Czy nauczyciel powinien ponieść jakieś konsekwencje z tego tytułu?

Stosownie do obowiązujących przepisów prawa, zapewnienie warunków działania szkoły, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki - to zadanie należące do organu prowadzącego szkołę.

Natomiast do sprawowania opieki nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole powołany został dyrektor szkoły. Wobec tego, to na dyrektorze szkoły spoczywa obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole, a także bezpiecznych i higienicznych warunków uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę poza obiektami szkoły.

Również nauczycielom zostały przypisane obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny - obowiązek rzetelnego realizowania zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę nałożony został na nauczycieli na mocy art. 6 KN, i mieści się w katalogu podstawowych obowiązków nauczyciela.

Zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny w publicznych szkołach, w zakresie nadzoru nad uczniami obowiązują następujące zasady:

  • a) niedopuszczalne jest prowadzenie jakichkolwiek zajęć bez nadzoru upoważnionej do tego osoby;
  • b) przerwy w zajęciach uczniowie spędzają pod nadzorem nauczyciela;
  • c) w czasie zawodów sportowych organizowanych przez szkołę lub placówkę uczniowie nie mogą pozostawać bez opieki osób do tego upoważnionych.

Oznacza to, że uczeń powinien znajdować się pod nadzorem przez cały czas, na który został powierzony opiece szkoły. Zapewnienie uczniom opieki w czasie pozostawania uczniów pod opieką szkoły, należy do obowiązków dyrektora szkoły.

Dodatkowo zostały szczegółowo określone zasady bezpieczeństwa obowiązujące w czasie zajęć wychowania fizycznego. W myśl tych zasad, nauczyciel prowadzący zajęcia wychowania fizycznego ma m.in. obowiązek:

  • a) dostosować stopień trudności i intensywności ćwiczeń do aktualnej sprawności fizycznej i wydolności ćwiczących;
  • b) uczestnika zajęć uskarżający się na dolegliwości zdrowotne zwolnić w danym dniu z wykonywania planowanych ćwiczeń (przy czym należy poinformować o tym jego rodziców lub opiekunów);
  • c) ćwiczenia prowadzić z zastosowaniem metod i urządzeń zapewniających pełne bezpieczeństwo ćwiczących;
  • d) sprawdzić stan techniczny urządzeń i sprzętu sportowego przed każdymi zajęciami;
  • e) zapoznać osoby biorące w nich udział w ćwiczeniach z zasadami bezpiecznego wykonywania ćwiczeń oraz uczestniczenia w grach i zabawach.

Nauczyciel mianowany i dyplomowany odpowiada dyscyplinarnie za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom wymienionym w art. 6 KN. Jak wskazano powyżej - wśród obowiązków wymienionych w tym przepisie znajduje się również obowiązek rzetelnego realizowania zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. Dlatego też naruszenie wskazanego obowiązku przez nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego skutkować może pociągnięciem nauczyciela do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Karami dyscyplinarnymi są: nagana z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie 3 lat od ukarania, wydalenie z zawodu nauczycielskiego.

Ustalenie zasadności zarzutu uchybienia obowiązkom nauczyciela należy do rzecznika dyscyplinarnego, i może zostać dokonane po wnikliwej i wszechstronnej analizie okoliczności konkretnego przypadku.

Ponadto - w odniesieniu do wszystkich nauczycieli (bez względu na ich stopień awansu oraz podstawę zatrudnienia) - za nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy możliwe jest pociągnięcie nauczyciela do odpowiedzialności porządkowej na podstawie przepisów Kodeksu pracy. Dodać należy, że przesłankami pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności porządkowej jest naruszenie obowiązujących przepisów (w tym przypadku przepisów bezpieczeństwa i higieny), i wina pracownika. Karami porządkowymi są: upomnienie, nagana, kara pieniężna.

Wskazać należy ponadto, że jeśli szkoda wyrządzona uczennicy zostanie naprawiona, to pracodawca który naprawił wyrządzoną szkodę (tj. wypłacił odszkodowanie), może dochodzić od pracownika zwrotu wypłaconego odszkodowania na zasadach określonych w Kodeksie pracy (art. 114 - art. 122 Kodeksu pracy). W myśl tych zasad:

  • a) przesłanką odpowiedzialności pracownika wobec pracodawcy jest istnienie winy po stronie pracownika;
  • b) pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę i tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda;
  • c) odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody - jeśli szkoda wynikła z winy nieumyślnej pracownika; jeśli natomiast pracownik umyślnie wyrządził szkodę - odpowiedzialność wobec pracodawcy poniesie w pełnym zakresie.

Podstawa prawna: art. 5 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.); art. 6 pkt 1, art. 7, art. 75 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.); § 2, § 13, § 14 ust. 1, § 30, § 31 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69); art. 108, art. 114 - art. 122 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czytaj też: Odpowiedzialność rodzica za szkody wyrządzone przez dziecko >>