Ochrona gatunkowa roślin.

Dz.U.12.81
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ŚRODOWISKA1)
z dnia 5 stycznia 2012 r.
w sprawie ochrony gatunkowej roślin
Na podstawie art. 48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje;
§  1. Rozporządzenie określa:
1) gatunki dziko występujących roślin:
a) objętych ochroną ścisłą, z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej,
b) objętych ochroną częściową,
c) objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,
d) wymagających ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk oraz wielkość tych stref;
2) zakazy właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków roślin i odstępstwa od zakazów;
3) sposoby ochrony gatunków roślin.
§  2. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a, są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
§  3. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. b, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§  4. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. c, oraz sposoby ich pozyskiwania, są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§  5. Gatunki, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. d, oraz wielkość stref ochrony ich ostoi lub stanowisk, są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
§  6. W stosunku do roślin należących do dziko występujących gatunków, o których mowa w § 2-4, wprowadza się następujące zakazy:
1) zrywania, niszczenia i uszkadzania;
2) niszczenia ich siedlisk i ostoi;
3) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej i gleby w ostojach;
4) pozyskiwania, zbioru, przetrzymywania, posiadania, preparowania i przetwarzania okazów gatunków;
5) zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany i darowizny okazów gatunków;
6) wwożenia z zagranicy i wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków.
§  7.
1. Zakazy, o których mowa w § 6 pkt 1-3, w stosunku do gatunków dziko występujących roślin, objętych ochroną gatunkową, z wyjątkiem gatunków wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia oznaczonych symbolem (1), nie dotyczą:
1) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów;
2) usuwania roślin niszczących materiały lub obiekty budowlane.
2. Zakazy, o których mowa w § 6 pkt 4-6, nie dotyczą:
1) pozyskiwania okazów gatunków określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, które uzyskały zezwolenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska na ich pozyskiwanie;
2) przetrzymywania, zbywania, nabywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w pkt 1.
§  8. Sposoby ochrony gatunków polegają na:
1) zabezpieczaniu ostoi i stanowisk roślin przed zagrożeniami zewnętrznymi;
2) wykonywaniu zabiegów ochronnych utrzymujących właściwy stan siedliska roślin, w szczególności:
a) utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwych dla gatunku stosunków świetlnych,
b) utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwego dla gatunku stanu gleby lub wody,
c) utrzymywaniu lub odtwarzaniu właściwych dla gatunku stosunków wodnych,
d) koszeniu siedliska, w sposób właściwy dla gatunku,
e) wypasie zwierząt gospodarskich na obszarze siedliska, w sposób właściwy dla gatunku chronionego,
f) regulowaniu liczebności roślin, grzybów i zwierząt mających wpływ na chronione gatunki;
3) wspomaganiu rozmnażania się gatunku na stanowiskach naturalnych;
4) obserwacji i dokumentowaniu (monitoring) stanowisk, ostoi i populacji gatunków;
5) zabezpieczaniu reprezentatywnej części populacji przez ochronę ex situ;
6) zasilaniu populacji naturalnych przez wprowadzenie osobników z hodowli ex situ;
7) przywracaniu roślin z hodowli ex situ do środowiska przyrodniczego;
8) przenoszeniu roślin zagrożonych na nowe stanowiska;
9) edukacji w zakresie rozpoznawania gatunków chronionych i sposobów ich ochrony;
10) prowadzeniu upraw roślin należących do gatunków chronionych wykorzystywanych do celów gospodarczych;
11) promowaniu technologii prac związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej, umożliwiających zachowanie ostoi i stanowisk gatunków chronionych.
§  9. Traci moc rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. Nr 168, poz. 1764).
§  10. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
______

1) Minister Środowiska kieruje działem administracji rządowej - środowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. Nr 248, poz. 1493 i Nr 284, poz. 1671).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 76, poz. 489 i Nr 119, poz. 804 oraz z 2011 r. Nr 34, poz. 170, Nr 94, poz. 549, Nr 208, poz. 1241 i Nr 224, poz. 1337.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH ROŚLIN OBJĘTYCH OCHRONĄ ŚCISŁĄ, Z WYSZCZEGÓLNIENIEM GATUNKÓW WYMAGAJĄCYCH OCHRONY CZYNNEJ*

Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska
BRUNATNICE PHAEOPHYTA
morszczynowate Fucaceae
1 morszczyn pęcherzykowaty Fucus vesiculosus
KRASNOROSTY RHODOPHYTA
hildenbrandiowate Hildenbrandtiaceae
2 hildenbrandia rzeczna Hildenbrandtia rivularis
widlikowate Furcellariaceae
3 ** Furcellaria fastigiata
RAMIENICE CHAROPHYTA
ramienicowate Characeae
4 krynicznik obskubany Nitella syncarpa
5 krynicznik smukły Nitella gracilis
6 ** Nitella batrachosperma
7 ** Nitella capillaris
8 ** Nitella opaca
9 ** Nitella tenuissima
10 ** Tolypella glomerata
11 ** Tolypella intricata
12 ** Tolypella prolifera
13 ramienica bałtycka Chara baltica
14 ramienica grzywiasta Chara filiformis
15 ramienica szczeciniasta Chara strigosa
16 ramienica wielokolczasta Chara polyacantha
17 ** Chara braunii
18 ** Chara canescens
19 ** Chara connivens
20 ** Chara crassicaulis
21 ** Chara tenuispina
22 ** Lychnothamnus barbatus
23 rozsocha morska Tolypella nidifica
WĄTROBOWCE MARCHANTIOPHYTA
beznerwowate Aneuraceae
24 lśniątka zakrzywiona Riccardia incurvata
25 lśniątka zatokowa Riccardia chamedryfolia
czubkowate Lophoziaceae
26 czubek delikatny Lophozia laxa
27 czubek główkowaty Lophozia capitata
28 czubek Ruthego Lophozia rutheana
29 sznurnik falistolistny Jamesoniella undulifolia
30 wieloklap Kunzego Barbilophozia kunzeana
31 zgiętolist nadrzewny Anastrophyllum hellerianum
grimaldiowate Aytoniaceae
32 gwiaździanka workowata (2) Asterella saccata
33 mannia pachnąca (2) Mannia fragrans
głowiakowate Cephaloziaceae
34 bagniczka drobna Cladopodiella francisci
35 bagniczka pływająca Cladopodiella fluitans
36 głowiak łańcuszkowaty Cephalozia catenulata
37 natorfek nagi Odontoschisma denudatum
38 natorfek torfowcowy Odontoschisma sphagni
39 nowellia krzywolistna Nowellia curvifolia
jednoczepkowate Haplomitriaceae
40 jednoczepek Hookera Haplomitrium hookeri
ostroczepkowate Oxymitraceae
41 ostroczepek łuskowaty (2) Oxymitra incrassata
pallawiciniowate Pallaviciniaceae
42 merkia irlandzka Moerckia hibernica
43 pallawicinia Lyella Pallavicinia lyellii
płożykowate Geocalycaceae
44 płożyk wonny Geocalyx graveolens
skapankowate Scapaniaceae
45 skapanka błotna Scapania paludicola
wgłębkowate Ricciaceae
46 wgłębka Hübenera Riccia huebeneriana
47 wgłębka rzęsista (2) Riccia ciliifera
48 wgłębka szara Riccia trichocarpa
MCHY BRYOPHYTA
bezlistowate Buxbaumiaceae
49 bezlist okrywowy Buxbaumia viridis
białozębowate Leucodontaceae
50 jeżolist zwyczajny Antitrichia curtipendula
błotniszkowate Helodiaceae
51 błotniszek wełnisty Helodium blandowii
drabinowcowate Cinclidiaceae
52 drabinowiec mroczny Cinclidium stygium
drobniaczkowate Seligeriaceae
53 drobniaczek łukowaty Seligeria campylopoda
54 drobniaczek rozłożysty Seligeria patula
55 drobniaczek wapienny Seligeria calcarea
56 krótkoząb skalny Brachydontium trichodes
gajnikowate Hylocomiaceae
57 gajniczek krótkodzióbkowy Loeskeobryum brevirostre
krótkoszowate Brachytheciaceae
58 krótkosz namurnikowy Brachythecium geheebii
59 szydłosz cienki Cirriphyllum tenuicaule
krzewikowate Thamnobraceae
60 krzewik źródliskowy Thamnobryum alopecurum
krzywoszyjowate Amblystegiaceae
61 bagiennik widłakowaty Pseudocalliergon lycopodioides
62 bagiennik żmijowaty Pseudocalliergon trifarium
63 błyszcze włoskowate Tomentypnum nitens
64 krzywoszyj korzeniowy Amblystegium radicale
65 krzywoząb podsadnikowy Anacamptodon splachnoides
66 mokradłosz wielkolistny Calliergon megalophyllum
67 mokradłosz Richardsona Calliergon richardsonii
68 sierpowiec (haczykowiec) błyszczący Drepanocladus vernicosus
69 sierpowiec brudny Drepanocladus sordidus
70 sierpowiec jeziorny Drepanocladus stagnatus
71 sierpowiec moczarowy Drepanocladus sendtneri
72 sierpowiec włosolistny Drepanocladus capillifolius
73 skorpionowiec brunatny Scorpidium scorpioides
74 tęposz niski Leptodictyum humile
75 warnstorfia włoskolistna Warnstorfia trichophylla
76 wodnokrzywoszyj rzeczny Hygroamblystegium fluviatile
77 wodnokrzywoszyj zanurzony Hygroamblystegium tenax
miecherowate Neckeraceae
78 gładysz paprociowaty Homalia trichomanoides
79 miechera - wszystkie gatunki Neckera spp.
naleźlinowate Andreaceae
80 naleźlina - wszystkie gatunki Andreaea spp.
nurzypląsowate Cinclidotaceae
81 nurzypląs czarniawy Cinclidotus riparius
82 nurzypląs lancetowaty Cinclidotus fontinaloides
osadniczkowate Disceliaceae
83 osadniczek goły Discelium nudum
parzęchlinowate Meesiaceae
84 mszar krokiewkowaty Paludella squarrosa
85 parzęchlin - wszystkie gatunki Meesia spp.
86 tępoząb białawy Amblyodon dealbatus
płaskolistowate Hookeriaceae
87 płaskolist lśniący Hookeria lucens
płaskomerzykowate Plagiomniaceae
88 nibyprątnik torfowy Pseudobryum cinclidioides
