NSA: Informacja o liczbie aborcji jest publiczna, ale o przyczynach już nie

Fundacja wniosła skargę na bezczynność niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej, ponieważ nie otrzymała informacji o przeprowadzonych aborcjach. Sądy administracyjne uznały, że świadczenia udzielane przez szpital były również finansowane ze środków publicznych. Tym samym był on zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Taki charakter miały informacje odnoszące się do przedmiotu jego działalności, w tym o liczbie przeprowadzonych zabiegów. Natomiast dane o przyczynie wykonania aborcji i wieku płodów, stanowią informację medyczną, która nie podlega udostępnieniu.

Fundacja zwróciła się do niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej (dalej także jako: szpital) z wnioskiem o doręczenie wykazu zawierającego informacje o liczbie aborcji przeprowadzonych w latach 2017-2022, z wyszczególnieniem ustawowej przesłanki przerwania ciąży. Wnioskodawca domagał się też uwzględnienia w zestawieniu wieku płodów oraz rozpoznanych upośledzeń lub nieuleczalnych chorób. W odpowiedzi szpital przesłał pismo, w którym wskazał, że żądane informacje nie mają publicznego charakteru i odmówił ich udostępnienia. Ponadto zwrócił uwagę, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Fundacja złożyła skargę na bezczynność.

Szpital był w bezczynności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: ustawa), niepubliczny zakład opieki zdrowotnej był zobowiązany do udzielenia wnioskodawcy odpowiedzi, ponieważ jest podmiotem wykonującym świadczenia medyczne w oparciu o środki publiczne uzyskane w ramach kontraktu z Narodowego Funduszu Zdrowia. Sąd uznał, że dane o przesłance dokonania zabiegu, dokonanym rozpoznaniu oraz wieku abortowanych płodów, stanowią informację medyczną, więc nie mają publicznego charakteru. Natomiast informacje odnoszące się do przedmiotu działalności podmiotu leczniczego i trybu wykonywania przez niego zadań w ramach prowadzonej działalności, finansowanej ze środków publicznych, z uwzględnieniem poszczególnych rodzajów świadczeń i przeprowadzanych zabiegów, mają walor informacji publicznej. Tym samym należało udzielić odpowiedzi w zakresie pytania o liczbę przeprowadzonych aborcji. Mając powyższe na uwadze, WSA uznał, że szpital pozostawał w bezczynności. Wydany wyrok został zaskarżony kasacyjnie przez obie strony.

Czytaj także: Prawnicy: Późna aborcja to nie zabójstwo, w przepisach nie ma terminów

Społeczeństwo ma prawo do kontroli wykorzystywania publicznych pieniędzy

Sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że art. 1 ust. 1 ustawy statuuje szerokie prawo do informacji publicznej, dając społeczeństwu prawo do kontroli, jak wykorzystywane są publiczne środki. Dzięki temu obywatele mogą ocenić na ile podmioty, które je otrzymały na określoną działalność wywiązują się z niej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, do udostępnienia informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności dysponujące majątkiem publicznym. Art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy stanowi zaś, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o przedmiocie działalności i kompetencjach. Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym, szpital był niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej, ale udzielane przez niego świadczenia były również finansowane ze środków publicznych. Tym samym podmiot ten był w świetle przepisów ustawy zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. NSA ocenił, że żądane przez fundację dane, w zakresie liczby przeprowadzonych zabiegów w zakładzie leczniczym, słusznie zostały zakwalifikowane jako informacje o przedmiocie i zasadach jego funkcjonowania. Oznacza to, że posiadały one walor informacji publicznej.

Dane medyczne nie podlegają udostępnieniu 

NSA nie podzielił oceny fundacji, że dane w zakresie rozpoznania przyczyny aborcji i wieku płodu stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, jednostkowe dane medyczne to dane osoby fizycznej o udzielonych, udzielanych i planowanych świadczeniach opieki zdrowotnej oraz dotyczące jej stanu zdrowia, w tym profilaktyki zdrowotnej i realizacji programów zdrowotnych. Sąd podkreślił, że dane medyczne zawierają dane osoby, która otrzymała świadczenie oraz informacje dotyczące samego świadczenia. Nie mieszczą się one w definicji informacji publicznej z art. 1 ust. 1 ustawy, ponieważ nie dotyczą one działalności szeroko pojętego Państwa, lecz dotyczą konkretnej osoby fizycznej, wobec której wykonano określoną procedurę medyczną. Mając powyższe na uwadze, NSA oddalił skargi kasacyjne.

Wyrok NSA z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 417/25