku osób ubiegających się o azyl i uchodźców uratowanych na morzu należy uwzględnić potrzebę unikania sprowadzania na ląd na terytoriach, na których życie i wolność osób wyrażających uzasadnione obawy przed prześladowaniem byłyby zagrożone. Ponadto zgodnie z wytycznymi IMO odpowiedzialne organy państwowe powinny dołożyć wszelkich starań, aby przyspieszyć procedury związane ze sprowadzaniem ocalonych osób na ląd, lecz w wytycznych podkreślono jednocześnie, że w niektórych przypadkach potrzeba skoordynowania działań może prowadzić do nieuniknionych opóźnień.
(11) Regularna obecność statków NGO prowadzących działania poszukiwawczo-ratownicze w regionie Morza Śródziemnego stwarza szczególną potrzebę wzmocnionej koordynacji i współpracy między statkami przewożącymi uratowane osoby a organami krajowymi oraz ma dla państw członkowskich różnorakie znaczenie: niektóre państwa członkowskie koordynują operacje poszukiwawczo-ratownicze; niektóre przyjmują uratowane osoby, które zeszły na ląd na ich terytorium; w niektórych państwach siedzibę mają organizacje pozarządowe; a z kolei w innych państwach statki wykorzystywane w działaniach poszukiwawczo-ratowniczych mają swoją przynależność państwową.
(12) Statki prywatne biorące udział w akcjach ratowniczych na Morzu Śródziemnym są zaangażowane w złożone i często powtarzające się operacje poszukiwawczo-ratownicze, które mogą prowadzić do przyjęcia na pokład dużej liczby osób w stosunku do pojemności statku oraz angażować w działania wiele podmiotów, od chwili uratowania po sprowadzenie na ląd. Dlatego też kwestią porządku publicznego, w tym bezpieczeństwa, jest stosowne zarejestrowanie i odpowiednie wyposażenie tych statków w celu spełnienia wymogów bezpieczeństwa i higieny związanych z tą działalnością, tak aby członkowie załogi i uratowane osoby nie byli narażeni na niebezpieczeństwo. Działania te należy prowadzić w skoordynowanych ramach poprzez wzmocnioną współpracę i koordynację między prywatnymi operatorami i organami krajowymi.
(13) Powtarzające się sprowadzanie uratowanych osób na ląd w nadbrzeżnych państwach członkowskich ma bezpośrednie skutki dla systemów zarządzania migracjami tych państw oraz wywiera presję na ich systemy migracyjne i azylowe, w tym na ich zdolności w zakresie przyjmowania osób i rozpatrywania wniosków.
(14) Oprócz innych inicjatyw, w dniu 4 lipca 2017 r. Komisja przyjęła "Plan działania w sprawie środków na rzecz wsparcia Włoch, zmniejszenia presji na szlaku środkowośródziemnomorskim oraz zwiększenia solidarności", który przewidywał opracowanie przez Włochy kodeksu postępowania dla NGO prowadzących działania poszukiwawczo- ratownicze na Morzu Śródziemnym, w porozumieniu z Komisją oraz w oparciu o dialog z NGO.
(15) Oprócz działań koordynacyjnych prowadzonych do tej pory, w tym w ramach forum służącego wspólnej świadomości i zbieżności działań w rejonie Morza Śródziemnego (SHADE MED) ustanowionego przy okazji operacji morskiej Sophia, nadal istnieje potrzeba uwzględnienia specyfiki praktyk poszukiwawczo-ratowniczych, która utrwaliła się w rejonie Morza Śródziemnego w ostatnich latach, przez ustanowienie bardziej ustrukturyzowanych, wiarygodnych i zrównoważonych ram, zgodnie z kompetencjami UE i właściwymi normami międzynarodowymi. Ramy te powinny określać konkretne zasady solidarności między państwami członkowskimi oraz uwzględniać potrzebę wzmocnionej współpracy, w szczególności między nadbrzeżnymi państwami członkowskimi a państwami członkowskimi bandery. Konieczna jest również współpraca z podmiotami prywatnymi, które eksploatują statki na potrzeby prowadzenia działań poszukiwawczo-ratowniczych oraz przewożenia uratowanych osób na terytorium UE; takie ramy powinny również służyć jako źródło odpowiednich informacji dotyczących operacji i struktury administracyjnej tych podmiotów, zgodnie z zasadą proporcjonalności i Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, oraz wzmacniać bezpieczeństwo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa międzynarodowego, w interesie wszystkich osób znajdujących się na pokładzie.
(16) Komisja powoła interdyscyplinarną grupę kontaktową, w ramach której państwa członkowskie będą mogły współpracować i koordynować działania w celu wdrożenia niniejszego zalecenia. Grupa sporządzi zestawienia krajowych przepisów i praktyk, wskaże dotychczasowe doświadczenia, oceni możliwość wprowadzenia ulepszonych środków współpracy między państwami bandery a państwami nadbrzeżnymi w odniesieniu do ich zadań i obowiązków, oraz opracuje najlepsze praktyki, które będą odzwierciedlały potrzeby wynikające z operacji poszukiwawczo-ratowniczych w związku z ich rozwojem w ostatnich latach. Grupa będzie utrzymywała regularne kontakty z zainteresowanymi stronami, w tym agencjami UE, w szczególności Fronteksem, oraz, w stosownych przypadkach, z organizacjami pozarządowymi prowadzącymi działania poszukiwawczo-ratownicze na Morzu Śródziemnym, naukowcami i organizacjami międzynarodowymi, takimi jak IMO, aby wymieniać się wiedzą i utrzymać spójność działań z międzynarodowymi ramami prawnymi i operacyjnymi. Państwa członkowskie powinny przekazywać Komisji wszystkie istotne informacje dotyczące wdrażania niniejszego zalecenia. Grupa kontaktowa będzie monitorowała wdrażanie zalecenia i raz w roku będzie przedstawiała Komisji stosowne sprawozdanie.
(17) Komisja uwzględni prace grupy kontaktowej oraz stan wdrożenia niniejszego zalecenia przy opracowywaniu, odpowiednio, europejskiej strategii zarządzania azylem i migracją oraz rocznych sprawozdań z zarządzania migracją, o których mowa w rozporządzeniu w sprawie zarządzania azylem i migracją. Na tej podstawie Komisja będzie również w razie potrzeby oceniała przyszłe inicjatywy i wydawała odpowiednie zalecenia w ich sprawie.
(18) Niniejsze zalecenie nie narusza obowiązku współpracy ani innych obowiązków wynikających ze stosownych przepisów prawa międzynarodowego i prawa Unii,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
| W imieniu Komisji | |
| Ylva JOHANSSON | |
| Członek Komisji |
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.
12.01.2026
W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.
12.01.2026
Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026
Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026
Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026
Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2020.317.23 |
| Rodzaj: | Zalecenie |
| Tytuł: | Zalecenie 2020/1365 dotyczące współpracy państw członkowskich w zakresie operacji prowadzonych przez statki należące do podmiotów prywatnych lub przez nie eksploatowane w celach poszukiwawczo-ratowniczych |
| Data aktu: | 23/09/2020 |
| Data ogłoszenia: | 01/10/2020 |
| Data wejścia w życie: | 23/09/2020 |