„Szpitale powiatowe nie chcą umierać na kolanach” – dziś protest pod Ministerstwem Zdrowia

„Dość ignorowania chorych”, „Dość leczenia na kredyt”, „Ratujemy życie, a system nas zabija”, „Szpitale powiatowe nie chcą umierać na kolanach” – to tylko niektóre hasła, z jakimi 3 marca br. idą pod Ministerstwo Zdrowia reprezentanci szpitali powiatowych. Przyczynami demonstracji jest m.in.: rosnące zadłużenie, nierozliczanie przez resort zdrowia wykonanych procedur oraz brak długofalowej strategii restrukturyzacji szpitali.

Protest organizuje Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych oraz Związek Powiatów Polskich. Zadłużenie szpitali powiatowych przekracza 25 mld zł, a niezapłacone nadwykonania za świadczenia zdrowotne sięgają kwoty 4,5 mld zł.

– Skala problemu w 2025 roku była bezprecedensowa, w bieżącym roku jest jeszcze trudniejsza. Pacjenci dawno zapomnieli o swoich pobytach w szpitalach, a my wciąż nie dostaliśmy pieniędzy za wykonane świadczenia. NFZ nie stać na bieżące płatności. Rozmawialiśmy w zeszłym roku, że tak źle nie było, nie wiedziałam, że będzie jeszcze gorzej. Brak przewidywalności finansowej uniemożliwia szpitalom negocjowanie warunków z dostawcami i usługodawcami. W tym roku jest o tyle źle, że nie mogliśmy nawet zacząć mediować z naszymi dostawcami i usługodawcami, bo nie wiedzieliśmy, na jakie terminy podpisać porozumienie. Sytuacja jest mocno stresująca – mówiła na na antenie TVP3 Katowice Marta Nowacka, prezeska Związku Szpitali Powiatowych Województwa Śląskiego.

Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych zwraca uwagę, że zgodnie z ustawowym obowiązkiem zapewnienia pacjentom dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, świadczeniodawcy nie mają możliwości odmowy udzielenia pomocy w sytuacjach wymagających natychmiastowej interwencji medycznej.

– Wykonane ponad limit świadczenia powstały w wyniku rzeczywistych potrzeb pacjentów i były udzielane również w stanach nagłych, ratujących życie i zdrowie, a także w przypadkach, w których odmowa udzielenia świadczenia byłaby sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami etyki zawodowej – argumentował Krzysztof Żochowski, wiceprezes OZPSP w stanowisku przesłanym do Ministerstwa Zdrowia i NFZ.

Czytaj też w LEX: Podstawy zarządzania danymi pacjenta >

Czy leci z nami pilot?

Waldemar Malinowski, prezes zarządu Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych, w rozmowie z Prawo.pl (cały wywiad opublikujemy wkrótce) twierdzi, że proponowane przez resort zdrowia rozwiązania uderzają przede wszystkim w szpitale powiatowe. Wymienia wśród nich w szczególności: umowy z NFZ dla szpitali ryczałtowych na rok 2026 na poziomie niższym niż faktyczne wykonanie świadczeń w roku 2025, odstąpienie od realizacji programu „Dobry posiłek w szpitalu” powiązane z przerzuceniem kosztów sfinansowania wyższego standardu żywienia na szpitale, planowaną likwidację współczynników korygujących wycenę świadczeń dla najmniejszych szpitali oraz wielomiesięczne odwlekanie płatności za tzw. świadczenia nielimitowane.

Jak podkreśla Waldemar Malinowski, takie działania doprowadzą do pogłębienia problemów finansowych. A przedstawiciele Związku Powiatów Polskich wprost mówią, że to ukryte wymuszanie likwidacji bądź restrukturyzacji szpitali powiatowych.

Co warto wiedzieć na stanowisku dyrektora placówki medycznej? - czytaj w LEX >

Innym zarzutem przedstawicieli szpitali powiatowych jest brak długofalowego, strategicznego programu restrukturyzacji systemu ochrony zdrowia. Jak podkreśla Waldemar Malinowski, likwidacja oddziałów i szpitali odbywa się bez planu i kontroli.

Ministerstwo Zdrowia nie ma żadnej strategii dla rozmieszczenia szpitali. Nie ma potrzeby, żeby każdy pacjent był leczony w szpitalu o najwyższym stopniu referencyjności. Co z nocną i świąteczną opieką? Każdy pacjent z nagłym przypadkiem ma jechać 100 i więcej kilometrów? A co w wypadku wojny czy epidemii? Ministerstwo Zdrowia nie myśli strategicznie. Potrzebujemy planu, którego resort zdrowia nie ma - podkreśla ekspert. 

