Czy pyły olchy i brzozy należy traktować jako pyły drewna miękkiego czy twardego?
Pytanie pochodzi z publikacji Serwis BHP Czy po ostatniej nowelizacji przepisów ws. pomiarów pyłów drewna twardego, pomiary pyłów drewna takich jak olcha, brzoza należy traktować jako pyły drewna miękkiego, czy pyły drewna twardego? Proszę o podanie podstawy prawnej.
Odpowiedź
Obowiązujące przepisy znowelizowanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 817 z późn. zm.) - dalej r.n.d.s., nie posługują się już pojęciami drewna twardego czy miękkiego.
Uzasadnienie
Z dniem 15 lipca 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 944) nowelizujące przepisy w zakresie pyłów drewna.
W przepisach r.n.d.s. sprzed nowelizacji, w załączniku nr 1 w części B „Pyły’" w przypisie 5 pod tabelą – dotyczącym lp. 13 i wskazanych tam pyłów drewna twardego, zawarty był katalog określający drewna twarde, takie jak: buk, dąb, osika, jesion, grab, brzoza, klon, czereśnia, wiśnia, grusza, jabłoń, kasztan, orzech włoski i biały, teak, palisander, cis, mahoń, heban. Katalog ten, którego celem było ułatwienie identyfikacji drewna w odniesieniu do wartości normatywnych, stanowił wyciąg z wykazu znajdującego się w 62. tomie monografii w sprawie oceny zagrożeń rakotwórczych dla ludzi „Pył drzewny i formaldehyd” Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) z 1995 r., który został przywołany w załączniku I dyrektywy 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (Dz. Urz. UE L 158 z 30.04.2004, s. 50). Okazało się jednak, że zamieszczenie tego katalogu spowodowało szereg problemów, które w ostatnim czasie zgłaszane były właściwemu ministrowi przez stowarzyszenia przemysłu drzewnego i producentów płyt drewnopochodnych.
W znowelizowanym r.n.d.s. wprowadzono zmiany w załączniku nr 1 „Wykaz wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń chemicznych i pyłowych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy’" w części B „Pyły” lp. 13 poprzez przyjęcie następującego brzmienia:
Pyły drewna:
a) pyły drewna
- frakcja wdychalna1) – najwyższe dopuszczalne stężenie: 4 mg/m3
b) pyły drewna buku i dębu
- frakcja wdychalna1) 5) – najwyższe dopuszczalne stężenie: 2 mg/m3,
gdzie przywołana w odnośniku 1) frakcja wdychalna oznacza frakcję aerozolu wnikającą przez nos i usta, która po zdeponowaniu w drogach oddechowych stwarza zagrożenie dla zdrowia, a z odnośnika 5) wynika, że wartość tego NDS dotyczy również pyłów mieszanych zawierających pyły buku i dębu.
Bez zmian pozostały natomiast wartości NDS dla frakcji wdychalnej pyłów drewna, w tym drewna buku i dębu. Pyły drewna są deponowane przede wszystkim w obrębie głowy, wywołując skutki m.in. w postaci nowotworów - istotna jest więc frakcja wdychalna. Twardość drewna nie jest czynnikiem rakotwórczym. Jedynie dla pyłów drewna dębu i buku istnieją wyniki badań potwierdzających ich działanie rakotwórcze (narażenie na pyły drewna dębu i buku jest związane z nowotworami jamy nosowej i nosa typu gruczolakoraków) oraz genotoksyczne. Tak są również sklasyfikowane te pyły w dokumentacji Amerykańskich Higienistów Przemysłowych (ACGIH). Zresztą pyły drewna nie działają tylko rakotwórczo. Działają również drażniąco na: skórę, oczy, nosogardło czy jamę nosową. Ze względu na działanie rakotwórcze, wartości NDS można obecnie ustalić tylko dla pyłów buku i dębu.
Międzynarodowa Organizacja Badań nad Rakiem (IARC) oceniła wszystkie pyły drewna jako działające rakotwórczo, ale ocena ta nie wynikała z działania rakotwórczego drewna twardego czy miękkiego, lecz z narażenia na pyły mieszane oraz substancje chemiczne współwystępujące na stanowiskach pracy przy obróbce drewna. Wskazane w znowelizowanym przepisie wartości zapewniają ochronę pracowników narażonych na działanie pyłów. W załączniku III do dyrektywy 2004/37/WE podano dopuszczalną wartość narażenia zawodowego BOELV (Binding Occupational Exposure Limit Values) dla pyłów drewna twardego na poziomie 5 mg/mg3 dla frakcji wdychalnej z zaznaczeniem, że jeżeli występuje mieszanina pyłów drewna twardego z innymi pyłami drewna, to wartość ta dotyczy wszystkich pyłów drewna obecnych w mieszaninie.
Maciej Ambroziewicz, autor współpracuje z publikacją Serwis BHP.
Odpowiedzi udzielono: 15 października 2016 r.
