Europejski nakaz aresztowania zgodny z Konstytucją RP
Sądy polskie mogą badać podstawy prawne europejskiego nakazu aresztowania, wydanego przez sąd innego państwa należącego do Unii Europejskiej. Mają też prawo odmówić wydania polskiego obywatela, gdy przestępstwa nie popełniono, albo wydanie naruszyłby wolności i prawa człowieka - orzekł we wtorek 5 października Trybunał Konstytucyjny.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 607p § 1 pkt 5 kodeksu postępowania karnego w zakresie, w jakim zawiera podstawę odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania wydanego wobec obywatela polskiego w celu przeprowadzenia postępowania karnego jest zgodny z konstytucyjnym prawem do sądu.
Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Jakuba T. kwestionującą poprawność zasad przekazania osoby ściganej europejskim nakazem aresztowania. Jakub T. był oskarżony o to, że na terenie Wielkiej Brytanii dopuścił się gwałtu, usiłowania zabójstwa, kradzieży i umyślnego uszkodzenia ciała pokrzywdzonej obywatelki tego kraju.
- Jestem przekonany, że gdyby orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane trzy lata temu, Jakub T., nie zostałby wydany Wielkiej Brytanii – powiedział po wyroku adwokat Mariusz Paplaczyk. Warto zaznaczyć, że skarga ta czekała na rozpatrzenie od maja 2007 roku.
Zdanie obrony i prokuratora
Adwokaci oskarżonego Jakuba T. zarzucali przepisom kodeksu (rozdział 65b kpk), że nie zawiera wymogów formalnych, jakim powinien odpowiadać europejski nakaz aresztowania. W szczególności sądy polskie nie mogą odmówić wydania obywatela polskiego obcemu państwu, gdyż nie ma wymogów prawidłowego tłumaczenia tego nakazu.
Ponadto sądy polskie zostały pozbawione możliwości badania dowodów świadczących o zasadności ścigania danej osoby – twierdził adwokat Mariusz Paplaczyk. – Dlatego europejski nakaz ogranicza konstytucyjne prawo do sądu i sprawiedliwego procesu przed niezawisłym sądem.
Zdaniem prokuratora Jerzego Labudy weryfikacja wszystkich dowodów w sprawie prowadziłaby do chaosu. Przepis o nakazie aresztowania jest zgodny z konstytucją i nie odbiera sądom polskim możliwości zbadania zasadności wniosku o ekstradycję. Art. 607 p., punkty 5 i 6 kpk przewidują przypadki odmowy wydania obywatela polskiego. Są to sytuacje, gdy mogą być naruszone prawa człowieka i obywatela i gdy nakaz został wydany w związku z przestępstwem popełnionym bez użycia przemocy. Argumenty te podzielił Trybunał Konstytucyjny.
Można odmówić ekstradycji
Wykonanie europejskiego nakazu aresztowania pociąga za sobą przekazanie osoby ściganej z terytorium Polski na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Z postępowaniem zmierzającym do wykonania europejskiego nakazu aresztowania może się wiązać dodatkowa dolegliwość polegająca na zastosowaniu wobec osoby ściganej środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania (art. 607k par. 3 k.p.k.).
- Europejski nakaz aresztowania musi jednoznacznie wskazywać w związku z jakim czynem został wydany podkreślił sędzia Wojciech Hermeliński. - W przeciwnym razie sąd orzekający w przedmiocie jego wykonania nie mógłby nabrać przekonania, że oczywistym jest, iż osoba ścigana nie dopuściła się czynu, w związku z którym nakaz europejski został wydany. Nieprecyzyjny opis czynu uniemożliwiałby zatem uruchomienie przesłanki obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania określonej w art. 607p § 1 pkt 5 k.p.k. w zakresie wskazanym powyżej. Bez wystarczająco precyzyjnego opisu czynu tak rozumiana przesłanka odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania pozostawałaby iluzoryczna.
Zakres badania nakazu
Z wyroku Trybunału wynika, że każdy europejski nakaz aresztowania musi być badany przez sąd polski pod względem nie tylko formalnym, ale i merytorycznym.
- Powinna być zweryfikowana kwalifikacja prawna popełnionego czynu – stwierdził poseł Andrzej Szarama, reprezentujący marszałka Sejmu. – Sąd, który rozpatruje europejski nakaz aresztowania musi zastanowić się nad tym, czy przestępstwo zostało dokonane. Przy czym sąd nie wchodzi głęboko w sprawę, gdyż nie przeprowadza postępowania dowodowego. Jeśli sędzia ma wątpliwości, to zwraca się do sądu, który wydał nakaz o dodatkowe informacje.
Jeśli sąd obcego państwa nie rozwieje wątpliwości polskiego sądu, to sędziowie polscy mogą odmówić wydania polskiego obywatela.
Sygnatura akt.SK 26/08