Poparcie dla protestu

Protest poparło wiele organizacji związanych z ochroną zdrowia, w tym przedstawiciele środowiska lekarskiego. W obszernym oświadczeniu prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zauważa, że protest jest konsekwencją pogłębiającego się kryzysu w systemie ochrony zdrowia.

– Sytuacja szpitali, zwłaszcza wykonujących podstawowe świadczenia zdrowotne, systematycznie ulega pogorszeniu. Brak terminowej zapłaty za wykonane świadczenia skutkuje ograniczeniem ich płynności finansowej – napisali w swoim poparciu przedstawiciele PNRL.

Przypominają, że wprowadzenie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej miało na celu, z jednej strony, zapewnienie pacjentom równego dostępu do świadczeń zdrowotnych. Z drugiej, zapewnienie szpitalom stabilnego finansowania. Tymczasem od kilku lat rośnie przepaść finansowa pomiędzy szpitalami wykonującymi procedury wysokopłatne i świadczenia specjalistyczne a szpitalami wykonującymi podstawowe procedury.

Zobacz w LEX: Projekty ustaw i rozporządzeń z zakresu prawa ochrony zdrowia >

– Brak urealnienia wycen świadczeń zdrowotnych prowadzi do patologii, która wymusza na szpitalach powiatowych osiąganie celu ekonomicznego, a nie zdrowotnego – argumentuje swoje poparcie samorząd lekarski.

Ministerstwu Zdrowia przypominają, że, pomimo głoszonych haseł, nie wprowadziło systemowych narzędzi realnie wspomagających restrukturyzację i konsolidację szpitali. Nie ma ustalonych zadań, jakie powinny spełniać szpitale poszczególnych poziomów zabezpieczenia.

– W miejsce narzędzi ekonomicznych wspomagających restrukturyzację i konsolidację wprowadzane są niekontrolowane i niezasadne inwestycje. Mapy wykonań świadczeń, wynikające z potrzeb ekonomicznych szpitali, zastąpiły mapy potrzeb zdrowotnych. Brak jest regionalnych planów, celów oraz osób odpowiedzialnych za planową i racjonalną konsolidację, a nie chaotyczny upadek oraz oddolne i niespójne obszarowo programy naprawcze szpitali – wylicza błędy PRNRL.

Czytaj też w LEX: Jak zarządzać ryzykiem prawnym w placówce medycznej >

Samorząd lekarski przyłącza się do apelu do ministra zdrowia o pilne podjęcie działań naprawczych w systemie ochrony zdrowia. – Bez poważnych, systemowych zmian szpitale, zwłaszcza powiatowe, popadną w stan prowadzący nieuchronnie do paraliżu ochrony zdrowia – argumentują przedstawiciele lekarzy.

Postulaty protestujących są następujące:

1. Żądanie natychmiastowej zapłaty za udzielone pacjentom w 2025 r. świadczenia medyczne, zarówno limitowane, jak i nielimitowane, oraz wprowadzenia od 1 kwietnia br. miesięcznych płatności za wszystkie udzielane pacjentom świadczenia nielimitowane.
2. Żądanie zapewnienia wyodrębnionego, pełnego, przejrzystego i trwałego finansowania skutków wzrostu wynagrodzeń z budżetu państwa dla wszystkich pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, niezależnie od formy ich zatrudnienia.
3. Żądanie natychmiastowego zaprzestania działań prowadzących do obniżania przychodów i rentowności szpitali powiatowych, w tym likwidacji bądź obniżenia współczynników korygujących 1,07 i 1,06.
4. Żądanie bezzwłocznego urealnienia wycen świadczeń lub wprowadzenia niewliczanych w procedury nowych wskaźników dla szpitali powiatowych I, II i III poziomu do czasu wdrożenia nowej, kompleksowej wyceny świadczeń zdrowotnych opartej na rzeczywistych kosztach udzielanych świadczeń.
5. Żądanie przywrócenia odrębnego finansowania podwyższonego standardu żywienia dla pacjentów z coroczną waloryzacją stawki żywieniowej o wskaźnik inflacji, ze stawką wyjściową na poziomie minimum 28 zł/osobodzień z wyrównaniem od 1 stycznia br.
6. Żądanie zwiększenia od 1 kwietnia br. kontraktów podmiotom, którym, pomimo 100 proc. realizacji w 2025 r., NFZ zaproponował ich obniżenie na 2026 r.

Czytaj też w LEX: Centralna e-rejestracja – co czeka placówki >