Resort zdrowia określa szczegółowe standardy organizacyjne dla CZP

W dotychczasowym systemie opieki psychiatrycznej nie funkcjonuje kompleksowy i jednolity standard organizacyjny określający zasady organizacji i funkcjonowania podmiotów udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w ramach centrów zdrowia psychicznego (CZP). Resort zdrowia chce to zmienić, wprowadzając szczegółowe wymagania dla placówek w rozporządzeniu, które właśnie trafiło do konsultacji. Po zmianach w skład CZP będą wchodziły: poradnia zdrowia psychicznego wraz z punktem zgłoszeniowo-koordynacyjnym, zespół leczenia środowiskowego, oddział dzienny psychiatryczny oraz oddział psychiatryczny.

Chodzi o projekt rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień w ramach centrum zdrowia psychicznego, który właśnie trafił do konsultacji publicznych. Jak wskazuje resort, dotychczasowe doświadczenia z prowadzenia programu pilotażowego wskazują, że, w zależności od powiatu czy konkretnego miasta, istnieją znaczące różnice w sposobie organizacji poszczególnych CZP, wykonywaniu ich zadań oraz koordynacji świadczeń ambulatoryjnych, środowiskowych, dziennych i całodobowych. Wynika to z faktu, że do tej pory nie narzucano szczegółów organizacji opieki.

- Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w związku z przejściem od programu pilotażowego do systemowego modelu funkcjonowania CZP. Do realizacji świadczeń w ramach CZP będą mogły przystępować również podmioty, które dotychczas nie uczestniczyły w programie pilotażowym, a tym samym nie miały możliwości stopniowego rozwijania modelu opieki i dostosowywania sposobu organizacji świadczeń do rozwiązań wypracowanych w toku pilotażu. W przypadku braku jednolitych zasad organizacyjnych istnieje ryzyko utrwalenia lub pogłębienia różnic w sposobie funkcjonowania poszczególnych CZP, a w konsekwencji także zróżnicowania organizacji ścieżki pacjenta, koordynacji opieki oraz sposobu realizacji świadczeń w zależności od podmiotu i miejsca ich udzielania - wskazuje resort. Nowe przepisy mają te kwestie uporządkować. 

Opieka stopniowana i monitorowanie jakości 

Projekt rozporządzenia określa jednolite wymagania dotyczące następujących kwestii: 

1. struktury organizacyjnej centrum zdrowia psychicznego;
2. funkcjonowania punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego;
3. sposobu dokonywania oceny zgłoszeń i ustalania ich pilności;
4. organizacji procesu diagnostyczno-terapeutycznego zgodnie z zasadą opieki stopniowanej;
5. organizacji pomocy czynnej;
6. koordynacji opieki nad pacjentem;
7. współpracy między opieką ambulatoryjną, środowiskową, dzienną i całodobową;
8. sporządzania i ewaluacji planów terapii i zdrowienia;
9. roli asystentów zdrowienia;
10. współpracy z podmiotami działającymi poza systemem opieki zdrowotnej;
11. prowadzenia działań profilaktycznych i informacyjnych;
12. monitorowania jakości i efektów procesu diagnostyczno-terapeutycznego.

Jak wynika z dokumentu, w skład CZP będą wchodziły: poradnia zdrowia psychicznego wraz z punktem zgłoszeniowo-koordynacyjnym, zespół leczenia środowiskowego, oddział dzienny psychiatryczny oraz oddział psychiatryczny. Działalność wspomnianego punktu również zostanie szczegółowo uregulowana (to tam określana jest pilność zgłoszenia pacjenta i kierowanie go na dalszą ścieżkę pomocy). 

Projekt określa zasady organizacji procesu diagnostyczno-terapeutycznego zgodnie z zasadą opieki stopniowanej, polegającą na dostosowywaniu formy i intensywności udzielanej pomocy do stanu zdrowia pacjenta, złożoności jego potrzeb oraz poziomu ryzyka. Proces diagnostyczno-terapeutyczny będzie obejmował przyjęcie i ocenę zgłoszenia, ocenę potrzeb pacjenta, ustalenie planu terapii i zdrowienia, realizację odpowiednich interwencji, okresową ocenę efektów leczenia oraz podjęcie decyzji o kontynuacji, modyfikacji albo zakończeniu procesu terapeutycznego. Tak określony sposób postępowania ma zapewnić dostosowanie udzielanej pomocy do aktualnych potrzeb pacjenta oraz umożliwić zmianę jej intensywności odpowiednio do zmian jego stanu zdrowia. Założenie generalne jest takie, by pacjent trafiał na zamknięty oddział psychiatryczny dopiero w momencie, gdy inne środki są niewystarczające, i aby w miarę możliwości zachowywał możliwość normalnego funkcjonowania poza oddziałem. 

Projekt określa też zasady funkcjonowania koordynatora opieki oraz asystenta zdrowienia, w tym ich rolę w modelu opieki realizowanym przez CZP. Rozwiązania te mają służyć wzmocnieniu koordynacji procesu diagnostyczno-terapeutycznego, zapewnieniu ciągłości udzielanych świadczeń oraz wspieraniu pacjenta w procesie zdrowienia. W tym zakresie szczególne znaczenie ma zapewnienie ciągłości opieki przy zmianie jej formy, w tym pomiędzy leczeniem całodobowym a dalszym leczeniem ambulatoryjnym, dziennym lub środowiskowym.

Oczekiwanym efektem projektowanej regulacji jest ujednolicenie sposobu organizacji i funkcjonowania CZP na terenie całego kraju, zwiększenie przejrzystości ścieżki pacjenta oraz poprawa ciągłości i koordynacji opieki. Wprowadzenie jednolitego standardu ma również zapewnić porównywalne zasady organizacji świadczeń oraz postępowania wobec osób zgłaszających się po pomoc, niezależnie od podmiotu realizującego świadczenia i miejsca ich udzielania.

Resort zdrowia szacuje, że potencjalnych placówek prowadzących CZP będzie docelowo około 250. Z ich pomocy może skorzystać nawet 30 mln pacjentów (czyli osób poniżej 18. roku życia). Opieka w CZP jest rozliczana w ramach NFZ, dlatego dla osób ubezpieczonych jest nieodpłatna.