Kontrakt trenerski w piłce nożnej - umowa o pracę lub świadczenie usług
W Polsce na szczeblu rozgrywek ligowych w sezonie 2021/2022 od Ekstraklasy do IV ligi występuje łącznie 479 klubów piłkarskich. Oznacza to, iż co najmniej tylu trenerów świadczy usługi na podstawie umowy określanej mianem „kontraktu trenerskiego”, który regulowany jest postanowieniami uchwały Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej. W praktyce liczba obowiązujących kontraktów trenerskich jest znacznie wyższa.
Kontrakt trenerski, a właściwie umowa o świadczenie usług albo pracy (umowa o pracę) w charakterze trenera piłki nożnej, jest regulowana postanowieniami uchwały Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej (PZPN) nr XII/189 z 12 grudnia 2014 roku dot. Zasad regulujących stosunki pomiędzy klubem sportowym a trenerem piłki nożnej (tekst jednolity przyjęty uchwałą Zarządu PZPN nr IX/146 z dn. 04 listopada 2020 r., dalej: „Uchwała PZPN”).
Czytaj także: Kontrakt trenerski w piłce nożnej - zawarcie i rozwiązanie>>
Czym jest kontrakt trenerski?
Uchwała PZPN obowiązuje i jest stosowana od 1 stycznia 2015 r., niemniej jednak nie stanowi ona wyłącznego źródła praw i obowiązków stron umowy. Poza Uchwałą PZPN, stosunki prawne pomiędzy klubem sportowym a trenerem, regulują również postanowienia samego kontraktu oraz przepisy polskiego prawa powszechnego. W przypadku umowy o pracę przepisy kodeksu pracy (dalej: „k.p.”) i innych właściwych przepisów prawa pracy lub kodeksu cywilnego (dalej: „k.c.”), a w przypadku umowy cywilno-prawnej, kodeksu cywilnego (w przypadku umowy o świadczenie usług, zawartej z osobą fizyczną prowadzącą dzielność gospodarczą – tj. przedsiębiorcą albo nie prowadzącej dzielności gospodarczej).
Sprawdź też: Czy klub sportowy powinien brać pod uwagę otrzymane z PZPN dofinansowanie przy obliczaniu prewspółczynnika? >
W tym miejscu, wyjaśnić należy, iż umowa o świadczenie usług, stanowi szczególny rodzaj umowy zlecenia i zgodnie z art. 750 k.c., w przypadku, gdy umowa taka nie jest uregulowana w innych przepisach (rangi ustawowej), to stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (tj. przepisy art. 734-751 k.c.).
Warto również podkreślić, iż z uwagi na fakt, że Uchwałą PZPN stanowi tzw. „statutowo-regulaminowe” źródło prawa, tj. prywatno-prawne, które ma charakter wewnętrzny oraz treść art. 33 Uchwały PZPN, to prawo interpretacji postanowień tej uchwały przysługuje wyłącznie Zarządowi PZPN.
Co reguluje Uchwała PZPN i kto rozpoznaje spory prawne?
Przepisy Uchwały PZPN regulują stosunki prawne pomiędzy trenerem piłki nożnej, a klubem sportowym Ekstraklasy, I, II, III, IV ligi, w tym piłki nożnej jedenastoosobowej oraz zespołu biorącego udział w rozgrywkach Centralnej Ligi Juniorów, a nawet wojewódzkimi związkami piłki nożnej w zakresie trenerów ich reprezentacji.
Przepisy uchwały rozróżniając kontrakty amatorskie i profesjonalne (art. 3 Uchwały PZPN), obejmują m.in. takie kwestie jak: prawa i obowiązki stron, formę i zakres kontraktu profesjonalnego oraz amatorskiego, ochronę danych osobowych. Skoncentrujemy się regulacjach profesjonalnego kontraktu trenerskiego (Rozdział III, art. 10–21 Uchwały PZPN).
Czytaj także: UOKiK zarzuca ograniczanie konkurencji w lidze żużlowej>>
Trener, czyli kto?
Trener piłki nożnej, to osoba, która posiada odpowiednie kwalifikacje, potwierdzone otrzymaniem licencji PZPN, która jest swoistego rodzaju zezwoleniem, udzielonym przez PZPN lub z jego upoważnienia przez wojewódzkie związki piłki nożnej (art. 2 ust. 1 i 5 Uchwały PZPN) na prowadzenie zespołu piłkarskiego w danej klasie rozgrywkowej lub pełnienie innej funkcji trenerskiej. W tym zakresie odsyłam m.in. do uchwały Zarządu PZPN nr V/89 z dnia 25 maja 2021 r. w sprawie ustalenia zasad ubiegania się o uznanie kompetencji i przyznanie licencji trenerskich dla absolwentów wyższych uczelni posiadających mistrzowską, I lub II klasę trenerską.
