RPP: Medycy w karetkach nie są zwolnieni z obowiązku leczenia bólu

Zespoły Ratownictwa Medycznego (ZRM) muszą być wyposażone w odpowiednią ilość leków przeciwbólowych, tak aby zagwarantować pacjentom bezpieczeństwo i prawo do leczenia bólu. W ambulansie powinny też znaleźć się ampułki z fentanylem oraz morfiną. Zaopatrzenie ZRM w leki przeciwbólowe jest warunkiem bezpieczeństwa pacjentów i skutecznej terapii bólu. Rzecznik praw pacjenta przypomina, że taki obowiązek narzucają medykom obowiązujące przepisy i zalecenia MZ.

Bartłomiej Chmielowiec, rzecznik praw pacjenta, wskazuje, że pacjent zgodnie z art. 20a ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta ma prawo do leczenia bólu. Już w uzasadnieniu do wprowadzenia tego przepisu podkreślono: „Obowiązkiem podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych jest podejmowanie działań polegających na określeniu stopnia natężenia bólu, leczeniu bólu oraz monitorowaniu skuteczności tego leczenia. Celem inicjatywy jest zagwarantowanie każdemu pacjentowi skutecznej realizacji prawa do leczenia bólu, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, bez względu na źródło pochodzenia tego bólu, wiek pacjenta oraz miejsce jego pobytu”.

– Powyższe prawo ma zastosowanie do każdego rodzaju i zakresu świadczeń zdrowotnych. Prawo pacjenta do leczenia bólu pozostaje w związku z prawem pacjenta do poszanowania godności. Ból uważany jest za jedno z najbardziej nieprzyjemnych doznań zmysłowych, zarówno fizycznych, jak i psychicznych – stwierdza Chmielowiec. 

Zobacz w LEX: Jak uniknąć naruszeń praw pacjenta w placówce - wskazówki dla personelu i kadry zarządzającej >

Zalecenia są precyzyjne

RPP wydał decyzję wobec jednej z jednostek Państwowego Ratownictwa Medycznego, dysponenta Zespołów Ratownictwa Medycznego, w związku z postanowieniem dyrekcji o wyposażeniu karetek w zbyt małą liczbę ampułek fentanylu i morfiny – silnych środków przeciwbólowych. Jak zauważa rzecznik, ZRM są zaś kierowane do pacjentów z definicji znajdujących się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, m.in. poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych.

Przypomina, że dobre praktyki opracowane przez Ministerstwo Zdrowia przy współudziale konsultanta krajowego w dziedzinie medycyny ratunkowej dokładnie określają, co znaczy „odpowiednia ilość” środków przeciwbólowych. Eksperci w tym dokumencie zalecają posiadanie po czterech ampułek fentanylu i morfiny, zaś zespoły badanej jednostki miały zaledwie po jednej ampułce leku. Oznacza to, że jeśli ampułka się zbije lub zostanie wykorzystana w poprzednim wezwaniu, a kolejne również będzie do pacjenta wymagającego takiego pilnego leczenia, to zespół nie ma zastępczej ampułki (musi wracać do bazy) i pacjent, u którego uzasadnione medycznie byłoby podanie morfiny bądź fentanylu, pozostaje bez leczenia bólu.

Czytaj też w LEX: Odpowiedzialność karna w zakresie zarządzania placówką medyczną >

Eksperci jednym głosem

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, Narodowy Fundusz Zdrowia, wojewoda świętokrzyski, konsultant krajowy w dziedzinie medycyny ratunkowej, konsultant krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego i Ministerstwo Zdrowia wskazują, że takie zabezpieczenie w fentanyl i morfinę jest niewystarczające. Wszystkie te instytucje wraz z RPP są zgodne, że prawidłowa liczba ampułek ze wskazanymi lekami w karetkach to cztery sztuki każdego z nich dla właściwego zabezpieczenia pacjentów, uwzględniając charakter interwencji podejmowanych przez karetki pogotowia oraz specyfikę ich działania, która musi uwzględniać potrzebę natychmiastowego wyjazdu do kolejnego pacjenta.

Czytaj też w LEX: Prawa pacjenta do poszanowania intymności i godności – refleksje na tle pandemii COVID-19 >

Natomiast podmiot, wobec którego prowadzone było postępowanie, co do zasady posiadał na wyposażeniu karetki tylko jedną ampułkę substancji, a więc tym samym nie gwarantował pacjentom prawa do leczenia bólu. Jednoczenie z toczącym się postępowaniem NFZ prowadził kontrolę podmiotu leczniczego, która wykazała, że pacjenci, którzy ocenili ból na 7-8 w skali do 10 nie otrzymywali żadnego leczenia przeciwbólowego, nawet kiedy zasadne było użycie silnego leku, jak fentanyl.

RPP nakazał wyeliminowanie nieprawidłowości i obecnie oczekuje na stanowisko podmiotu leczniczego.