Bezpłatny raport AI w księgowości i kadrach
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

Przy wykładni należy uwzględnić pożądany przez ustawodawcę rezultat wykonania przepisów

Specyfika ochrony pracy przy obsłudze rożnych maszyn i urządzeń uwzględniać musi postęp technologiczny i cywilizacyjny. Prawodawstwo nie zawsze nadążać będzie za techniką i ujęciem w ramy prawne powstających w błyskawicznym tempie osiągnięć i wynalazków. Nadrzędnym celem powinny być w takiej sytuacji względy bezpieczeństwa i ochrony pracy jak i zdrowego rozsądku. Taki pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 2 czerwca 2011 r., II SA/Sz 25/11.

Kontroli sądowej w postępowaniu została poddana decyzja Okręgowego Inspektora Pracy nakazująca wstrzymanie eksploatacji zaginarki mechanicznej do czasu wyposażenia jej w urządzenia zabezpieczające, chroniące operatora oraz osoby postronne przed zagrożeniami związanymi z ruchem górnej belki oraz ruchem łańcuchowej przekładni napędu belki gnącej.
W odwołaniu od nakazu pracodawca argumentował, że przedmiotowa maszyna posiada deklarację zgodności "CE" oraz jest produkowana i sprzedawana na terenie całej Unii Europejskiej. Jednocześnie wniósł o wskazanie, które normy – dyrektywy nie zostały spełnione, aby móc w pełni ustosunkować się do zarzutów inspektora pracy.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Okręgowy Inspektor Pracy powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej w zakładzie pracy i potwierdził, że eksploatacja maszyny może spowodować bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników i osób postronnych. Niebezpieczeństwo wynikało z konieczności operowania przez pracownika rękoma w strefie narzędziowej podczas układania materiału i jednoczesnej możliwości wywołana ruchu roboczego belki gnącej zamykającej przestrzeń pod tą belką, a także możliwość sięgnięcia przez pracownika z obu stron maszyny, od jej tyłu, kończynami górnymi do strefy narzędziowej tj. pod belkę gnącą w chwili zamykania przestrzeni pod tą belką. Zauważył także, że norma dotycząca odległości uniemożliwiających sięgnięcie ręką do strefy niebezpiecznej, przywołana w deklaracji zgodności maszyny, nie została spełniona.
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę na powyższe rozstrzygnięcie, szczeciński WSA zaczął od przypomnienia, że zgodnie z art. 216 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) pracodawca wyposaża w odpowiednie zabezpieczenia maszyny i inne urządzenia techniczne, w szczególności zabezpieczające pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, działaniem drgań mechanicznych i promieniowania oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy. Uszczegółowienie przywołanej regulacji odnaleźć można w § 55 ust. 1 i § 56 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) – dalej r.b.h.p.
Mając to na uwadze, WSA uznał na nietrafny zarzut niesprecyzowania w nakazie norm, dyrektyw, których urządzenie nie spełniało. Instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczeniu zdrowia i życia ludzkiego tworzą przepisy powszechnie obowiązujące, zawarte m.in. w k.p. i r.b.h.p. Natomiast przez normę należy rozumieć dokument przyjęty w drodze konsensusu i zatwierdzony przez upoważnioną jednostkę, ustalający do powszechnego i wielokrotnego stosowania zasady, wytyczne lub charakterystyki odnoszące się do różnych rodzajów działalności lub ich wyników i zmierzających do uzyskania optymalnego stopnia uporządkowania w określonym zakresie. Brak Polskiej Normy nakazuje sięgnięcie do określonych reguł pozaprawnych wskazujących sposób wykonania zadania. Nie świadczy jednak o niepraworządnym charakterze przepisu odsyłającego do nieistniejącej (nawet) normy.
W konkretnym stanie faktycznym organ wskazał, że brak urządzeń ochronnych zabezpieczających operatora zaginarki mechanicznej i osoby postronne narusza § 55 ust. 1 r.b.h.p., zgodnie z którym elementy ruchome i inne części maszyn, które w razie zetknięcia się z nimi stwarzają zagrożenie, powinny być osłonięte lub zaopatrzone w inne skuteczne urządzenia ochronne, z wyjątkiem przypadków, gdy spełnienie tych wymagań nie jest możliwe ze względu na funkcję maszyny. W odniesieniu do przepisów będących podstawą wydania zaskarżonego nakazu wstrzymania eksploatacji urządzenia, Sąd stwierdził, że w żadnym stopniu nakaz ten nie naruszył prawa – przeciwnie - zapewnił realizację prawa do bezpiecznych warunków pracy, przy zachowaniu funkcji produkcyjnej przedmiotowej maszyny.
Sąd przypomniał ponadto, że określenie sposobu w jaki pracodawca ma doprowadzić maszynę do stanu odpowiadającego wymaganiom bezpieczeństwa nie mieści się w kompetencji organu wydającego decyzję. Niemniej w uzasadnieniu decyzji organ może wskazać, jaka odległość bezpieczeństwa uniemożliwi sięgnięcie ręką przez szczelinę zaginarki. Dokonując wykładni celowościowej art. 216 § k.p., należy mieć na uwadze pożądany przez ustawodawcę rezultat wykonania tej normy, którym jest zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. Skoro prawo nie nadążyło za ustanowieniem "Normy" dla określonej maszyny i organ zastosował per analogiam normy opublikowane przed data produkcji maszyny, ale w sposób zgodny z ogólnymi zasadami bezpieczeństwa i ochrony pracy, nie można zarzucić organowi działania bez podstawy prawnej.

Polecamy książki z prawa pracy