Niestosowne żarty i niechciane gesty nie ujdą na sucho

Podczas badań ginekologicznych kobiety słyszą niecenzuralne słowa lub zwroty, dochodzi też do naruszenia ich nietykalności cielesnej - w minionym roku Rzecznik Praw Pacjenta wszczął kilka postępowań dotyczących naruszenia prawa pacjenta do intymności i godności przez lekarzy. W dwóch sprawach stwierdził naruszenie praw pacjenta i przekroczenia granic etyki zawodowej.

Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta (RPP) zaznacza, że profilaktyka, opieka podczas ciąży czy zabiegi w związku z chorobą, czy zwykłe wizyty u ginekologa dotyczą kobiet w każdym wieku. Zdarza się, że kobiety unikają ich ze względu na niewłaściwe zachowania lekarzy ginekologów. Dlatego RPP zapewnia, że reaguje na wszystkie tego typu zgłoszenia, a pacjentkom przypomina o ich prawie do poszanowania intymności i godności. Prawo to powinno być przestrzegane nie tylko przez wszystkich lekarzy, ale też i pozostałych pracowników medycznych - wobec każdej pacjentki i każdego pacjenta. Przewiduje to wyraźnie art. 20 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r. poz. 581).

Warto zgłaszać nadużycia

Przypadki pacjentek niewłaściwie potraktowanych przez lekarzy, w tym ginekologów najczęściej dotyczą niestosownych komentarzy, uwag, czyli zachowań naruszających godność kobiet.

To są często sprawy bardzo delikatne i rozumiem obawy kobiet przed ich zgłaszaniem. Jednak tylko w ten sposób możemy stwierdzić naruszenie praw pacjenta, przede wszystkim prawa do poszanowania intymności i godności, a w konsekwencji nałożyć na placówkę medyczną obowiązki, które zmienią niekorzystną dla pacjentek sytuację. Dlatego zachęcam kobiety oraz ich bliskich, aby zgłaszali takie przypadki – mówi Chmielowiec.

W 2025 roku do RPP wpłynęło około 150 zgłoszeń pisemnych oraz sygnałów i zapytań telefonicznych, dotyczących niestosownych zachowań pracowników podmiotów leczniczych (w 2024 r. było ich około 200).

W ubiegłym roku rzecznik wszczął kilka postępowań dotyczących naruszenia prawa pacjenta do intymności i godności przez lekarzy ginekologów. W dwóch sprawach stwierdził naruszenie praw pacjenta (w 2024 r. RPP stwierdził naruszenie praw pacjenta w ośmiu przypadkach).

Warto dodać, że nie tylko lekarze ginekolodzy naruszają prawo do poszanowania godności i intymności pacjenta. Zdarza się to również innym pracownikom medycznym – dodaje RPP.

Naruszenie nietykalności cielesnej

Sprawy zakończone stwierdzeniem naruszenia praw pacjenta dotyczą przede wszystkim przekroczenia granic etyki zawodowej przez lekarza – zarówno poprzez naruszenie nietykalności cielesnej, jak i niedbanie o dobro pacjentki, brak szacunku czy niezrozumienie jego sytuacji. Podczas udzielania świadczeń zdrowotnych lekarze używają niecenzuralnych słów lub zwrotów bądź wykazują się specyficznym, niezrozumiałym i często krzywdzącym poczuciem humoru.

Zachęcając pacjentki do zgłaszania spraw dotyczących naruszenia intymności i godności, chcę podkreślić, że tego typu zgłoszenia od kobiet są przyjmowane i prowadzone również przez kobiety z Biura RPP. W Biurze działa procedura, której celem jest ograniczenie skrępowania pacjentek oraz zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa i lepszego zrozumienia sytuacji, w której się znalazły – mówi Chmielowiec.