89 płaskomerzyk orzęsiony Plagiomnium drummondii
płoniwowate Pottiaceae
90 boczeń nastroszony Pleurochaete squarrosa
91 brodek Randa Tortula randii
92 brodek zwisły Tortula cernua
93 kędziarzawka krucha Tortella fragilis
94 kędzierzawka żółtozielona Tortella flavovirens
95 pędzliczek brodawkowaty Syntrichia papillosa
96 pędzliczek chiński Syntrichia sinensis
97 pędzliczek gładkowłoskowy Syntrichia laevipila
98 pędzliczek szerokolistny Syntrichia latifolia
99 pędzliczek zielonawy Syntrichia virescens
100 ślimakobrzeżek lessowy Hilpertia velenovskyi
podsadnikowate Splachnaceae
101 długoszyj piłkowany Tayloria serrata
102 podsadnik kulisty Splachnum sphaericum
103 podsadnik pęcherzykowaty Splachnum ampullaceum
prątnikowate Bryaceae
104 prątnik brandenburski Bryum neodamense
105 prątnik jajowaty Bryum subneodamense
106 prątnik meklemburski Bryum warneum
107 prątnik nadobny Bryum calophyllum
108 prątnik okrągłolistny Bryum cyclophyllum
109 prątnik solniskowy Bryum salinum
110 prątnik zbiegający Bryum weigelii
rokietowate Hypnaceae
111 rokiet łąkowy Hypnum pratense
112 rokiet Sautera Hypnum sauteri
skrętkowate Funariaceae
113 bezrąbek czterokanciasty Pyramidula tetragona
skrzydlikowate Fissidentaceae
114 skrzydlik długoszowaty Fissidens osmundoides
115 skrzydlik studziennik Fissidens fontanus
116 skrzydlik tęgoszczecinowy Fissidens crassipes
strzechwowate Grimmiaceae
117 rozłupek brunatny Schistidium brunnescens
118 rozłupek czarniawy Schistidium atrofuscum
119 rozłupek wiotki Schistidium flaccidum
120 rozłupek włoskoząb Schistidium trichodon
121 siatkoząb darniowy Coscinodon cribrosus
122 strzechewka bruzdowana Orthogrimmia sessitana
123 strzechewka darniowa Orthogrimmia caespiticia
124 strzechwa bezząb Grimmia anodon
125 strzechwa włosista Grimmia crinita
126 strzechwowiec okrągły Dryptodon orbicularis
127 strzechwowiec zwodniczy Dryptodon decipiens
szmotłochowate Bartramiaceae
128 bagnik - wszystkie gatunki oprócz bagnika zdrojowego Philonotis spp., z wyjątkiem Philonotis fontana
szurpkowate Orthotrichaceae
129 nastroszek - wszystkie gatunki Ulota spp.
130 szurpek bezzębny Orthotrichum gymnostomum
131 szurpek delikatny Orthotrichum tenellum
132 szurpek drobny Orthotrichum microcarpum
133 szurpek porosły Orthotrichum lyellii
134 szurpek Rogera Orthotrichum rogeri
135 szurpek słoikowaty Orthotrichum urnigerum
136 szurpek skalny Orthotrichum rupestre
137 szurpek szwedzki Orthotrichum scanicum
138 zrostniczek zielony Zygodon viridissimus
139 zrostniczek wysmukły Zygodon gracilis
torfowcowate Sphagnaceae
140 torfowiec - wszystkie gatunki, z wyjątkiem torfowca kończystego i torfowca nastroszonego Sphagnum spp., z wyjątkiem Sphagnum fallax i Sphagnum squarrosum
tujowcowate Thuidiaceae
141 tujnik maleńki Cyrto-hypnum minutulum
trzęślikowate Timmiaceae
142 trzęsiec meklemburski Timmia megapolitana
widłozębowate Dicranaceae
143 krzywoszczeć pogięta Campylopus flexuosus
144 krzywoszczeć Schimpera Campylopus schimperi
145 krzywoszczeć torfowa Campylopus pyriformis
146 różnoząb delikatny Cynodontium tenellum
147 różnoząb smukły Cynodontium gracilescens
148 różnoząb zwodniczy Cynodontium fallax
149 skrobak rozłupany Cnestrum schistii
150 widłoząb Bergera Dicranum undulatum
151 widłoząb błotny Dicranum bonjeanii
152 widłoząb płowy Dicranum fulvum
153 widłoząb sudecki Dicranum sendtneri
154 widłoząb zielony Dicranum viride
155 zwiesiniec szorstki Dicranodontium asperulum
zdrojkowate Fontinalaceae
156 moczara (żaglik) sierpowata Dichelyma falcatum
157 moczara (żaglik) włoskowata Dichelyma capillaceum
158 zdrojek łuseczkowaty Fontinalis squamosa
159 zdrojek rokietowaty Fontinalis hypnoides
160 zdrojek szwedzki Fontinalis dalecarlica
zwiślikowate Anomodontaceae
161 zwiślik - wszystkie gatunki Anomodon spp.
PAPROTNIKI PTERIDOPHYTA
długoszowate Osmundaceae
162 długosz królewski Osmunda regalis
języcznikowate Blechnaceae
163 podrzeń żebrowiec Blechnum spicant
marsyliowate Marsileaceae
164 marsylia czterolistna (1) (2) Marsilea quadrifolia
165 gałuszka kulecznica (1) (2) Pilularia globulifera
nasięźrzałowate Ophioglossaceae
166 podejźrzon pojedynczy (1) (2) Botrychium simplex
167 podejźrzon - pozostałe gatunki (2) Botrychium spp. - pozostałe gatunki
168 nasięźrzał pospolity (2) Ophioglossum vulgatum
paprotkowate Polypodiaceae
169 paprotka zwyczajna Polypodium vulgare
paprotnikowate Aspidiaceae
170 paprotnik - wszystkie gatunki Polystichum spp.
poryblinowate Isoëtaceae
171 poryblin kolczasty (1) Isoëtes echinospora
172 poryblin jeziorny Isoëtes lacustris
salwiniowate Salviniaceae
173 salwinia pływająca Salvinia natans
skrzypowate Equisetaceae
