Narodowy Program Zdrowia od teraz na 10 lat

Ministerstwo Zdrowia zaplanowało Narodowy Program Zdrowia (NPZ) na 10, a nie, jak dotąd, na 5 lat. Ma to służyć długofalowym działaniom w obszarze zdrowia publicznego. NPZ ma zmniejszać nierówności w zdrowiu Polaków i zwiększyć liczbę przeżytych przez nich lat. Ma się do tego przyczynić m.in. profilaktyka, prozdrowotne działania i wzmocnienie odpowiedzialności sektora publicznego za zdrowie.

W tym roku kończy się poprzedni Narodowy Program Zdrowia, dlatego teraz resort zdrowia planuje nowy dokument na 10 lat. - Biorąc pod uwagę długofalową specyfikę zdrowia publicznego oraz konieczność konsekwentnych i niezakłócanych działań, planuje się ustanowienie NPZ na okres 10 lat, od 2027 r. do 2036 r. – czytamy w wykazie prac legislacyjnych rządu, gdzie umieszczono opis projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2027-2036.

Działania zaplanowane w programie mają przede wszystkim służyć prozdrowotnym wyborom Polaków, a co za tym idzie m.in.:

• ograniczyć palenie papierosów i e-papierosów,
• zmniejszyć picie alkoholu,
• eliminować nadużywanie substancji psychoaktywnych,
• przeciwdziałać nowym uzależnieniom np. od hazardu czy nowych technologii,
• walczyć z otyłością,
• przeciwdziałać zakażeniom przenoszonym drogą płciową,
• dbać o zdrowie psychiczne.

Czytaj też w LEX: Sztuczna inteligencja jako narzędzie optymalizujące procesy w placówce medycznej >

Wyzwania zdrowotne w Polsce

- Główne wyzwania zdrowotne w naszym kraju to choroby niezakaźne (NCD), takie jak choroby układu sercowo-naczyniowego, nowotwory, cukrzyca czy przewlekłe choroby układu oddechowego. Ich rozwój w dużej mierze wynika z czynników behawioralnych – palenia tytoniu, nadmiernego spożycia alkoholu, niezdrowej diety i braku aktywności fizycznej. Te czynniki odpowiadają za 28–29 proc. wszystkich zgonów w Rzeczypospolitej Polskiej (33–34 proc. u mężczyzn, 23–24 proc. u kobiet) oraz za 26,5 proc. całkowitego obciążenia mierzonego wskaźnikiem lat życia skorygowanego niesprawnością (DALY) – pisze projektodawca. Dlatego tak ważne są długofalowe działania profilaktyczne, które przynoszą także korzyści ekonomiczne. Tymczasem w Polsce utrzymuje się istotnie niższa oczekiwana długość życia w porównaniu do średniej unijnej. Wysoki jest też poziom przedwczesnej umieralności i zgonów możliwych do uniknięcia. W 2021 r. ich wskaźnik dla osób poniżej 75. roku życia wynosił w Polsce 290 zgonów na 100 tys. mieszkańców, co znacznie przekracza średnią unijną (180–190/100 tys.).

Czytaj też w LEX: Nowe uprawnienia PIP w zakresie umów cywilnoprawnych w ochronie zdrowia >

Analizy i badania jednoznacznie wykazują, że profilaktyka się opłaca z punktu widzenia ekonomii. W ogólnokrajowych programach profilaktycznych mediana ROI (relacja uzyskanych korzyści finansowych do poniesionych nakładów) wynosiła 27,2.

Profilaktyka pierwotna, jak wskazuje MZ, to jeden z najlepszych sposobów, aby ograniczyć nakłady na medycynę naprawczą. Poza tym pozwala też ograniczyć absencje chorobowe i odciążyć rynek pracy. A także wspiera gospodarkę poprzez dłuższe pozostawanie na rynku pracy.

Przewodnik po nowych usługach e-zdrowia - zobacz w LEX >

Zadania w Narodowym Programie Zdrowia

Resort zdrowia podaje, że NPZ zaktualizuje listę realizatorów zadań w programie, a także uporządkuje same zadania, żeby uniknąć błędnych interpretacji. W programie będą też nowe zadania, m.in. związane ze współczesnymi wyzwaniami jak zmiany klimatyczne i rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. NPZ określi wskaźniki, które będą monitorowały realizację zadań w programie. - We wszystkich planowanych działaniach, podobnie jak w poprzednich NPZ, istotną rolę odgrywa integracja celów zdrowotnych z politykami innych resortów i wzmacnianie współodpowiedzialność całej administracji publicznej za zdrowie społeczeństwa. Jest to spójne z założeniami koncepcji „Zdrowie we wszystkich politykach” (ang. Health in All Policies, HiAP), która opiera się na założeniu, że za stan zdrowia społeczeństwa odpowiadają nie tylko placówki medyczne, ale przede wszystkim tak zwane społeczne uwarunkowania zdrowia (między innymi środowisko, edukacja, transport czy warunki pracy) – podaje resort zdrowia.

NPZ będzie finansowany z budżetu państwa, ze środków państwowych funduszy celowych oraz ze środków własnych realizatorów zadań w programie.

Czytaj w LEX: Profilaktyka "Moje Zdrowie" – praktyczny przegląd programu >