Lekarze nie mogą przystąpić do egzaminu specjalizacyjnego, NRL chce zmian

Lekarze, którzy ukończyli szkolenie specjalizacyjne, mają 5 lat na przystąpienie do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). Część z nich straciła już taką możliwość, ponieważ nie zmieściła się w określonym przepisami czasie. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej alarmuje, że te nowe wymagania nie mają uzasadnienia i apeluje do prezydenta o zmiany w prawie.

Chodzi o nowelizację ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 16t ust. 5 ustawy lekarz, który zakończył szkolenie specjalizacyjne lub uzyskał decyzję o uznaniu dorobku zawodowego za równoważny z realizacją programu specjalizacji, może przystąpić do PES jedynie w terminie pięciu lat od daty zakończenia szkolenia lub wydania decyzji. W odniesieniu do osób, które zakończyły szkolenie specjalizacyjne przed wejściem w życie  nowelizacji ustawy, ustawodawca wskazał, że termin pięcioletni rozpoczyna się od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od 8 sierpnia 2020 r. Wcześniejsze przepisy nie przewidywały takich ograniczeń. Lekarze mogli przystępować do egzaminu w dogodnym dla siebie czasie.

Konsekwencje dla lekarzy i systemu

Lekarze apelują o zmiany, ponieważ, jak argumentują, ustawa została uchwalonej w okresie pandemii COVID-19. W ocenie NRL nie została odpowiednio zakomunikowana, a uchwalenie i wejście w życie w czasie pandemii utrudniało lekarzom dostosowanie się do nowych przepisów.

Zmiana prawa i brak wcześniejszych informacji ze strony Ministerstwa Zdrowia doprowadziły do sytuacji, w której część lekarzy i lekarzy dentystów, mimo ukończenia szkolenia specjalizacyjnego, została trwale pozbawiona możliwości uzyskania tytułu specjalisty, co doprowadziło do utraty przez nich miejsc pracy – wskazał samorząd lekarski.

Dla osób, które ukończyły szkolenie specjalizacyjne po wejściu w życie nowych regulacji prawnych, termin na przystąpienie do PES upłynął 8 sierpnia 2025 r. W opinii prezydium NRL pozbawienie lekarzy, którzy ukończyli szkolenie specjalizacyjne możliwości przystąpienia do egzaminu PES jest błędem systemowym i rażącą niesprawiedliwością. Sprzeciw budzi też fakt, że wprowadzenie limitu objęło także lekarzy będących już w trakcie specjalizacji. Zdaniem samorządu takie rozwiązanie narusza zaufanie do państwa.

– Lekarze ci, mimo że pracowali samodzielnie i dysponowali wieloletnim doświadczeniem w swoich dziedzinach, na skutek wprowadzonych zmian zostali pozbawieni dotychczasowych uprawnień w czasie, gdy ich kompetencje i praktyczne umiejętności mogłyby stanowić ogromną wartość dla funkcjonowania niedomagającego systemu ochrony zdrowia. Konsekwencje tych regulacji wykraczają poza indywidualne kariery. System ochrony zdrowia traci wykwalifikowanych i doświadczonych specjalistów w czasie, gdy niedobór kadr pozostaje jednym z najważniejszych problemów – podkreśla  samorząd lekarski.

Apel do prezydenta

Zdaniem samorządu lekarskiego wprowadzenie ograniczenia czasowego możliwości przystąpienia do PES w trybie przepisów przejściowych, dołączonych do bardzo obszernej i skomplikowanej ustawy, budzi wątpliwości co do zgodności z zasadą ochrony praw nabytych oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. W szczególności dotyczy to lekarzy, którzy zakończyli szkolenie specjalizacyjne w dniu, kiedy ograniczeń czasowych przystąpienia do PES nie było.

NRL przypomniała, że już we wrześniu 2025 r. zaapelowała do ministra zdrowia o wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego ponowne (co najmniej jednokrotne) przystąpienie do PES po upływie ustawowego terminu 5 lat od zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, w szczególności dla lekarzy, którzy nie przystąpili do egzaminu z przyczyn niezależnych, takich jak choroba, sytuacja rodzinna, obowiązki zawodowe w czasie pandemii COVID-19 czy inne zdarzenia losowe. Za optymalne samorząd lekarski uznał jednak zniesienie limitów przystąpienia do PES, co oznaczałoby powrót do stanu prawnego sprzed 2020 r., dodając, że minister zdrowia nie przedstawił konstruktywnej propozycji w odpowiedzi na apel prezydium NRL.

Apel do ministra zdrowia został bez odpowiedzi, dlatego samorząd lekarski zwrócił się do prezydenta o interwencję legislacyjną. W ocenie lekarzy zmiana przepisów leży nie tylko w interesie środowiska, ale także pacjentów i całego systemu ochrony zdrowia.