174 skrzyp olbrzymi Equisetum telmateia
175 skrzyp pstry Equisetum variegatum
widliczkowate Selaginellaceae
176 widliczka - wszystkie gatunki Selaginella spp.
widłakowate Lycopodiaceae
177 wszystkie gatunki wszystkie gatunki
wietlicowate Athyriaceae
178 pióropusznik strusi Matteucia struthiopteris
179 rozrzutka brunatna (2) Woodsia ilvensis
zanokcicowate Aspleniaceae
180 zanokcica serpentynowa (1) (2) Asplenium adiantum-nigrum
181 zanokcica ciemna (1) (2) Asplenium adulterinum
182 zanokcica klinowata (1) (2) Asplenium cuneifolium
183 języcznik zwyczajny Phyllitis scolopendrium
zmienkowate Cryptogrammaceae
184 zmienka górska Cryptogramma crispa
** Hymenophyllaceae
185 włosocień delikatny (1) Trichomanes speciosum
NAGOZALĄŻKOWE PINOPHYTINA
cisowate Taxaceae
186 cis pospolity Taxus baccata
sosnowate Pinaceae
187 sosna błotna Pinus x rhaetica
188 sosna limba (limba) Pinus cembra
189 sosna kosa (kosodrzewina, kosodrzew) Pinus mugo
DWULIŚCIENNE MAGNOLIOPSIDA
babkowate Plantaginaceae
190 babka nadmorska (2) Plantago maritima
191 babka pierzasta (2) Plantago coronopus
192 brzeżyca jednokwiatowa Littorella uniflora
baldaszkowate Apiaceae
193 cieszynianka wiosenna Hacquetia epipactis
194 dzięgiel (arcydzięgiel) litwor Angelica archangelica
195 mikołajek nadmorski Eryngium maritimum
196 selery (pęczyna) błotne (1) (2) Apium repens
197 selery węzłobaldachowe (1) Apium nodiflorum
198 starodub łąkowy (1) (2) Ostericum palustre (Angelica palustris)
bobrkowate Menyanthaceae
199 grzybieńczyk wodny Nymphoides peltata
brzozowate Betulaceae
200 brzoza karłowata Betula nana
201 brzoza niska (2) Betula humilis
202 brzoza ojcowska (2) Betula x oycoviensis
dymnicowate Fumariaceae
203 kokorycz drobna Corydalis pumila
dziurawcowate Hypericaceae
204 dziurawiec nadobny Hypericum pulchrum
205 dziurawiec wytworny (1) (2) Hypericum elegans
dzwonkowate Campanulaceae
206 dzwonecznik wonny (1) (2) Adenophora liliifolia
207 dzwonek boloński (2) Campanula bononiensis
208 dzwonek brodaty Campanula barbata
209 dzwonek karkonoski (1) Campanula bohemica
210 dzwonek piłkowany (dzwonek lancetowaty) (1) Campanula serrata
211 dzwonek szerokolistny Campanula latifolia
212 dzwonek syberyjski (2) Campanula sibirica
213 zerwa kulista (zerwa główkowata) Phyteuma orbiculare
fiołkowate Violaceae
214 fiołek bagienny Viola uliginosa
215 fiołek mokradłowy (2) Viola stagnina
216 fiołek torfowy Viola epipsila
goryczkowate Gentianaceae
217 centuria - wszystkie gatunki Centaurium spp.
218 goryczka krzyżowa (2) Gentiana cruciata
219 goryczka wąskolistna (2) Gentiana pneumonanthe
220 goryczka - pozostałe gatunki Gentiana - pozostałe gatunki
221 goryczuszka (goryczka) bałtycka (2) Gentianella baltica
222 goryczuszka (goryczka) błotna (2) Gentianella uliginosa
223 goryczuszka (goryczka) czeska (1) (2) Gentianella bohemica
224 goryczuszka (goryczka) polna (2) Gentianella campestris
225 goryczuszka (goryczka) Wettsteina (2) Gentianella germanica
226 goryczuszka (goryczka) - pozostałe gatunki Gentianella - pozostałe gatunki
227 niebielistka (swercja) trwała (2) Swertia perennis
goździkowate Caryophyllaceae
228 goździk kosmaty (2) Dianthus armeria
229 goździk lodowcowy (goździk lodnikowy) Dianthus glacialis
230 goździk lśniący (1) Dianthus nitidus
231 goździk okazały Dianthus speciosus
232 goździk piaskowy Dianthus arenarius
233 goździk postrzępiony Dianthus plumarius
234 goździk pyszny (2) Dianthus superbus
235 goździk siny (2) Dianthus gratianopolitanus
236 goździk skupiony Dianthus compactus
237 lepnica litewska Silene lithuanica
238 łyszczec (gipsówka) wiechowaty Gypsophila paniculata
239 nadbrzeżyca nadrzeczna (2) Corrigiola litoralis
gruboszowate Crassulaceae
240 rojnik górski Sempervivum montanum
241 rojownik (rojnik) pospolity Jovibarba sobolifera
242 rojownik (rojnik) włochaty Jovibarba hirta
gruszyczkowate Pyrolaceae
243 pomocnik baldaszkowy Chimaphila umbellata
grzybieniowate Nymphaeaceae
244 grążel drobny Nuphar pumila
245 grzybienie północne (grzybienie zapoznane) Nymphaea candida
jaskrowate Ranunculaceae
246 ciemiernik czerwonawy Helleborus purpurascens
247 jaskier illiryjski (1) (2) Ranunculus illyricus
248 miłek wiosenny (2) Adonis vernalis
249 orlik pospolity Aquilegia vulgaris
250 pełnik - wszystkie gatunki (2) Trollius spp.
251 pluskwica europejska (pluskwica cuchnąca) Cimicifuga europaea
252 powojnik prosty Clematis recta
253 przylaszczka pospolita (przelaszczka trojanek) Hepatica nobilis
254 sasanka alpejska Pulsatilla alba
255 sasanka łąkowa (2) Pulsatilla pratensis
256 sasanka otwarta (sasanka dzwonkowata) (1) (2) Pulsatilla patens
257 sasanka słowacka (1) (2) Pulsatilla slavica
258 sasanka wiosenna (2) Pulsatilla vernalis
