Okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielanie świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbieg świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 27 listopada 1956 r.
w sprawie okresów zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielania świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbiegu świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych.

Na podstawie art. 7 ust. 4 i art. 15 ust. 3 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1956 r. Nr 43, poz. 200), zwanego dalej "dekretem", zarządza się, co następuje:
§  1.
Okresy zatrudnienia na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska przed włączeniem tych obszarów do Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zalicza się przy ustalaniu prawa do świadczeń na podstawie dekretu wszystkim osobom zamieszkałym na terenie Państwa Polskiego.
§  2.
Warunek 5 lat zatrudnienia po Wyzwoleniu, przewidziany w art. 7 ust. 3 dekretu, od którego spełnienia uzależnione jest uznanie okresów zatrudnienia za granicą za okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, nie jest wymagany od osób:
1)
które bez zaliczenia okresów zatrudnienia za granicą nie miałyby prawa do renty na podstawie art. 98 dekretu,
2)
które były obywatelami niemieckimi i uzyskały następnie obywatelstwo polskie.
§  3.
1.
Z tytułu okresów zatrudnienia za granicą przysługują świadczenia przewidziane w dekrecie i na warunkach w nim ustalonych, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozporządzenia.
2.
Udzielanie świadczeń przyznanych z tytułu zatrudnienia za granicą lub z uwzględnieniem okresów takiego zatrudnienia ulega zawieszeniu w razie opuszczenia terytorium Państwa Polskiego, chyba że umowy z krajem nowego zamieszkania uprawnionego stanowią inaczej.
§  4.
Okresy zatrudnienia za granicą w górnictwie uwzględnia się przy ustalaniu dodatku przewidzianego w art. 56 dekretu.
§  5.
Nie podlegają zaliczeniu okresy zatrudnienia w uznanych za zbrodnicze organizacjach: Sturmstaffeln (SS), Sturmabteilungen (SA), Gestapo, Sonderndienst (SD) i Abwehr.
§  6.
Osobom otrzymującym renty z instytucji zagranicznych w wysokości niższej niż określona na podstawie art. 81 ust. 2 dekretu dla odpowiednich rent polskich przysługuje dodatek wyrównujący wysokość tych rent do wysokości odpowiednich rent polskich, jeśli osoby te nie pracują i poza rentą nie posiadają dochodów z innych źródeł, a ponadto - w razie otrzymywania z instytucji zagranicznych:
1)
renty starczej, inwalidzkiej, wdowiej lub sierot zupełnych - jeśli odpowiadają określonym w dekrecie warunkom co do wieku lub inwalidztwa,
2)
wyłącznie renty wypadkowej - jeśli utrata zdolności do zarobkowania z tytułu wypadku wynosi co najmniej 50%.
§  7.
1.
Osobom otrzymującym rentę z instytucji zagranicznych oraz członkom ich rodzin przysługują:
1)
dodatki na dzieci przewidziane w art. 55 dekretu,
2)
zasiłek pogrzebowy przewidziany w art. 61 - 63 dekretu,
3)
świadczenia w naturze przewidziane w art. 64 - 66 dekretu,

jeżeli świadczenia te nie są udzielane przez instytucje zagraniczne.

2.
Świadczenia wymienione w ust. 1 nie przysługują osobom otrzymującym:
1)
zwrot składek ubezpieczeniowych z instytucji zagranicznych w postaci renty,
2)
rentę z instytucji zagranicznych z tytułu utraty mniej niż 50% zdolności do pracy wskutek wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej; osobom tym przysługuje jednakże pomoc lecznicza i protezowanie w zakresie następstw wypadku lub choroby zawodowej.
§  8.
1.
Okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego i za granicą zlicza się dla ustalenia prawa do renty. Renta przysługuje, gdy spełnione są wszystkie warunki przewidziane w dekrecie.
2.
Jeżeli z tytułu zatrudnienia za granicą wypłacana jest renta starcza, inwalidzka lub rodzinna przez instytucję zagraniczną, rentę z dekretu przysługującą z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa, wypłaca się w wysokości częściowej, obliczonej proporcjonalnie do okresu zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, o ile okres tego zatrudnienia wynosi co najmniej jeden rok. W powyższej wysokości wypłaca się również dodatki przewidziane w art. 55 i art. 60 dekretu.
3.
Jeżeli cząstkowa renta z dekretu, obliczona w myśl ust. 2, nie wynosi łącznie z rentą z instytucji zagranicznej lub sumą rent z instytucji zagranicznych pełnej renty z dekretu wraz z pełnymi dodatkami przewidzianymi w art. 55 i art. 60 dekretu, wówczas cząstkowa renta z dekretu ulega podwyższeniu do takiej wysokości, aby suma wszystkich rent wynosiła pełną rentę z dekretu wraz z pełnymi dodatkami przewidzianymi w art. 55 i art. 60 dekretu.
4.
Jeżeli z dekretu przysługuje renta z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej renta ta ulega zmniejszeniu o połowę kwoty renty starczej, inwalidzkiej lub rodzinnej z instytucji zagranicznej, z tym że renta z dekretu nie może być zmniejszona więcej niż o połowę.
5.
W razie zbiegu u jednej osoby:
1)
prawa do renty z dekretu z prawem do renty z instytucji zagranicznej wyłącznie z tytułu wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej albo
2)
prawa do renty z dekretu z tytułu własnego zatrudnienia z prawem do renty rodzinnej z instytucji zagranicznych, albo prawa do renty rodzinnej z dekretu z prawem do renty z tytułu własnego zatrudnienia z instytucji zagranicznej,

renta z dekretu ulega zmniejszeniu o połowę kwoty renty z instytucji zagranicznej, z tym że renta z dekretu nie może być zmniejszona więcej niż o połowę.

6.
Przy stosowaniu przepisów ust. 1 do 5 nie bierze się pod uwagę:
1)
zwrotu składek ubezpieczeniowych, wypłacanych przez instytucję zagraniczną w postaci renty,
2)
renty z instytucji zagranicznej z tytułu utraty mniej niż 25% zdolności do pracy wskutek wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej.
§  9.
1.
Sprawy załatwione w sposób odmienny, niż przewidują przepisy § 2, podlegają ponownemu rozpatrzeniu na wniosek zainteresowanych.
2.
Jeżeli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostanie zgłoszony:
1)
w ciągu 6 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszego rozporządzenia - rentę przyznaje się lub podwyższa od dnia powstania prawa do renty, nie wcześniej jednak niż od dnia 1 lipca 1956 r.,
2)
po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszego rozporządzenia - rentę przyznaje się lub podwyższa od dnia powstania prawa do renty, lecz za okres nie dłuższy niż 3 miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku.
§  10.
Sprawy załatwione odmiennie niż przewidują przepisy § 8, podlegają rewizji z urzędu.
§  11.
Traci moc rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 1 lipca 1954 r. w sprawie okresów zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego oraz udzielania świadczeń z tytułu zatrudnienia za granicą (Dz. U. Nr 35, poz. 150).
§  12.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 lipca 1956 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1956.59.284

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Okresy zatrudnienia na obszarze Państwa Polskiego, udzielanie świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia za granicą oraz zbieg świadczeń rentowych z tytułu zatrudnienia w Polsce z prawem do świadczeń z instytucji zagranicznych.
Data aktu: 27/11/1956
Data ogłoszenia: 22/12/1956
Data wejścia w życie: 01/07/1956, 22/12/1956