Typy domów pomocy społecznej, zasady ich funkcjonowania, zasady ustalania opłat za pobyt w tych domach oraz sposób i tryb pobierania odpłatności.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ
z dnia 15 kwietnia 1991 r.
w sprawie typów domów pomocy społecznej, zasad ich funkcjonowania, zasad ustalania opłat za pobyt w tych domach oraz sposobu i trybu pobierania odpłatności.

Na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 87, poz. 506) zarządza się, co następuje:
§  1.
Domy pomocy społecznej, zwane dalej "domami", działają na podstawie statutu nadanego przez wojewodę. W statucie określa się typ domu i szczegółowe zasady jego funkcjonowania.
§  2.
1.
Domy, w zależności od okresu pobytu mieszkańców i zakresu świadczonych im usług, dzielą się na:
1)
stacjonarne, tj. pobytu stałego lub okresowego - zapewniające całodobową opiekę,
2)
półstacjonarne, tj. dzienne domy pomocy i ośrodki opiekuńcze - zapewniające całodzienny pobyt lub nocleg.
2.
W domach stacjonarnych mogą być organizowane placówki półstacjonarne będące filią domu. Domy mogą świadczyć usługi osobom i rodzinom wymagającym pomocy środowiskowej.
3.
Domy, w zależności od tego, dla jakich osób są przeznaczone, dzielą się na domy dla:
1)
ludzi starych,
2)
osób umysłowo upośledzonych,
3)
osób bezdomnych,
4)
matek samotnych z nieletnimi dziećmi,
5)
inwalidów,
6)
osób przewlekle chorych.
§  3.
Zakres i poziom świadczeń domu powinien być dostosowany do zindywidualizowanych potrzeb mieszkańców,
§  4.
1.
Dom powinien zaspokajać potrzeby bytowe i zdrowotne mieszkańców oraz umożliwiać rozwój ich osobowości, a w szczególności zapewniać:
1)
miejsce zamieszkiwania, wyposażone w niezbędne meble i sprzęty, pościel i bieliznę pościelową oraz środki utrzymania higieny osobistej,
2)
wyżywienie, również dietetyczne zgodnie ze wskazaniami lekarza, w ramach obowiązujących norm żywieniowych,
3)
opiekę lekarską i pielęgniarską – z karmieniem, ubieraniem, myciem i kąpaniem osób, które nie mogą samodzielnie wykonywać tych czynności,
4)
zabiegi usprawnienia leczniczego (kinezyterapii i fizykoterapii) - w miarę możliwości domu,
5)
dzieciom i młodym osobom umysłowo upośledzonym warunki uczenia się i wychowania poprzez doświadczenia życiowe oraz nauczanie specjalne,
6)
terapię zajęciową,
7)
dostęp do kultury, oświaty i rekreacji,
8)
spokój i bezpieczeństwo na terenie domu oraz opiekę w czasie zorganizowanych zajęć poza domem.
2.
Zasady organizacji i funkcjonowania domu powinny uwzględniać stopień psychicznej i fizycznej sprawności mieszkańców, uwzględniać ich prawo do intymnego, godnego życia, ochrony ich dóbr osobistych oraz możliwości zachowania samodzielności i wyboru stylu życia.
3.
Mieszkańcy mają prawo do samorządnego organizowania się w celu reprezentowania swoich interesów. Dyrektor domu zapewnia niezbędne warunki funkcjonowania samorządu mieszkańców.
4.
Szczegółowe prawa i obowiązki mieszkańców domu określa statut. Obowiązki te nie mogą być nadmierne w stosunku do możliwości mieszkańców.
5.
Dyrektor domu zapewnia każdemu mieszkańcowi pomoc w załatwianiu jego ważnych spraw osobistych.
§  5.
1.
Opłaty za pobyt od przebywających w domach osób otrzymujących emeryturę lub rentę potrącane są z tych świadczeń w myśl przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin według zasad ustalonych w art. 35 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, zwanej dalej "ustawą".
2.
Opłaty za pobyt od przebywających w domach osób, których źródłem dochodu jest zasiłek stały, potrącane są z tego świadczenia przez ośrodki pomocy społecznej. Ośrodki wypłacają świadczeniobiorcy miesięczną kwotę w wysokości 30% tego zasiłku. Osobom nowo przyjętym do domu kwotę tę wypłaca do końca roku kalendarzowego ośrodek właściwy ze względu na miejsce poprzedniego zamieszkania, a pozostałym osobom – ośrodek właściwy ze względu na miejsce usytuowania domu.
§  6.
Do dochodu, na podstawie którego ustala się wysokość opłaty za pobyt w domu, nie wlicza się kwot uzyskiwanych przez mieszkańca z tytułu odpłatnych prac wykonywanych w ramach terapii zajęciowej.
§  7.
1.
W decyzji o skierowaniu do domu określa się wysokość odpłatności za pobyt w tym domu, biorąc pod uwagę ustalenia ośrodka pomocy społecznej zawarte w wywiadzie rodzinnym (środowiskowym) albo inne dokumenty lub oświadczenia stwierdzające wysokość dochodów osiąganych przez osobę lub rodzinę.
2.
Wysokość opłat za pobyt w domach powinna być aktualizowana nie rzadziej niż co 2 lata. Nie dotyczy to opłat ponoszonych przez osoby wymienione w § 5.
§  8.
Ustaleń w sprawie opłaty za pobyt w domu dokonuje kierownik ośrodka pomocy społecznej:
1)
właściwy dla miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o przyjęcie do domu,
2)
właściwy dla miejsca położenia domu - dla osoby przebywającej w tym domu.
§  9.
Odstąpić od żądania opłaty za pobyt w domu od osób ponoszących te opłaty można w przypadkach i w trybie określonych w art. 41 ustawy.
§  10.
1.
Dom powinien umożliwić mieszkańcowi bezpieczne przechowywanie środków pieniężnych i przedmiotów wartościowych.
2.
Mieszkaniec domu może wskazać osobę upoważnioną do dysponowania tymi środkami lub przedmiotami, określając jednocześnie zakres tego upoważnienia.
§  11.
Domy używają na tabliczkach, wywieszkach, pieczątkach, formularzach, ogłoszeniach oraz w korespondencji nazwy "dom pomocy społecznej".
§  12.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1991.33.145

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Typy domów pomocy społecznej, zasady ich funkcjonowania, zasady ustalania opłat za pobyt w tych domach oraz sposób i tryb pobierania odpłatności.
Data aktu: 15/04/1991
Data ogłoszenia: 20/04/1991
Data wejścia w życie: 20/04/1991