259 sasanka zwyczajna (1) (2) Pulsatilla vulgaris
260 tojad morawski (1) Aconitum firmum ssp. moravicum
261 tojad - pozostałe gatunki Aconitum spp. - pozostałe gatunki
262 włosienicznik (jaskier) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem włosienicznika krążkolistnego Batrachium spp., z wyjątkiem Batrachium circinatum
263 zawilec narcyzowy (zawilec narcyzowaty) Anemone narcissifolia
264 zawilec wielkokwiatowy (zawilec leśny) (2) Anemone sylvestris
kłokoczkowate Staphyleaceae
265 kłokoczka południowa Staphylea pinnata
komosowate Chenopodiaceae
266 soliród (solirodek) zielny (2) Salicornia europaea
kotewkowate Trapaceae
267 kotewka orzech wodny (1) (2) Trapa natans
krzyżowe Brassicaceae
268 pszonak pieniński (1) (2) Erysimum pieninicum
269 rukiew - wszystkie gatunki Nasturtium spp.
270 warzucha polska (1) (2) Cochlearia polonica
271 warzucha tatrzańska (1) Cochlearia tatrae
lnowate Linaceae
272 len austriacki Linum austriacum
273 len włochaty (2) Linum hirsutum
274 len złocisty (2) Linum flavum
lobeliowate Lobeliaceae
275 lobelia jeziorna Lobelia dortmanna
marzanowate Rubiaceae
276 przytulia krakowska (1) (2) Galium cracoviense
277 przytulia stepowa (2) Galium valdepilosum
278 przytulia sudecka (1) Galium sudeticum
motylkowate Fabaceae
279 groszek szerokolistny (2) Lathyrus latifolius
280 groszek wielkoprzylistkowy (2) Lathyrus pisiformis
281 groszek wschodniokarpacki Lathyrus laevigatus
282 ostrołódka kosmata (2) Oxytropis pilosa
283 szczodrzeniec zmienny (1) (2) Chamaecytisus albus
nadwodnikowate Elatinaceae
284 nadwodnik - wszystkie gatunki Elatine spp.
oliwnikowate Elaeagnaceae
285 rokitnik zwyczajny Hippophaë rhamnoides
pierwiosnkowate Primulaceae
286 cyklamen purpurowy (1) Cyclamen purpurascens
287 mlecznik nadmorski (2) Glaux maritima
288 pierwiosnek (pierwiosnka) - wszystkie gatunki, z wyjątkiem pierwiosnka (pierwiosnki) wyniosłego i pierwiosnka (pierwiosnki) lekarskiego Primula spp., z wyjątkiem Primula elatior i Primula veris
289 zarzyczka (kortusa) górska Cortusa matthioli
pływaczowate Lentibulariaceae
290 pływacz - wszystkie gatunki Utricularia spp.
291 tłustosz - wszystkie gatunki Pinguicula spp.
portulakowate Portulacaceae
292 zdrojek błyszczący Montia fontana
przewiertniowate Caprifoliaceae
293 wiciokrzew (suchokrzew) pomorski Lonicera periclymenum
294 zimoziół (linnea) północny Linnaea borealis
psiankowate Solanaceae
295 lulecznica kraińska Scopolia carniolica
296 pokrzyk wilcza-jagoda Atropa belladonna
rosiczkowate Droseraceae
297 aldrowanda pęcherzykowata (1) (2) Aldrovanda vesiculosa
298 rosiczka - wszystkie gatunki Drosera spp.
różowate Rosaceae
299 jarząb brekinia (brzęk) Sorbus torminalis
300 jarząb szwedzki Sorbus intermedia
301 malina moroszka Rubus chamaemorus
302 parzydło leśne Aruncus sylvestris
303 pięciornik śląski (1) (2) Potentilla silesiaca
304 róża francuska (2) Rosa gallica
305 rzepik szczeciniasty (1) Agrimonia pilosa
306 tawuła średnia (1) Spiraea media
307 wiśnia karłowata (2) Cerasus fruticosa
rutowate Rutaceae
308 dyptam jesionolistny (1) Dictamnus albus
sandałowcowate Santalaceae
309 leniec bezpodkwiatkowy (1) (2) Thesium ebracteatum
skalnicowate Saxifragaceae
310 skalnica gronkowa Saxifraga paniculata
311 skalnica torfowiskowa (1) Saxifraga hirculus
szczeciowate Dipsacaceae
312 czarcikęsik Kluka (2) Succisella inflexa
szorstkolistne Boraginaceae
313 żmijowiec czerwony (1) (2) Echium russicum
trędownikowate Scrophulariaceae
314 gnidosz sudecki (1) Pedicularis sudetica
315 gnidosz - pozostałe gatunki Pedicularis spp. - pozostałe gatunki
316 konitrut błotny (2) Gratiola officinalis
317 lnica wonna (1) Linaria odora
318 lindernia mułowa (1) Lindernia procumbens
319 naparstnica zwyczajna Digitalis grandiflora
320 tocja karpacka (1) Tozzia carpatica
wawrzynkowate Thymelaeaceae
321 wawrzynek główkowy (1) (2) Daphne cneorum
322 wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum
wargowe Lamiaceae
323 miodownik melisowaty (miodownik wielkokwiatowy) Melittis melissophyllum
324 pszczelnik wąskolistny Dracocephalum ruyschiana
wielosiłowate Polemoniaceae
325 wielosił błękitny (2) Polemonium coeruleum
wierzbowate Salicaceae
326 wierzba borówkolistna (2) Salix myrtilloides
327 wierzba lapońska (1) (2) Salix lapponum
wilczomleczowate Euphorbiaceae
328 wilczomlecz (ostromlecz) pstry (2) Euphorbia epithymoides
wrześniowate Myricaceae
329 woskownica europejska (2) Myrica gale
wrzosowate Ericaceae
330 bagno zwyczajne Ledum palustre
331 chamedafne północna Chamaedaphne calyculata
332 mącznica lekarska Arctostaphylos uva-ursi
333 różanecznik żółty (1) (2) Rhododendron luteum
334 wrzosiec bagienny Erica tetralix