Profesjonalny kontrakt trenerski
Profesjonalny kontrakt trenerski może być zawarty w formie umowy o pracę albo umowy cywilno-prawnej, w tym z „trenerem przedsiębiorcą”. Zaznaczyć należy, iż ta ostatnia forma jest najpowszechniej stosowaną w obrocie. Dodatkowo zawarcie profesjonalnego kontraktu trenerskiego w takiej formie, wymaga dopełnienia obowiązku „RODO”- podpisania klauzuli lub umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych, które mają zapewnić wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, aby przetwarzanie spełniało wymogi rozporządzenia ogólnego o ochronie danych (RODO - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. , publ. Dz. Urz. UE Nr L 119 z dnia 04 maja 2016 r.), i chroniło prawa osób, których dane dotyczą (art. 10 ust. 4 Uchwały PZPN).
Kontrakt trenerski musi być zawarty minimum na jeden sezon, który zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 6 Uchwały PZPN oraz innych uchwał Zarządu PZPN, trwa w okresie od dnia 1 lipca do dnia 30 czerwca następnego roku kalendarzowego. Natomiast, jeżeli kontrakt trenerski został zawarty już w trakcie sezonu piłkarskiego, to musi on obowiązywać co najmniej do końca danego sezonu piłkarskiego.
Uchwała PZPN, określa również, że pod rygorem nieważności, profesjonalny kontrakt trenerski zawarty w formie umowy cywilno-prawnej, musi spełniać następujące kryteria:
- jeżeli zostaje zawarty przed rozpoczęciem sezonu piłkarskiego, to czas na który go strony zawierają nie może być krótszy niż jeden sezon, a jeżeli jest zawierany już w trakcie trwania sezonu, to musi obejmować okres minimum do końca danego sezonu,
- określać wszystkie składniki wynagrodzenia za cały okres obowiązywania, tj. wynagrodzenie podstawowe lub/i dodatkowe, nagrody etc.,
- sporządzony w formie pisemnej w trzech jednobrzmiących egzemplarzach podpisanych przez strony (trenera oraz ze strony klubu przez osoby upoważnione do reprezentacji klubu sportowego na zewnątrz), po jednym dla stron i trzecim, który jest przez klub sportowy przekazywany do podmiotu prowadzącego rozgrywki w zaklejonej kopercie z formularzem wraz oświadczeniem o okresie obowiązywania, datą zawarcia (wzór takiego oświadczenia stanowi załącznik nr 2 do Uchwały PZPN),
- zawierć tzw. Klauzulę arbitrażową o poddaniu wszelkich sporów majątkowych wynikających z profesjonalnego kontraktu trenerskiego będącego umową cywilnoprawną kompetencji Piłkarskiego Sądu Polubownego PZPN.
Zaznaczyć, należy, iż w sporach pomiędzy klubem a trenerem czy zawodnikiem, co do zasady stosuje się klauzulę arbitrażową. W przypadku trenerów, spory wynikłe w związku z wykonywaniem profesjonalnego kontraktu trenerskiego są rozpoznawane przez Piłkarski Sąd Polubowny przy PZPN.
Nie poruszając sytuacji trenera członka innego krajowego związku piłkarskiego, to klauzula taka nie budzi żadnych wątpliwości w przypadku kontraktów będących umowami cywilno-prawnymi (art. 11 ust. 1 pkt 6 Uchwały PZPN). Natomiast klauzula arbitrażowa w przypadku umów) o pracę (art. 11 ust. 2 Uchwały PZNP), stoi w sprzeczności z regulacją art. 1164 k.p.c. (kodeksu postępowania cywilnego), który wprost wskazuje, że zapis na sąd polubowny obejmujący spory z zakresu prawa pracy może być sporządzony tylko po powstaniu sporu i wymaga zachowania formy pisemnej. Z uwagi na powyższe, w takich sytuacjach zgodnie z art. 1165 par. 2 k.p.c., postanowienie art. 11 ust. 2 Uchwały PZPN, na podstawie art. 1164 k.p.c. w zw. z art. 300 k.p., należy uznać za nieważny (nie odnoszący skutku prawnego) i spór taki poddać pod rozstrzygnięcie właściwego sądu powszechnego – sądu pracy.
Czytaj też: Polubowne rozstrzyganie sporów - komentarz praktyczny >>>
Autor: Bartosz Armknecht, wspólnik zarządzający kancelarii ADVISER Armknecht & Partners Attorneys-at-law z siedzibą w Gdyni
Zastrzegam, że niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej, ma charakter wyłącznie poznawczy i stanowi moją subiektywną interpretację stanu prawnego na dzień 05 kwietnia 2022 r. oraz sytuacji na podstawie ogólnodostępnych informacji i źródeł.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
