Rzesza Niemiecka-Polska. Układ w sprawie przejęcia rejestrów stanu cywilnego. Berlin.1926.10.27.

UKŁAD
Polsko-Niemiecki w sprawie przejęcia rejestrów stanu cywilnego podpisany w Berlinie, dnia 27 października 1926 r.

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

MY, IGNACY MOŚCICKI,

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

Wszem wobec i każdemu zosobna, komu o tem wiedzieć należy, wiadomem czynimy:

Dnia dwudziestego siódmego października tysiąc dziewięćset dwudziestego szóstego roku podpisany został w Berlinie pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Rzeszy Niemieckiej Układ w sprawie przejęcia rejestrów stanu cywilnego o następującem brzmieniu dosłownem:

UKŁAD

Polsko - Niemiecki w sprawie przejęcia rejestrów stanu cywilnego.

RZECZPOSPOLITA POLSKA

I

RZESZA NIEMIECKA

postanowiły w interesie obywateli obu Państw uregulować przejęcie rejestrów stanu cywilnego.

W tym celu zamianowali Swymi pełnomocnikami:

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej:

Dra Witolda PRĄDZYŃSKIEGO, Członka Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej,

Prezydent Rzeszy Niemieckiej:

Tajnego Radcę Legacyjnego w Urzędzie Spraw Zagranicznych Dra Carl GOES'A,

którzy po przedłożeniu swych pełnomocnictw, uznanych za dobre i należyte co do formy, zgodzili się na następujące postanowienia:

Artykuł  1.
(1)
Rejestry główne i rejestry uboczne tych okręgów urzędów stanu cywilnego, które niepodzielone przypadły Polsce lub pozostały przy Rzeszy Niemieckiej, zostaną wraz z należącemi do nich aktami wydane temu Państwu, do którego obszaru okrąg w czasie wejścia w życie Układu należy.
(2)
W rozumieniu niniejszego Układu uważa się za niepodzielone także te okręgi urzędów stanu cywilnego, które granica polsko - niemiecka przecięła w ten sposób, że została oddzielona tylko ich część niezamieszkała.
Artykuł  2.

Do rejestrów tych okręgów urzędów stanu cywilnego, które podzieliła granica polsko-niemiecka, należy stosować następujące postanowienia.