zarazowate Orobanchaceae
335 zaraza - wszystkie gatunki Orobanche spp.
złożone Asteraceae
336 arnika górska (2) Arnica montana
337 aster gawędka Aster amellus
338 aster solny (2) Aster tripolium
339 chryzantema (złocień) Zawadzkiego Dendranthema zawadzkii
340 dziewięćsił popłocholistny (1) (2) Carlina onopordifolia
341 dziewięćsił bezłodygowy Carlina acaulis
342 języczka syberyjska (1) (2) Ligularia sibirica
343 omieg górski Doronicum austriacum
344 ostrożeń pannoński (2) Cirsium pannonicum
345 ożota zwyczajna (2) Linosyris vulgaris
346 sierpik różnolistny (1) (2) Serratula lycopifolia
347 szarotka alpejska Leontopodium alpinum
348 wężymord stepowy (2) Scorzonera purpurea
JEDNOLIŚCIENNE LILIOPSIDA
amarylkowate Amaryllidaceae
349 śnieżyczka przebiśnieg Galanthus nivalis
350 śnieżyca wiosenna Leucoium vernum
bagnicowate Scheuchzeriaceae
351 bagnica torfowa Scheuchzeria palustris
jezierzowate Najadaceae
352 jezierza giętka (1) (2) Najas flexilis
353 jezierza mniejsza Najas minor
kosaćcowate Iridaceae
354 kosaciec bezlistny (2) Iris aphylla
355 kosaciec syberyjski (2) Iris sibirica
356 mieczyk błotny (1) (2) Gladiolus paluster
357 mieczyk dachówkowaty (2) Gladiolus imbricatus
358 szafran spiski (2) Crocus scepusiensis
liliowate Liliaceae
359 cebulica dwulistna (oszloch) Scilla bifolia
360 ciemiężyca (ciemierzyca) biała (2) Veratrum album
361 ciemiężyca (ciemierzyca) czarna (1) Veratrum nigrum
362 ciemiężyca (ciemierzyca) zielona Veratrum lobelianum
363 czosnek syberyjski Allium sibiricum
364 kosatka kielichowa (2) Tofieldia calyculata
365 liczydło górskie Streptopus amplexifolius
366 lilia bulwkowata (2) Lilium bulbiferum
367 lilia złotogłów Lilium martagon
368 pajęcznica liliowata (2) Anthericum liliago
369 szachownica kostkowata (1) (2) Fritillaria meleagris
370 szafirek miękkolistny (2) Muscari comosum
371 śniedek cienkolistny (2) Ornithogalum collinum
372 śniedek - pozostałe gatunki Ornithogalum - pozostałe gatunki
373 zimowit jesienny (2) Colchicum autumnale
obrazkowate Araceae
374 obrazki alpejskie Arum alpinum
375 obrazki plamiste Arum maculatum
rdestnicowate Potamogetonaceae
376 rdestniczka (rdestnica) gęsta (1) (2) Groenlandia densa
storczykowate Orchidaceae
377 buławnik - wszystkie gatunki Cephalanthera spp.
378 dwulistnik muszy (2) Ophrys insectifera
379 gnieźnik leśny Neottia nidus-avis
380 gołek białawy Leucorchis albida
381 gółka długoostrogowa (2) Gymnadenia conopsea
382 gółka wonna Gymnadenia odoratissima
383 koślaczek stożkowaty (1) (2) Anacamptis pyramidalis
384 kręczynka jesienna (1) (2) Spiranthes spiralis
385 kruszczyk - wszystkie gatunki Epipactis spp.
386 kukuczka kapturkowata Neottianthe cucullata
387 kukułka (storczyk) - wszystkie gatunki (2) Dactylorhiza spp.
388 lipiennik Loesela (1) (2) Liparis loeselii
389 listera jajowata Listera ovata
390 listera sercowata Listera cordata
391 miodokwiat krzyżowy (1) Herminium monorchis
392 obuwik pospolity (1) (2) Cypripedium calceolus
393 ozorka zielona (2) Coeloglossum viride
394 podkolan biały Platanthera bifolia
395 podkolan zielonawy Platanthera chlorantha
396 potrostek alpejski Chamorchis alpina
397 storczyca kulista (2) Traunsteinera globosa
398 storczyk - wszystkie gatunki (2) Orchis spp.
399 storzan bezlistny Epipogium aphyllum
400 tajęża jednostronna Goodyera repens
401 wątlik błotny Hammarbya paludosa
402 wyblin jednolistny Malaxis monophyllos
403 żłobik koralowy Corallorhiza trifida
trawy Poaceae
404 kostrzewa ametystowa Festuca amethystina
405 ostnica - wszystkie gatunki (2) Stipa spp.
406 perłówka siedmiogrodzka Melica transsilvanica
407 wiechlina (wyklina) granitowa Poa granitica
408 koleantus delikatny (1) Coleanthus subtilis
turzycowate Cyperaceae
409 kłoć wiechowata Cladium mariscus
410 marzyca czarniawa Schoenus nigricans
411 marzyca ruda Schoenus ferrugineus
412 ponikło kraińskie (1) Eleocharis carniolica
413 ponikło wielołodygowe Eleocharis multicaulis
414 przygiełka brunatna Rhynchospora fusca
415 turzyca bagienna Carex limosa
416 turzyca Davalla (2) Carex davalliana
417 turzyca delikatna Carex supina
418 turzyca patagońska Carex magellanica
419 turzyca pchla (2) Carex pulicaris
420 turzyca rozsunięta Carex divulsa
421 turzyca strunowa Carex chordorrhiza
422 turzyca życicowa Carex loliacea
423 turzyca żytowata (2) Carex secalina
424 wełnianeczka alpejska Baeothryon alpinum
425 wełnianeczka darniowa Baeothryon caespitosum
426 wełnianka delikatna (1) Eriophorum gracile
żabieńcowate Alismataceae
427 elisma wodna (1) Luronium natans
428 kaldesia dziewięciornikowata (1) (2) Caldesia parnassifolia
zosterowate Zosteraceae
429 zostera morska Zostera marina
Objaśnienia:

