Czas na poważną debatę o reformie wymiaru sprawiedliwości
Nie ulega wątpliwości, że upływ dwóch dekad od zapoczątkowania w Polsce demokracji, rządów prawa i zasad rynkowych powinien otworzyć pole do publicznej debaty na temat kompleksowej reformy wymiaru sprawiedliwości w Polsce - piszą Jarosław Bełdowski i Dawid Sześciło z Fundacji FOR. Zdaniem autorów, największe problemy do pokonania to przewlekłość postępowań, nadmierne sformalizowanie procedur oraz niski poziom zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Wbrew powszechnej opinii, problemem polskiego wymiaru sprawiedliwości nie są pieniądze ani małe zatrudnienie - twierdzą autorzy opracowania.
Wyniki międzynarodowych badań porównawczych dotyczących wymiaru sprawiedliwości pozwalają skonstruować listę najistotniejszych wyzwań stojących przed reformatorami polskiego systemu sądowniczego. Obejmuje ona takie problemy jak:
a) przewlekłość postępowań sądowych ze szczególnym uwzględnieniem postępowań prowadzonych przez wydziały cywilne, KRS, wieczystoksięgowe i upadłościowe,
b) wysoki poziom sformalizowania procedur sądowych,
c) niski poziom zaufania obywateli do instytucji sprawiedliwości.
W kilku przypadkach perspektywa porównawcza przynosi rezultaty zaskakujące i pozwala krytycznie spojrzeć na utrwalone już w debacie publicznej poglądy na temat koniecznych zmian w wymiarze sprawiedliwości. Przykładowo badania CEPEJ pozwalają nabrać pewnego dystansu do rozpowszechnionej tezy o niedofinansowaniu polskiego sądownictwa, o konieczności kadrowego wzmocnienia sądów, w szczególności o pracowników merytorycznych czy też o niskich wynagrodzeniach sędziowskich. Z kolei badania DB oraz BEEPS wskazują, że postępowania sądowe w Polsce nie są nadmiernie kosztowne dla stron.
Nie ulega wątpliwości, że upływ dwóch dekad od zapoczątkowania demokracji, rządów prawa i zasad rynkowych powinien otworzyć pole do publicznej debaty na temat kompleksowej reformy wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Przedstawione tutaj badania i analizy nie mogą zostać w tej debacie pominięte, nawet jeśli mogą kwestionować pewne utrwalone poglądy na temat najważniejszych problemów polskiego wymiaru sprawiedliwości.
Artykuł ukazał się w specjalnym dodatku do Monitora Prawniczego nr 3/2010 pt. „Perspektywy wymiaru sprawiedliwości”.