§  1.
(1)
Jeżeli w jednem Państwie znajduje się rejestr główny, w drugiem zaś rejestr uboczny, wówczas każde Państwo zatrzymuje ów rejestr w Swem posiadaniu.
(2)
Jeżeli rejestr główny i rejestr uboczny znajdują się w tem samem Państwie, wówczas to Państwo wyda drugiemu Państwu jeden z tych rejestrów. Wydać należy wszystkie roczniki rejestrów, prowadzone do końca roku, w którym okrąg został podzielony.
§  2.
(1)
Rejestry urodzin i rejestry zgonów, przypadające każdemu z obu Państw na zasadzie § 1, będą w każdem Państwie
a)
dalej prowadzone jako własne rejestry główne, o ile zapisane w nich wypadki urodzin i zgonów zdarzyły się w miejscach, które w czasie wejścia w życie Układu należą do obszaru tego Państwa,
b)
przechowywane jako rejestry uboczne drugiego Państwa w odniesieniu do innych wypadków urodzin i zgonów.
(2)
W tych rejestrach ubocznych (ust. 1 b) należy zamieszczać i uwierzytelniać uzupełnienia i sprostowania, wpisane w rejestrze głównym drugiego Państwa, a to na wezwanie urzędnika stanu cywilnego, który owe spisy uskutecznił, i w dosłownem brzmieniu przez tego urzędnika podanem; nie powoduje to bynajmniej uznania treści takiego wpisu. Urzędnikowi stanu cywilnego, prowadzącemu w drugiem Państwie rejestr główny, należy udzielać na żądanie uwierzytelnionych odpisów.
(3)
Urzędnik stanu cywilnego tego Państwa, które przechowuje rejestr uboczny, może udzielać wyciągów, odpisów i poświadczeń z rejestru ubocznego tylko dla użytku przed władzami władnego Państwa.
§  3.
(1)
Jeżeli w wypadkach, przewidzianych w § 2, nie da się ustalić położenie miejsca, w którem zdarzył się zapisany wypadek urodzin lub zgonu, i jeżeli również nie da się stwierdzić, czy zapisane zdarzenie nastąpiło po tej czy po tamtej stronie granicy, wówczas rejestr główny (§ 2 ust. 1 a) będzie prowadził dalej urzędnik stanu cywilnego tego Państwa, do którego obszaru w czasie wejścia w życie Układu należy dawna siedziba urzędnika stanu cywilnego, który wpis uskutecznił.
(2)
Dawna siedziba urzędnika stanu cywilnego jest miarodajna również w wypadku, gdy powstanie różnica zdań co do pytania, które Państwo dla poszczególnego wypadku urodzin lub zgonu ma dalej prowadzić rejestr jako rejestr główny w rozumieniu § 2, i gdy tej różnicy zdań nie da się usunąć w drodze nadzoru.
§  4.
1)
Jako swój rejestr główny będzie prowadziło każde Państwo rejestr ślubów, który na zasadzie § 1 pozostał u niego lub mu przypadł.
(2)
O uzupełnieniach i sprostowaniach, dokonywanych w rejestrze jednego z Państw, należy przesyłać zawiadomienia urzędnikowi stanu cywilnego drugiego Państwa; ów urzędnik stanu cywilnego winien te zawiadomienia przechowywać.
§  5.
(1)
Akta zbiorowe i spis nazwisk pozostają w tem Państwie, w którem znajdują się w chwili wejścia w życie Układu.
(2)
Z aktów zbiorowych należy wydawać drugiemu Państwu na jego żądanie poszczególne pisma lub udzielać z nich uwierzytelnionych odpisów.
(3)
Ze spisu nazwisk otrzyma drugie Państwo na Swe żądanie uwierzytelniony odpis, a to za zwrotem poniesionych wydatków.
§  6.
Jeżeli rejestr, który na zasadzie § 1 w jednem Państwie pozostał lub mu przypadł, w całości lub w części ulegnie zniszczeniu albo stanie się niezdatny do użytku, wówczas drugie Państwo postara się o to, aby jego urzędnik stanu cywilnego udzielił w tym rozmiarze uwierzytelnionego odpisu z rejestru, znajdującego się u niego, a to za zwrotem poniesionych wydatków, albo, by zezwolił na podjęcie takiego odpisu.
Artykuł  3.
§  1.
(1)
Wymiana rejestrów nastąpi w drodze bezpośredniej między Polskiem i Pruskiem Ministerstwem Sprawiedliwości lub między władzami, przez te Ministerstwa wyznaczonemi.
(2)
W innych sprawach uregulowanych niniejszym Układem znoszą się władze stanu cywilnego obu Państw bezpośrednio ze sobą.
(3)
W sprawie odtworzenia rejestru, który uległ zniszczeniu lub stał się niezdatnym do użytku (artykuł 2 § 6), Polskie i Pruskie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydadzą potrzebne zarządzenia we wzajemnem porozumieniu się.
§  2.
Polskie i Pruskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych udzielą sobie wzajemnie, po ukończeniu wymiany rejestrów, wykazu urzędów stanu cywilnego, w których znajdują się obecnie rejestry, odnoszące się do podzielonych okręgów; o późniejszych zmianach będą sobie każdorazowo udzielały wiadomości.
§  3.
(1)
Co do zewnętrznej formy pism urzędowych należy odpowiednio stosować postanowienia układu polsko - niemieckiego o obrocie prawnym.
(2)
Pomocy prawnej udzielać się będzie bezpłatnie, o ile czego innego Układ niniejszy nie postanawia.
Artykuł  4.
(1)
Każde Państwo może Układ wypowiedzieć, pozostaje on jednak w mocy jeszcze przez trzy miesiące po wypowiedzeniu.
(2)
Także po wygaśnięciu mocy obowiązującej Układu mogą Polskie i Pruskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych żądać stosownie do postanowień artykułu 2 § 6 odpisów lub je podejmować. Prośbę taką można przedstawić najpóźniej w ciągu dwóch lat od chwili wygaśnięcia mocy obowiązującej Układu.
Artykuł  5.
(1)
Układ ten ma być ratyfikowany, a wymiana dokumentów ratyfikacyjnych winna nastąpić w Warszawie możliwie najprędzej.
(2)
Układ wchodzi w życie po upływie dwóch miesięcy od dnia dokonania wymiany dokumentów ratyfikacyjnych.

Na dowód tego Pełnomocnicy podpisali Układ w dwóch oryginalnych egzemplarzach w języku polskim i niemieckim i zaopatrzyli go swemi pieczęciami.

W Berlinie, dnia 27 października 1926 r.

(m. p.) Dr. Witold Prądzyński (m. p.) Dr. Carl Goes

Zaznajomiwszy się z powyższym Układem, uznaliśmy go i uznajemy za słuszny zarówno w całości, jak i każde z zawartych w nim postanowień; oświadczamy, że jest przyjęty, ratyfikowany i potwierdzony i przyrzekamy, że będzie niezmiennie zachowywany.

Na dowód czego wydaliśmy Akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

W Warszawie, dnia 22 grudnia 1928 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1930.55.462

Rodzaj: Umowa międzynarodowa
Tytuł: Rzesza Niemiecka-Polska. Układ w sprawie przejęcia rejestrów stanu cywilnego. Berlin.1926.10.27.
Data aktu: 27/10/1926
Data ogłoszenia: 06/08/1930
Data wejścia w życie: 21/08/1930