* Gatunki roślin zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, w następujący sposób:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

(1) - gatunki, dla których nie stosuje się określonych w § 7 rozporządzenia odstępstw od zakazów.

(2) - gatunki wymagające ochrony czynnej.

** Brak nazwy polskiej.

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH ROŚLIN OBJĘTYCH OCHRONĄ CZĘŚCIOWĄ*

Nazwa polska Nazwa łacińska
KRASNOROSTY RHODOPHYTA
rozróżkowate Ceramiaceae
1 ** Ceramium circinatum
2 ** Ceramium diaphanum
3 ** Ceramium rubrum
4 ** Ceramium tenuicorne
WĄTROBOWCE MARCHANTIOPHYTA
łuskolistowate Lepidoziaceae
5 biczyca trójwrębna Bazzania trilobata
piórkowcowate Trichocoleaceae
6 piórkowiec kutnerowaty Trichocolea tomentella
rzęsiakowate Ptilidiaceae
7 rzęsiak pospolity Ptilidium ciliare
skosatkowate Plagiochilaceae
8 skosatka zanokcicowata Plagiochila asplenioides
MCHY BRYOPHYTA
bielistkowate Leucobryaceae
9 bielistka siwa Leucobryum glaucum
10 bielistka jałowcowata Leucobryum juniperoideum
drabikowate Climaciaceae
11 drabik drzewkowaty Climacium dendroides
gajnikowate Hylocomiaceae
12 fałdownik nastroszony Rhytidiadelphus squarrosus
13 fałdownik szeleszczący Rhytidiadelphus triquetrus
14 gajnik lśniący Hylocomium splendens
15 rokietnik pospolity Pleurozium schreberi
krótkoszowate Brachytheciaceae
16 brodawkowiec czysty Pseudoscleropodium purum
17 dzióbkowiec bruzdowany Eurhynchium striatum
18 dzióbkowiec Zetterstedta Eurhynchium angustirete
krzywoszyjowate Amblystegiaceae
19 limprichtia długokończysta Limprichtia revolvens
20 limprichtia pośrednia Limprichtia cossonii
płonnikowate Polytrichaceae
21 płonnik cienki Polytrichum strictum
22 płonnik pospolity Polytrichum commune
próchniczkowate Aulacomniaceae
23 próchniczek błotny Aulacomnium palustre
rokietowate Hypnaceae
24 mokradłoszka zaostrzona Calliergonella cuspidata
25 piórosz pierzasty Ptilium crista-castrensis
26 płaszczeniec marszczony Buckiella undulata
torfowcowate Sphagnaceae
27 torfowiec kończysty Sphagnum fallax
28 torfowiec nastroszony Sphagnum squarrosum
tujowcowate Thuidiaceae
29 jodłówka pospolita Abietinella abietina
30 tujowiec - wszystkie gatunki Thuidium spp.
widłozębowate Dicranaceae
31 widłoząb kędzierzawy Dicranum polysetum
32 widłoząb miotłowy Dicranum scoparium
DWULIŚCIENNE MAGNOLIOPSIDA
araliowate Araliaceae
33 bluszcz pospolity Hedera helix
bobrkowate Menyanthaceae
34 bobrek trójlistkowy Menyanthes trifoliata
grzybieniowate Nymphaeaceae
35 grążel żółty Nuphar lutea
36 grzybienie białe Nymphaea alba
kokornakowate Aristolochiaceae
37 kopytnik pospolity Asarum europaeum
marzanowate Rubiaceae
38 przytulia (marzanka) wonna Galium odoratum
motylkowate Fabaceae
39 wilżyna - wszystkie gatunki Ononis spp.
pierwiosnkowate Primulaceae
40 pierwiosnek (pierwiosnka) lekarski Primula veris
41 pierwiosnek (pierwiosnka) wyniosły Primula elatior
przewiertniowate Caprifoliaceae
42 kalina koralowa Viburnum opulus
skalnicowate Saxifragaceae
43 porzeczka czarna Ribes nigrum
szakłakowate Rhamnaceae
44 kruszyna pospolita Frangula alnus
toinowate Apocynaceae
45 barwinek pospolity Vinca minor
złożone Asteraceae
46 kocanki piaskowe Helichrysum arenarium
żabiściekowate Hydrocharitaceae
47 przesiąkra okółkowa Hydrilla verticillata
JEDNOLIŚCIENNE LILIOPSIDA
liliowate Liliaceae
48 czosnek niedźwiedzi Allium ursinum
49 konwalia majowa Convallaria majalis
trawy Poaceae
50 turówka leśna Hierochloë australis
51 turówka wonna Hierochloë odorata
turzycowate Cyperaceae
52 turzyca piaskowa Carex arenaria
Objaśnienia:

* Gatunki roślin zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, w następujący sposób:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

** Brak nazwy polskiej.

ZAŁĄCZNIK  Nr 3

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH ROŚLIN OBJĘTYCH OCHRONĄ CZĘŚCIOWĄ, KTÓRE MOGĄ BYĆ POZYSKIWANE, ORAZ SPOSOBY ICH POZYSKIWANIA*

Nazwa polska Nazwa łacińska Sposób pozyskiwania
MCHY BRYOPHYTA
gajnikowate Hylocomiaceae
1 fałdownik nastroszony Rhytidiadelphus squarrosus ręczny zbiór darni
2 rokietnik pospolity Pleurozium schreberi ręczny zbiór darni
krótkoszowate Brachytheciaceae
3 brodawkowiec czysty Pseudoscleropodium purum ręczny zbiór darni
torfowcowate Sphagnaceae
4 torfowiec kończysty Sphagnum fallax ręczny zbiór darni
widłozębowate Dicranaceae
5 widłoząb kędzierzawy Dicranum polysetum ręczny zbiór darni
6 widłoząb miotłowy Dicranum scoparium ręczny zbiór darni
DWULIŚCIENNE MAGNOLIOPSIDA
bobrkowate Menyanthaceae
7 bobrek trójlistkowy Menyanthes trifoliata ścinanie ziela narzędziami ręcznymi
kokornakowate Aristolochiaceae
8 kopytnik pospolity Asarum europaeum ręczny zbiór ziela
marzanowate Rubiaceae
9 przytulia (marzanka) wonna Galium odoratum ścinanie ziela narzędziami ręcznymi
skalnicowate Saxifragaceae
10 porzeczka czarna Ribes nigrum ręczny zbiór liści
szakłakowate Rhamnaceae
11 kruszyna pospolita Frangula alnus zdzieranie kory ze ściętych pędów
złożone Asteraceae
12 kocanki piaskowe Helichrysum arenarium ścinanie i zrywanie pędów kwiatostanowych
JEDNOLIŚCIENNE LILIOPSIDA
liliowate Liliaceae
13 konwalia majowa Convallaria majalis ręczny zbiór kwiatostanów
trawy Poaceae
14 turówka leśna Hierochloë australis ścinanie ziela narzędziami ręcznymi
Objaśnienia:

