Lawinowy wzrost kosztów leków dla seniorów. NFZ apeluje do rozsądku lekarzy

W 2025 r. wydatki na bezpłatne leki sięgnęły niemal 10 mld zł. Jednocześnie liczba pacjentów korzystających z tej formy refundacji wzrosła od 2023 r. jedynie o 4,4 proc., podczas gdy koszty recept zwiększyły się aż o 25 proc. Analizy Narodowego Funduszu Zdrowia wskazują, że jedną z przyczyn jest ordynowanie leków o tym samym działaniu terapeutycznym, ale znacząco różniących się ceną. Fundusz apeluje do lekarzy, żeby zwracali uwagę na tańsze zamienniki.

Przypomnijmy, że pacjenci objęci programem „65 plus” mają dostęp do bezpłatnych lekarstw. Na liście są 2043 pozycje obejmujące 151 substancji czynnych. Tak więc w wykazie znajdują się leki zawierające tę samą substancję czynną, w tej samej dawce i postaci, które mają identyczne działanie, ale różnią się ceną. Przykładem są leki przeciwzakrzepowe. W niektórych przypadkach koszt jednego opakowania może wynosić od 65,45 zł do 370,07 zł. Oznacza to różnicę przekraczającą 300 zł przy zachowaniu tego samego efektu leczenia.

- Wybór tańszego odpowiednika nie oznacza pogorszenia jakości terapii ani ograniczenia dostępu do leczenia. Pacjent nic nie traci, nadal otrzymuje darmowy skuteczny i bezpłatny lek, natomiast system ochrony zdrowia może efektywniej wykorzystywać środki publiczne. Promowanie leków generycznych to standard również w wielu państwach europejskich – uzasadnia Narodowy Fundusz Zdrowia.

NFZ apeluje o oszczędności

Narodowy Fundusz Zdrowia informuje, że we współpracy z Ministerstwem Zdrowia prowadzi działania informacyjne skierowane do lekarzy. Celem jest zwiększenie świadomości dotyczącej kosztów ordynowanych terapii oraz wskazanie możliwych oszczędności przy zachowaniu tej samej skuteczności leczenia.

Przesyłamy pisma mówiące o tym, ile przeznaczamy na leczenie pacjentów będących pod opieką poszczególnych lekarzy oraz ile moglibyśmy zaoszczędzić przy wyborze innych wariantów tych samych terapii. Mamy już pierwsze odpowiedzi, lekarze często nie są świadomi różnic kosztowych i deklarują wykorzystanie przesłanych przez nas materiałów – mówi Miłosz Anczakowski, zastępca prezesa NFZ. 

NFZ nie zamierza karać lekarzy za nieprzemyślane wydawanie publicznych pieniędzy. Działania mają charakter edukacyjny i analityczny. - Działamy dwutorowo. Wykorzystując doświadczenia z przeszłości, informujemy lekarzy o obserwowanych nieefektywnościach, równolegle prowadząc działania kontrolne – dodaje Ewelina Matoga, dyrektor Departamentu Kontroli NFZ. 

Oszczędności bez strat dla pacjentów

Zgodnie z analizami Funduszu, zmiana w zakresie przepisywanych leków w ramach tej samej substancji czynnej, dawki i postaci może przynieść oszczędności sięgające kilkuset milionów złotych rocznie, a w przyszłości nawet miliarda złotych.

- Wyobraźmy sobie, że mamy sytuację, że jeden lekarz, bez żadnego uszczerbku dla pacjentów, może pomóc NFZ zaoszczędzić 500 tys. złotych rocznie. Biorąc pod uwagę liczbę lekarzy, to naprawdę ogromny potencjał do racjonalizacji wydatków. Myślę, że tego typu informacje zwrotne mają bardzo duży potencjał. W przyszłości powinniśmy wprowadzić mechanizmy finansowe związane z promowanie zwiększania efektywności wydatkowania środków publicznych będących w dyspozycji NFZ – komentuje Filip Urbański, dyrektor Departament Analiz, Monitorowania Jakości i Optymalizacji Świadczeń.

Jak przekonuje NFZ, działania nie mają na celu ograniczania terapii ani ingerowania w decyzje kliniczne lekarzy. - Podkreślam, że mówimy o tej samej substancji, postaci i dawce leku. Nie sugerujemy lekarzom zmiany terapii. Dajemy narzędzia do podejmowania decyzji, które uwalniają dodatkowe środki na leczenie nas wszystkich – podkreśla Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ.