RPO o noweli ustawy o ochronie zdrowia psychicznego – wymaga dalszych prac
W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich projekt noweli ustawy o ochronie zdrowia psychicznego stanowi istotny krok w kierunku zmiany przepisów, ale część proponowanych rozwiązań wymaga dalszych prac, poprzedzonych pogłębioną analizą funkcjonowania obowiązujących przepisów oraz szeroką debatą z udziałem przedstawicieli nauk medycznych i prawnych.
Jak dodaje, tylko w ten sposób możliwe będzie stworzenie regulacji zapewniających skuteczną ochronę zdrowia i życia pacjentów, przy jednoczesnym pełnym poszanowaniu ich konstytucyjnych praw i wolności.
Chodzi o nowelę, która ma dać podstawę prawną do przeprowadzania kontroli osobistych u pacjentów. Zawiera także inne istotne propozycje nowelizacji przepisów (np. związane ze stosowaniem przymusu bezpośredniego), od października znajduje się jednak na etapie konsultacji i opiniowania. Różne instytucje odnosiły się już do niego publicznie, pojawiały się też krytyczne głosy, resort zdrowia nie opublikował jednak oficjalnie raportu z konsultacji, dlatego nie wiadomo, co dokładnie dzieje się w tym momencie z projektem.
Czytaj: Przeszukania w szpitalu psychiatrycznym nie mogą być źródłem kolejnej traumy>>
Zmiana terminologii - pozytywnie
W ocenie RPO pozytywnie ocenić należy, że w wielu obszarach projekt stanowi odpowiedź na jego postulaty.
Na pozytywną ocenę zasługują przede wszystkim propozycje zmiany części terminologii, doprecyzowania zasad stosowania przymusu bezpośredniego oraz uregulowania wybranych kwestii związanych z bezpieczeństwem pacjentów i personelu podmiotów leczniczych – zaznacza.
Czytaj też w LEX: Sztuczna inteligencja jako narzędzie optymalizujące procesy w placówce medycznej >
Zabrakło kompleksowych prac
Dodaje równocześnie, że projekt nie został poprzedzony kompleksowym przeglądem funkcjonowania ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, zwłaszcza w zakresie przepisów regulujących postępowanie leczenia bez zgody.
Taka analiza powinna stanowić punkt wyjścia dla projektowania zmian ustawowych – pozwoliłaby bowiem ocenić skuteczność obowiązujących rozwiązań, zidentyfikować problemy występujące w praktyce oraz ustalić, które wynikają z niedoskonałości przepisów, a które z trudności organizacyjnych lub systemowych. Nabiera to szczególnego znaczenia w odniesieniu do projektowanych zmian dotyczących przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej, które stanowią ingerencję w konstytucyjnie chronione prawa i wolności jednostki – zaznacza.
RPO zwraca uwagę na zmianę nomenklatury, polegającą na zastąpieniu terminu „choroba psychiczna” określeniem „zaburzenia psychotyczne”. W jego ocenie, kierunek tej zmiany zasługuje na aprobatę.
Odnosząc się do zmian dotyczących stosowania przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, należy stwierdzić, że kierunek projektowanych rozwiązań co do zasady zasługuje na pozytywną ocenę. Jednocześnie część proponowanych regulacji wymaga jednak dalszego dopracowania. Poważne zastrzeżenia budzi np. przepis przewidujący możliwość stosowania wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi, przebywającej w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, przymusu bezpośredniego w postaci unieruchomienia lub izolacji przez okres przekraczający osiem godzin – podsumowuje.