* Gatunki roślin zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, w następujący sposób:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

ZAŁĄCZNIK  Nr 4

GATUNKI DZIKO WYSTĘPUJĄCYCH ROŚLIN WYMAGAJĄCYCH USTALENIA STREF OCHRONY ICH OSTOI LUB STANOWISK*

Nazwa polska Nazwa łacińska Wielkość strefy ochrony
PAPROTNIKI PTERIDOPHYTA
poryblinowate Isoëtaceae
1 poryblin kolczasty Isoëtes echinospora cały zbiornik wodny, w którym występuje
zanokcicowate Aspleniaceae
2 zanokcica ciemna Asplenium adulterinum w promieniu 30 m od granic stanowiska
3 zanokcica klinowata Asplenium cuneifolium w promieniu 30 m od granic stanowiska
4 zanokcica serpentynowa Asplenium adiantum-nigrum w promieniu 30 m od granic stanowiska
** Hymenophyllaceae
5 włosocień delikatny Trichomanes speciosum w promieniu 100 m od granic stanowiska
DWULIŚCIENNE MAGNOLIOPSIDA
rosiczkowate Droseraceae
6 aldrowanda pęcherzykowata Aldrovanda vesiculosa cały zbiornik wodny, w którym występuje
JEDNOLIŚCIENNE LILIOPSIDA
liliowate Liliaceae
7 ciemiężyca czarna Veratrum nigrum w promieniu 50 m od granic stanowiska
storczykowate Orchidaceae
8 kukuczka kapturkowata Neottianthe cucullata w promieniu 100 m od granic stanowiska
9 miodokwiat krzyżowy Herminium monorchis całe torfowisko, na którym występuje
żabieńcowate Alismataceae
10 elisma wodna Luronium natans cały zbiornik wodny, w którym występuje
Objaśnienia:

* Gatunki roślin zostały pogrupowane w wyższe jednostki systematyczne, w następujący sposób:

- wielkimi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy GROMAD,

- małymi literami, czcionką pogrubioną wyróżniono nazwy rodzin.

Nazwy łacińskie gatunków, rodzin i gromad wyróżniono dodatkowo czcionką pochyłą.

** Brak nazwy polskiej.

Zmiany w prawie

Tarcza antykryzysowa jest już opublikowana. Zacznie obowiązywać 1 kwietnia

We wtorek Sejm zakończył pracę nad tzw. tarczą antykryzysową, mającą ułatwić walkę z epidemią i ratowanie gospodarki. Poparł 32 poprawki Senatu, ale odrzucił dwie najważniejsze - dotyczące kodeksu wyborczego i Rady Dialogu Społecznego. Prezydent tego samego dnia podpisał ustawy, z których składa się "tarcza" i zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw. Rząd już jednak pracuje nad Tarczą 2.

Jolanta Ojczyk 31.03.2020
Zdalne zgromadzenia wspólników w pakiecie pomocowym dla firm

Pakiet antykryzysowy dopuszcza zdalne odbywanie zgromadzeń wspólników, a także podejmowanie uchwał przez zarządy blisko 500 tysięcy spółek, w tym banków, ubezpieczycieli, itp. Co ważne zostanie też przesunięty termin na sporządzenie i złożenie sprawozdania finansowego. Mimo to zgromadzenia trzeba zwołać w terminie, ale można przerwać. Eksperci chwalą zmiany, choć wskazują też potencjalne zagrożenia i dodatkowe możliwości.

Jolanta Ojczyk 31.03.2020
Specustawa uderza w wynajmujących mieszkania, biura i lokale usługowe

Do końca czerwca nie będzie można wypowiedzieć umowy najmu. Te, które mają być rozwiązane po 1 kwietnia będą z automatu przedłużane do końca czerwca na dotychczasowych warunkach. Wystarczy, że najemca złoży wynajmującemu oświadczenie. Wola wynajmującego nie będzie w takiej sytuacji miała znaczenia.

Jolanta Ojczyk 31.03.2020
Jest już specustawa antykryzysowa - na jaką pomoc mogą liczyć firmy

W sobotę nad ranem Sejm uchwalił pakiet ustaw, które mają wprowadzić tzw. tarczę antykryzysową. Przewidują one wprowadzenie m.in. dofinansowania do wynagrodzeń, pomoc w otrzymaniu płynności finansowej, a także wydłużenie wielu terminów obowiązujących przedsiębiorców.

Jolanta Ojczyk 31.03.2020
Umorzony kredyt bez podatku dochodowego

We wtorek, 31 marca, wchodzi w życie rozporządzenie dotyczące zaniechania poboru podatku od dochodów związanych z kredytem mieszkaniowym. Skorzystają na tym m.in. tzw. frankowicze. Chodzi o kredyty na cele mieszkaniowe udzielone przed 15 stycznia 2015 roku.

Krzysztof Koślicki 31.03.2020
W specustawie brakuje koła ratunkowego dla wykonawców

Nowelizacja specustawy mającej przeciwdziałać epidemii koronawirusa nie pozwala na szybkie przedłużenie umów o zamówienia publiczne. Pozwala uniknąć kar, ale na warunkach ustalonych przez zamawiającego. Nie tego oczekiwali wykonawcy. Do tego niektóre instytucje będą mogły realizować zamówienia bez przetargów.

Jolanta Ojczyk 31.03.2020