Reklama aptek po konsultacjach: Resort zdrowia utrzymuje sporo przepisów

Ministerstwo Zdrowia stanęło przed koniecznością nowelizacji prawa farmaceutycznego po tym, jak TSUE orzekło, że całkowity zakaz reklamy aptek narusza unijne prawo. Resort przedstawił propozycje zmian po konsultacjach nowelizacji ustawy. Wprowadzono m.in. zakaz kierowania reklamy do osób poniżej 18 lat oraz zakaz przekazów mogących wywoływać presję lub sugerować pogorszenie zdrowia. Kary za nieprzestrzeganie przepisów z obecnych 50 tysięcy podniesiono do 100 tysięcy złotych.

Przypomnijmy, że art. 94a ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne zakazuje reklamy aptek i punktów aptecznych. Ministerstwo Zdrowia stoi przed koniecznością modyfikacji prawa farmaceutycznego. Wynika to z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/2024, który orzekł, że całkowity zakaz reklamy aptek narusza unijne prawo, w szczególności art. 49 i art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W odpowiedzi na ten wyrok w grudniu do konsultacji publicznych trafił projekt nowelizacji ustawy (numer RCL - UD291). Zgodnie z zawartymi w nim propozycjami apteki będą mogły się – co do zasady - reklamować, ale na określonych zasadach. Za ich złamanie grozić będą kary - wyższe niż dotychczas. Nie wolno będzie np. oferować w sposób pośredni lub bezpośredni jakiejkolwiek korzyści w zamian za nabycie leku, wyrobu medycznego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub innego dostępnego asortymentu.

Ramowe założenia nowelizacji to następujące kwestie: 

• zniesienie całkowitego zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych,
• wprowadzenie definicji legalnej reklamy apteki lub punktu aptecznego,
• wprowadzenie ograniczeń mających na celu zabezpieczenie pacjentów przed zachęcaniem do nabywania produktów leczniczych lub korzystania z usług apteki w sposób nieracjonalny, w oderwaniu od potrzeb zdrowotnych oraz chroniących dzieci i młodzież do 18. roku życia, a także niezależności zawodowej farmaceutów,
• podwyższenie kary z obecnych 50 tysięcy do 100 tysięcy złotych,
• uregulowanie procedowania w zakresie postępowań wszczętych, a niezakończonych przed nowelizacją.

Czytaj też: Bruksela upomina za brak przepisów o reklamie aptek

Karta stałego klienta? W aptece nie przejdzie 

W Ministerstwie Zdrowia odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli samorządu aptekarskiego, inspekcji farmaceutycznej, przedsiębiorców i ekspertów rynku. Celem było doprecyzowanie przepisów, które mają zastąpić obowiązujący od 2012 r. całkowity zakaz reklamy aptek.

W konsultacjach wzięło udział 29 podmiotów, które zgłosiły 172 uwagi. Najczęściej dotyczyły one m.in.: definicji reklamy, kwestii granicy między informowaniem a zachętą, reklamy porównawczej. Po konsultacjach Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się m.in. na utrzymanie zakaz reklamy porównawczej. Resort zdrowia wskazuje na potencjalne ryzyko destabilizacji rynku i możliwe osłabienie mniejszych podmiotów. Zdaniem MZ, nie należy tworzyć warunków do „wojen cenowych”, które mogłyby zagrażać racjonalnej farmakoterapii i bezpieczeństwu pacjenta. Utrzymano też zakaz oferowania korzyści w zamian za zakup leków i zakaz tworzenia programów lojalnościowych powiązanych z obrotem produktami leczniczymi.

Rozszerzono również zakaz wykorzystywania wizerunku lub głosu osób publicznych oraz osób posiadających lub sugerujących posiadanie wykształcenia medycznego. Zakaz obejmuje również wizerunki generowane cyfrowo i głosy tworzone za pomocą narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Doprecyzowano, że ograniczenie nie dotyczy osób z wykształceniem farmaceutycznym. W projekcie wprowadzono ograniczenia dotyczące wizerunku osób publicznych i medycznych, zakaz kierowania reklamy do osób poniżej 18 lat oraz zakaz przekazów mogących wywoływać presję lub sugerować pogorszenie zdrowia.

Dodano też przepis, który doprecyzowuje, że wprowadzane ograniczenia w reklamie aptek i punktów aptecznych dotyczą każdego, niezależnie od tego, przez kogo jest ona prowadzona, finansowana bądź organizowana. Chodzi o uniknięcie sytuacji, gdy reklama jest zlecana podmiotowi trzeciemu. Doprecyzowano przy tym, że reklama nie może, w ramach zawartego w niej przekazu, być łączona z informacjami, które nie dotyczą działalności apteki lub punktu aptecznego, czyli np. na różnego rodzaju agitacją, manifestami, z przekazami o charakterze towarzyskim czy rozrywkowym, jak internetowe podcasty, stand-upy i inne formy o podobnym przeznaczeniu czy konwencji przekazu,

Resort utrzymał też podniesienie kary za nieprzestrzeganie przepisów z obecnych 50 tysięcy do 100 tysięcy złotych.

Apteka jest częścią systemu ochrony zdrowia, dlatego w centrum musi być bezpieczeństwo pacjenta i racjonalna farmakoterapia. Jednocześnie, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjentów i stabilność rynku aptek, konieczny jest dialog wszystkich interesariuszy i wypracowane kompromisu, który będzie trwały, przewidywalny i który służy całemu systemowi – argumentuje MZ.