Awans zawodowy nauczyciela - do 2026 r. dwie ścieżki

Od 1 września 2022 r. zniknęły stopnie: nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego. Po odbyciu przygotowania do zawodu nauczyciela pedagog obligatoryjnie przystąpi do egzaminu nauczyciela mianowanego. Obowiązująca już nowela daje jednak cztery lata na zdobycie stopnia awansu na dotychczasowych zasadach.

Przygotowanie do zawodu nauczyciela trwa 3 lata i 9 miesięcy. Po tym okresie nauczyciel musi przystąpić do egzaminu na nauczyciela mianowanego.

Czytaj: ​ZNP: Zmiany w awansie nauczyciela nie zachęcą do wybrania tej ścieżki kariery>>

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: Awans zawodowy nauczycieli od 1.09.2022 r. >>>

Stopnie nauczycielskie - pierwszy po czterech latach

W drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, przed dokonaniem oceny pracy, nauczyciel będzie zobowiązany przeprowadzić zajęcia, w wymiarze co najmniej  godziny, w obecności:

1. dyrektora szkoły;
2. doradcy metodycznego albo nauczyciela konsultanta lub przedstawiciela organu sprawującego nadzór pedagogiczny albo nauczyciela dyplomowanego, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, z tej samej lub innej szkoły.

Kalkulator awansu zawodowego nauczycieli - Sprawdź w LEX >>>

Kolejne takie zajęcia przeprowadza w ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu. Nauczyciel, który uzyska co najmniej dobrą ocenę pracy, będzie zobowiązany przeprowadzić zajęcia, w wymiarze 1 godziny, w obecności komisji powołanej przez dyrektora szkoły, w skład której wejdą:

1. dyrektor szkoły, jako jej przewodniczący,
2. ekspert z listy ekspertów prowadzonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania,
3. doradca metodyczny albo nauczyciel konsultant lub nauczyciel dyplomowany, który naucza tego samego przedmiotu lub prowadzi ten sam rodzaj zajęć, z tej samej lub innej szkoły. Na wniosek nauczyciela w pracach komisji będzie mógł brać udział w charakterze obserwatora również przedstawiciel związku zawodowego wskazanego  w tym wniosku.

Kalendarz zadań dyrektora w LEX - Październik 2022 >>>

Awans na nauczyciela mianowanego

Osiągnięcie stopnia nauczyciela mianowanego jest obowiązkowe. Jeżeli komuś się to nie uda w ciągu sześciu lat, będzie można go zatrudniać na podstawie umów czasowych – na czas określony, na jeden rok szkolny. Może zostać zawarta na więcej niż jeden.

Pozytywna opinia komisji będzie jednym z warunków uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Jeżeli się nie uda, konieczne będzie odbycie dodatkowego przygotowania – w wymiarze roku i 9 miesięcy. Warunkiem uzyskania stopnia jest zdanie przed komisją egzaminacyjną egzaminu, podczas którego sprawdza się spełnianie przez nauczyciela wymagań dotyczących wiedzy i umiejętności niezbędnych do efektywnego realizowania obowiązków nauczyciela.

Sprawdź w LEX: Procedura nawiązania stosunku pracy z nauczycielem >>>

Awans na nauczyciela dyplomowanego

Nauczyciel mianowany może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 5 lat i 9 miesięcy od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego jest – oprócz spełniania wymagań kwalifikacyjnych:

1. posiadanie co najmniej bardzo dobrej oceny pracy uzyskanej w ostatnim roku pracy przed złożeniem wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego,
2. uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, która na podstawie dokonanej analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowy sprawdza spełnianie przez nauczyciela wymagań dotyczących realizowania zadań lub podejmowania działań na rzecz oświaty oraz ich efektów.

Opieka mentora

Po wejściu w życie przepisów w okresie przygotowania do zawodu nauczyciel otrzyma wsparcie mentora przydzielonego przez dyrektora szkoły spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych. Mentorem nie może być nauczyciel zajmujący stanowisko kierownicze.

Zadania mentora to:

• wspieranie na bieżąco nauczyciela w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, w tym zapoznanie go z dokumentacją przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz innymi dokumentami obowiązującymi w szkole,
• udzielanie mu pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego,
• dzielenie się z nim wiedzą i doświadczeniem w zakresie niezbędnym do efektywnej realizacji obowiązków nauczyciela,
• umożliwienie mu obserwowania prowadzonych przez siebie zajęć oraz omawianie z nim tych zajęć,
• obserwowanie zajęć prowadzonych przez niego zajęć oraz omawianie ich z tym nauczycielem.

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy przewiduje, że mentor otrzyma dodatek funkcyjny. Dodatkowo – jako że część pedagogów będzie mogła uzyskać stopień na dotychczasowych zasadach – do 2027 r. dodatek funkcyjny będą otrzymywali też opiekunowie stażu. Dodatek wynosi do 20 proc. minimalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela, odpowiednio do posiadanego przez niego poziomu wykształcenia i stopnia awansu zawodowego.

WZORY DOKUMENTÓW dot. nowego awansu:

• Decyzja w sprawie odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego >
• Zgoda na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy >
• Karta oceny spełniania przez nauczyciela wymagań >
• Karta oceny przeprowadzonych przez nauczyciela zajęć >
• Przydzielenie mentora >

Przepisy przejściowe - nauczyciele kontraktowi a wymiar stażu na nauczyciela mianowanego

Nauczyciele kontraktowi pod względem płacowym traktowani są jak nauczyciele początkujący. Ustawa przewiduje dla nich jednak możliwość uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego na poprzednich zasadach – mogą to zrobić do 31.08.2027 r. Dodatkowo wymiar stażu w ich przypadku zostanie skrócony o rok. 

W przypadku nauczycieli, którzy odbyli staż na stopień nauczyciela kontraktowego w wymiarze 12 miesięcy i którzy nie rozpoczęli stażu na stopień nauczyciela mianowanego przed 1.09.2022 r., staż na stopień nauczyciela mianowanego trwa 9 miesięcy. Podobne zasady obowiązują, jeżeli chodzi nauczycieli mianowanych, którzy do wejścia w życie przepisów nie osiągnęli stopnia nauczyciela dyplomowanego – do 2027 r. mogą to zrobić na zasadach dotychczasowych. Skraca się im wymagany okres pracy w szkole – i to o dwa lata – jeżeli:

• odbyli staż na stopień nauczyciela mianowanego według poprzednich przepisów,
• uzyskali przed 1.09.2022 r. stopień nauczyciela mianowanego z mocy prawa,
• uzyskali stopień nauczyciela mianowanego, będąc urlopowanym  ze względu na pełnienie funkcji w związkach zawodowych, po upływie 5 lat od dnia nadania stopnia nauczyciela kontraktowego.

 Osoby zatrudnione w kuratoriach oświaty na stanowiskach, na których są wymagane kwalifikacje pedagogiczne, zachowujące prawo do zajmowania tych stanowisk na podstawie par. 32 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25.08.2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1551 oraz z 2021 r., poz. 1618):

1. do 31.08.2022 r. nie uzyskały stopnia nauczyciela mianowanego oraz
2. posiadają co najmniej 3-letni okres świadczenia pracy na tych stanowiskach

- od 1 września 2022 r. uzyskują stopień nauczyciela mianowanego z mocy prawa. 

Awans zawodowy nauczyciela - treść wniosków w rozporządzeniu

Szczegółowe zasady awansu zawodowego nauczycieli określa rozporządzenie z dnia 6 września 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. poz. 1914).

Do wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego dołącza się:

1. kopie dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje zawodowe poświadczone przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem;
2. zaświadczenie dyrektora szkoły zawierające:

• informację o odbyciu przez nauczyciela przygotowania do zawodu nauczyciela, wymiarze zatrudnienia nauczyciela i nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w okresie odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, wraz ze wskazaniem wszystkich szkół, w których nauczyciel odbywał przygotowanie do zawodu nauczyciela,
• w przypadku nauczyciela odbywającego przygotowanie do zawodu nauczyciela w skróconym wymiarze 2 lat i 9 miesięcy - także informację o przyczynie skrócenia wymiaru przygotowania do zawodu nauczyciela,
• w przypadku nauczyciela odbywającego przygotowanie do zawodu nauczyciela w skróconym wymiarze 2 lat i 9 miesięcy - także informację o wyrażeniu przez dyrektora szkoły zgody na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w skróconym wymiarze wraz ze wskazaniem przyczyny skrócenia wymiaru tego przygotowania,
• informację o odbyciu przez nauczyciela dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela, wymiarze zatrudnienia nauczyciela i nauczanym przez niego przedmiocie lub rodzaju prowadzonych zajęć w okresie odbywania dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela, wraz ze wskazaniem wszystkich szkół, w których nauczyciel odbywał dodatkowe przygotowanie do zawodu nauczyciela.

Do wniosku dołącza się też kopię oceny pracy poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem. Kopię pozytywnej opinii o przeprowadzonych zajęciach poświadczoną przez dyrektora szkoły za zgodność z oryginałem. Wnioski o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela kontraktowego złożone i nierozpatrzone przed dniem 1 września 2022 r. pozostawia się bez rozpatrzenia. Jeżeli nauczycielowi przez sześć lat nie uda się osiągnąć stopnia nauczyciela mianowanego. Przepis nie wyeliminuje takiej osoby z zawodu, nauczyciel będzie mógł pracować dalej, po prostu na każdy rok szkolny będzie musiał podpisać nową umowę.

Egzamin na nauczyciela mianowanego - komisja egzaminacyjna

Rozporządzenie reguluje kwestię egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego - komisja zapoznaje się z opinią o przeprowadzonych zajęciach i oceną pracy nauczyciela oraz przeprowadza egzamin, podczas którego nauczyciel:

1. odpowiada na pytania członków komisji egzaminacyjnej
2. wykazuje się umiejętnością rozwiązania wskazanego przez komisję egzaminacyjną problemu związanego z wykonywaną pracą.

W trakcie egzaminu zapewnia się nauczycielowi dostęp do aktów prawnych. Każdy z członków komisji egzaminacyjnej ocenia spełnienie przez nauczyciela wymagań oraz umiejętność rozwiązania wskazanego przez komisję egzaminacyjną problemu związanego z wykonywaną pracą, przyznając łącznie za wszystkie wymagania punkty według skali od 0 do 10. Na podstawie liczby punktów przyznanych przez członków komisji egzaminacyjnej oblicza się średnią arytmetyczną punktów.

W przypadku gdy liczba członków komisji egzaminacyjnej obecnych na posiedzeniu jest większa niż 3, odrzuca się jedną najwyższą i jedną najniższą ocenę punktową, z wyjątkiem przypadku gdy:

1. co najmniej dwie najwyższe oceny punktowe przyznane przez członków komisji egzaminacyjnej są takie same;
2. wszyscy członkowie komisji egzaminacyjnej przyznali takie same oceny punktowe.

Komisja egzaminacyjna podejmuje rozstrzygnięcia w obecności co najmniej 2/3 składu swoich członków. Nauczyciel zdał egzamin przed komisją egzaminacyjną, jeżeli średnia arytmetyczna uzyskanych punktów wynosi co najmniej 7.