Samorząd lekarski krytykuje nowe propozycje dotyczące zawodu koronera

Obowiązujące przepisy dotyczące stwierdzania zgonu są w znacznej mierze przestarzałe i nieadekwatne do obecnych realiów systemu ochrony zdrowia. Środowisko medyków liczyło, że nowelizacja prawa rozwiąże problemy ze stwierdzaniem zgonów, wprowadzając funkcję koronera. Problem w tym, że duża część przedstawionych w projekcie ustawy propozycji budzi zastrzeżenia. Krytycznie wypowiada się o nich m.in. Naczelna Rada Lekarska, która nie zostawia na tym dokumencie suchej nitki.

Jak zaznacza w opublikowanej opinii Naczelna Rada Lekarska, samorząd lekarski popiera uchwalenie nowych przepisów regulujących zasady stwierdzania zgonu i wystawiania karty zgonu, a także powołanie instytucji lekarza działającego w strukturach administracji państwowej, który będzie stwierdzał zgon w sytuacjach, które dotychczas stwarzały problemy w ustaleniu do czyich należy to obowiązków. - Obowiązujące przepisy dotyczące stwierdzania zgonu są w znacznej mierze przestarzałe i nieadekwatne do obecnych realiów systemu ochrony zdrowia. Wymagają dostosowania do współczesnych warunków organizacyjnych, społecznych i technologicznych - stwierdza NRL.

Obecnie podstawowe regulacje prawne dotyczące stwierdzania zgonu oraz wystawiania karty zgonu zawiera art. 11 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 sierpnia 1961 r. w sprawie stwierdzenia zgonu i jego przyczyny. 

Dezaktualizacja pojęć użytych w tych aktach prawnych, jak i zmiany systemu organizacji udzielania świadczeń opieki zdrowotnej wprowadzone od czasu wejścia w życie powyższych przepisów rodzą w praktyce problemy związane z określeniem podmiotów uprawnionych do stwierdzenia zgonu i wystawiania kart zgonu - podkreśla samorząd lekarski.

Lekarz czy urzędnik?

Środowisko medyków liczyło, że nowelizacja ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw wprowadzi przepisy, które ustanowią profesję koronera. Tymczasem MZ w kolejnych poprawkach wprowadziło szereg zmian. Uwagi NRL dotyczą wersji z 12 lutego 2026 r. zmienionej po zakończeniu konsultacji publicznych projektu ustawy i opublikowanej na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

- Mimo że idea wprowadzenia nowych regulacji dotyczących stwierdzania zgonu ma pełną aprobatę samorządu lekarskiego, to jednak duża część przedstawionych w projekcie ustawy propozycji budzi zastrzeżenia - nie ukrywa NRL.

Sprzeciw samorządu budzi już samo nazewnictwo. W poprzedniej wersji tej ustawy posługiwano się określeniem „koronera”. Obecnie odstąpiono od tej nazwy i zaproponowano określenie „urzędowego lekarza do spraw zgonów”. Każdy element tej nazwy, jak zaznacza samorząd, wydaje się niewłaściwy. Po pierwsze, określanie lekarza jako „urzędowego” sugeruje wykonywanie zadań urzędnika, tymczasem stwierdzenie zgonu to przede wszystkim czynność opierająca się o wiedzę medyczną, nie urzędową. Po drugie, określenie lekarz „do spraw zgonów” jest przez nich oceniane jako wysoce niestosowne. 

Kto może stwierdzać zgon?

Zastrzeżenia budzi także użyte w art. 92f ust. 2 ustawy o działalności leczniczej określenie „osoba upoważniona do stwierdzania zgonów”. Wymienione w tym przepisie kategorie podmiotów, które mogą stwierdzać zgon, to głównie lekarze wykonujący zawód w różnych placówkach opieki zdrowotnej (szpitale, POZ, nocna i świąteczna opieka zdrowotna, AOS i inne).

- Uprawnienie lekarzy do stwierdzania zgonów nie wynika z udzielonego im przez kogoś upoważnienia, lecz wynika z kompetencji ustawo przypisanych do zawodu lekarza. Nie należy zatem używać określenia „osoba upoważniona do stwierdzania zgonu”, lecz określenia „osoba uprawniona do stwierdzania zgonu”, albo, jak w pierwotnej wersji projektu ustawy, „osoba stwierdzająca zgon” - zauważają przedstawiciele samorządu lekarskiego.

Uwagi Naczelnej Rady Lekarskiej do obecnej wersji projektu dotyczą stworzenia dodatkowego ogniwa decyzyjnego pomiędzy lekarzem stwierdzającym zgon a koronerem oraz likwidacji przepisów przewidujących wynagrodzenie dla lekarzy stwierdzających zgon.

Głuchy telefon 

W poprzedniej wersji projektu ustawy lekarz, który stwierdzał zgon, w razie uzasadnionych wątpliwości, co do określenia przyczyny zgonu, oceny czasu lub okoliczności zgonu samodzielnie wzywał koronera. Obecnie w projektowanym art. 92g ust. 2 ustawy o działalności leczniczej przewiduje się, że jedynie wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego może wezwać koronera (obecnie zwanego urzędowym lekarzem) na podstawie zgłoszenia wskazującego na uzasadnione wątpliwości osoby stwierdzającej zgon co do określenia przyczyny, czasu lub okoliczności zgonu.

Biorąc pod uwagę, że w podstawowej opiece zdrowotnej sporządza się około 100 tys. kart zgonu rocznie, należy zakładać, że to lekarze POZ najczęściej znajdą się w sytuacji, w której będą mieli wątpliwości co do okoliczności, przyczyny lub czasu zgonu, dlatego odebranie im uprawnienia, aby samodzielnie wezwać koronera, jest pozbawione uzasadnienia. Nie ma dostatecznie silnych argumentów za tym, aby to wojewódzki koordynator ratownictwa medycznego miał decydować (potwierdzać), czy lekarz stwierdzający zgon ma uzasadnione wątpliwości co do przyczyny, czasu lub okoliczności zgonu, przecież to są okoliczności, o których samodzielnie decyduje lekarz stwierdzający zgon - podkreśla NRL.

W ocenie Naczelnej Rady Lekarskiej możliwość bezpośredniego wezwania koronera przez lekarza stwierdzającego zgon, jeśli nabrał wątpliwości co do przyczyny, czasu lub okoliczności zgonu, wydaje się koniecznym elementem budowania sprawnego i efektywnego systemu stwierdzania zgonów w Polsce. Angażowanie w to dodatkowo wojewódzkiego koordynatora ratownictwa medycznego zaburzy sprawność budowanego systemu, zwiększy ryzyko opóźnień i ewentualnych sporów kompetencyjnych.

Naczelna Rada Lekarska kwestionuje także wycofanie się przez ustawodawcę z kierunkowo trafnego pomysłu przyznawania odrębnego wynagrodzenia i zwrotu kosztów lekarzom stwierdzającym zgon. Zastrzeżenia budzi też poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do stwierdzania zgonu o pielęgniarki i położne, co dotyczy m.in. projektowanego art. 28 ust. 1a ustawy o działalności leczniczej.