Ustawa ws. opieki nad dzieckiem po rozwodzie ostatecznie uchwalona

Sejm przyjął jedną z dwóch poprawek, które zaproponował Senat do nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nowela przewiduje, że nie będzie trzeba ograniczać praw rodzicielskich jednemu z rodziców, jeśli po rozwodzie nie mogą się oni porozumieć ws. opieki nad dzieckiem.

Choć projekt był inicjatywą legislacyjną Senatu, przygotowaną na wniosek rzecznika praw dziecka Marka Michalaka, senatorowie zaproponowali do ustawy dwie poprawki.

Jedna z nich powoduje, że regulacje dotyczące sposobu wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem będą analogiczne w przypadku rozwodu rodziców i w sytuacji, gdy rodzice żyją w rozłączeniu. Tę poprawkę Sejm przyjął.

Czytaj: Nowa ustawa wzmacnia prawa rodziców po rozwodzie>>>

Druga poprawka precyzowała, że w przypadku, kiedy sąd określa, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, powinny być to okresy porównywalne. Ta poprawka nie zyskała akceptacji posłów.

Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów, których dotyczy nowelizacja, rozstający się rodzice powinni porozumieć się między sobą w sprawie opieki nad dzieckiem. W porozumieniu takim ustalają np., w jaki sposób będą podejmować najważniejsze decyzje dotyczące dzieci, jak będą się dzielić opieką i kosztami utrzymania dzieci, z kim będą one mieszkać. Jeśli nie są w stanie dojść do kompromisu, sąd obligatoryjnie ogranicza władzę jednego z rodziców (najczęściej jest to ojciec).

Po wejściu w życie nowych przepisów, nawet jeśli rodzice nie osiągną porozumienia w sprawie kontaktów z dzieckiem, albo gdy nie będzie ono zgodne z jego dobrem, sąd powinien rozważyć pozostawienie obojgu pełnej władzy rodzicielskiej. Tylko w przypadku, jeżeli wymagać będzie tego dobro dziecka, sąd będzie mógł "orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców".

Według noweli na zgodny wniosek stron sąd pozostawi rodzicom swobodę w kształtowaniu kontaktów z dziećmi. Jeżeli stwierdzi, że utrzymywane są one bez konfliktów w przypadku obojga rodziców, nie będzie w ogóle wydawał orzeczenia w tym zakresie.

Podobne zmiany, jak te zaproponowane w senackiej noweli, przygotowało Ministerstwo Sprawiedliwości w założeniach do projektu kolejnej nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zakłada on przyjęcie - jako preferowanego rozwiązania - zasady pozostawiania pełnej władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, nawet jeśli nie mogą się porozumieć co do opieki nad dzieckiem. Przewiduje też zwiększenie znaczenia mediacji w sytuacji konfliktów rodzicielskich.

W ok. 60-63 proc. przypadków sądy przyznawały wykonywanie władzy rodzicielskiej matkom, zaś ojcom jedynie w 3,6-4,4 proc. przypadków.

Zdaniem RPD od wejścia w życie nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w 2008 r. (wprowadziła ona znoszoną obecnie zasadę obligatoryjnego ograniczania praw jednemu z rodziców w razie braku porozumienia) widać niepokojącą tendencję do zmniejszania liczby orzeczeń o przyznawaniu wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Według rzecznika w 2009 r. było tak w 41,5 proc. przypadków, zaś w 2012 r. już tylko w 33,3 proc. Ponieważ jednocześnie rosła liczba orzeczeń pozostawiających władzę rodzicielską tylko jednemu z rodziców, oznacza to kilkunastoprocentowy wzrost liczby dzieci niewychowywanych przez oboje rodziców.

Z danych resortu sprawiedliwości za lata 2003-2012, które przytaczał rzecznik wynika, że w ok. 60-63 proc. przypadków sądy przyznawały wykonywanie władzy rodzicielskiej matkom, zaś ojcom jedynie w 3,6-4,4 proc. przypadków.(PAP)

Stanisław Grobel,Jakub M. Łukasiewicz,Rafał Łukasiewicz,Jerzy Wiktor
Instytucje prawa rodzinnego>>>