Data wypłaty świadczenia wspierającego - dziurawe przepisy

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej twierdzi w odpowiedzi udzielonej serwisowi Prawo.pl, podobnie jak ZUS, że w przypadku pierwszej decyzji wydawanej na podstawie wniosku złożonego od 1 stycznia 2026 r., poziom potrzeby wsparcia ustala się od dnia wydania decyzji, z pewnymi wyjątkami. I od tego też dnia należy się wypłata świadczenia wspierającego. Tyle tylko, że przepisy nie regulują tej kwestii tak jednoznacznie. Ministerstwo planuje też korektę zasad punktacji.

O tym, że przepisy nie regulują od kiedy ma być wypłacone przez ZUS świadczenie wspierające, jeśli ktoś po raz pierwszy złożył o nie wniosek w 2026 r., pisaliśmy już w serwisie Prawo.pl. W praktyce oznacza to, że osoby, które pierwszy raz w tym roku wnioskują o świadczenie, mogą nie dostać wyrównania za miesiące, w których czekały na wydanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia przez wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. A potem w ciągu trzech miesięcy złożyły wniosek do ZUS.

- Kluczowym zatem z punktu widzenia terminu, od którego przysługuje świadczenie wspierające jest data, od której osobie przyznano określony poziom potrzeby wsparcia. Termin, od którego ustala się poziom potrzeby wsparcia, określa nie ustawa o świadczeniu wspierającym (w tym art. 26 ustawy), ale ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tą ustawą poziom potrzeby wsparcia ustala się w zależności od rodzaju i terminu złożenia wniosku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia. Podstawową zasadą jest ustalenie poziomu potrzeby wsparcia od daty wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia - odpowiadał na nasze pytanie - od kiedy ZUS wypłaca świadczenie wspierające - Grzegorz Dyjak z biura prasowego Centrali ZUS. Podaje też wyjątki od tej zasady:

1. w przypadku wydawania kolejnej decyzji po zakończeniu okresu ważności pierwotnej decyzji poziom potrzeby wsparcia ustalany jest od dnia po zakończeniu okresu obowiązywania pierwotnej decyzji (art. 6b(5) ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych);
2. w przypadku wydawania decyzji z uwagi na pogorszenie stanu funkcjonowania poziom potrzeby wsparcia ustalany jest od dnia wydania nowej decyzji (6b(6) ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych);
3. w przypadku wniosków składanych w 2024 r. poziom potrzeby wsparcia ustalany jest od dnia złożenia wniosku o wydanie decyzji (art. 65 ustawy o świadczeniu wspierającym);
4. w przypadku wniosków składanych w 2025 r. poziom potrzeby wsparcia ustalany jest od dnia złożenia wniosku o wydanie decyzji (art. 5 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Czytaj również: Od jakiej daty ZUS wypłaca świadczenie wspierające w tym roku>>

Data przyznania poziomu wsparcia

Bardzo podobnie odpowiada na nasze pytania w tej sprawie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). - Kluczowa z punktu widzenia terminu, od którego przysługuje świadczenie wspierające jest data, od której osobie przyznano określony poziom potrzeby wsparcia. Termin, od którego ustala się poziom potrzeby wsparcia określa nie ustawa o świadczeniu wspierającym, ale ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tą ustawą poziom potrzeby wsparcia ustala się w zależności od rodzaju i terminu złożenia wniosku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia - odpowiada nam resort rodziny. I podaje te same wyjątki, które podał ZUS. - Co do zasady, w przypadku pierwszej decyzji wydawanej na podstawie wniosku złożonego od 1 stycznia 2026 r., poziom potrzeby wsparcia ustala się od dnia wydania decyzji - dodaje resort rodziny. MRPiPS przywołuje art. 26 ustawy o świadczeniu wspierającym, który reguluje, od którego miesiąca ZUS ustala prawo do świadczenia. Co do zasady jest to miesiąc, w którym do ZUS wpłynął wniosek o świadczenie wspierające. Jeżeli jednak wniosek ten zostanie złożony w okresie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, prawo ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie tej decyzji. - Kluczowym jednak do przyznania prawa do świadczenia wspierającego pozostaje art. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, stanowiący, że świadczenie przysługuje osobie posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia. W konsekwencji świadczenie nie może być przyznane za okres, w którym osoba nie ma ustalonego poziomu potrzeby wsparcia na poziomie co najmniej 70 punktów - przypomina resort rodziny.

Rzecz jednak w tym, że nie ma podstawy prawnej, która wskazywałaby, że ZUS ma wypłacać w 2026 r. i później świadczenie wspierające od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przez WZON.

- ZUS twierdzi, że termin, od którego ustala się poziom potrzeby wsparcia, określa ustawa o rehabilitacji, ale nie wskazuje, który jej przepis. Czyżby wywodził to z art. 6b(5) ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że „w decyzji, o której mowa w art. 6b(3) ust. 1, ustala się poziom potrzeby wsparcia, o którym mowa w art. 4b ust. 3”? Jak widać przepis ten nie podaje żadnego terminu startowego. W przypadku wniosków pierwszorazowych składanych od 2026 r. kwestia ta nie jest bowiem regulowana wprost w żadnym przepisie - komentuje Magdalena Januszewska, radca prawny z Kancelarii Januszewska, specjalizująca się w prawie pracy i zabezpieczenia społecznego. W jej opinii najprostszym rozwiązaniem byłoby wprowadzić przepis, który zobowiąże WZON-y do ustalania poziomu wsparcia od daty wpływu wniosku, podobnie jak w poprzednich latach. - Jeśli WZON-y  w 2026 r. orzekają o poziomie wsparcia od dnia wydania przez siebie decyzji, to skutek jest taki, że pod względem prawa do świadczenia przepadają miesiące oczekiwania na decyzję WZON-u. Trudno pogodzić się z tym skutkiem, biorąc pod uwagę, że WZON ma 3 miesiące na wydanie decyzji, a do tego często występują opóźnienia w ich wydawaniu - wskazuje mec. Januszewska.

Będzie korekta zasad punktacji

Ministerstwo rodziny przypomina też, że należy również odróżnić miesiąc, od którego ustala się prawo do świadczenia wspierającego, od terminu faktycznej wypłaty świadczenia. - Wypłata następuje po rozpatrzeniu wniosku przez ZUS, przelewem na rachunek bankowy w Polsce wskazany we wniosku. Ustawa nie określa jednego, wspólnego dla wszystkich uprawnionych dnia dokonania pierwszej wypłaty. Jeżeli prawo do świadczenia zostało ustalone także za wcześniejsze miesiące, wypłata obejmuje również należne wyrównanie za ten okres - twierdzi resort rodziny.

Ministerstwo Rodziny poinformowało nas także, że obecnie w MRPiPS trwają intensywne prace nad nowelizacją ustawy o świadczeniu wspierającym. 23 czerwca 2026 r. do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu został przekazany wniosek o wpis projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu wspierającym oraz niektórych innych ustaw do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Zawiera ona konkretne rekomendacje dotyczące skrócenia czasu oczekiwania, usprawnienia pracy WZON-ów oraz korekty zasad punktacji. - Harmonogram prac legislacyjnych uzależniony jest od decyzji Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu o wpisie projektu do Wykazu – przekazuje nam resort.