WSA: Uchwała o wygaśnięciu mandatu nieważna przez udział radnego w głosowaniu

W głosowaniu nad podjęciem uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu uczestniczyli wszyscy radni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność podjętego aktu, ponieważ radny, którego bezpośrednio dotyczyła uchwała, był wyłączony od głosowania. Nieważność uchwały zachodzi niezależnie od wyników głosowania oraz okoliczności, czy udział radnego miał wpływ na jej wynik i podjęcie.

Rada gminy podjęła uchwałę, w której stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego z powodu naruszenia ustawowego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat. W uzasadnieniu wskazano, że radny był stroną umów dzierżawy nieruchomości gminnej, która była wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej i gospodarczej. Radny wniósł skargę. W piśmie wyjaśnił, że w chwili podejmowania przez radę gminy uchwał wyrażających zgodę na zawarcie umów i ich podpisywania pozostawał radnym. Skarżący podkreślił, że wójt i rada nie informowali go, że zawarte umowy mogą zostać użyte jako podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

Wniesiona skarga była uzasadniona

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z uwagi na sformułowane zarzuty. Zgodnie z art. 25a ustawy o samorządzie gminnym (dalej jako: ustawa), radny nie może brać udziału w głosowaniu w radzie ani w komisji, jeżeli dotyczy ono jego interesu prawnego. W ocenie sądu, interes prawny należy rozumieć jako osobisty, konkretny i aktualny prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje on wówczas, gdy zachodzi związek o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym.

Skarżący uczestniczył w głosowaniu

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że w głosowaniu nad podjęciem spornej uchwały uczestniczyli wszyscy radni, w tym skarżący. Sąd podkreślił, że sytuacje, w których znajduje zastosowanie wyłączenie radnego wynikające z art. 25a ustawy, muszą być oceniane indywidualnie w kontekście konkretnej uchwały, jej rozwiązań i sytuacji prawnej radnego powstałej w następstwie uchwalenia danego aktu. Nie budzi jednak wątpliwości, że uchwała wygaszająca mandat, który radny nabył w wyniku wyborów powszechnych, wprost dotyczy jego interesu prawnego. Mając powyższe na uwadze, WSA ocenił, że radny, którego bezpośrednio dotyczyła uchwała w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, był wyłączony od głosowania w tej sprawie. Ustawodawca nie określił trybu wyłączenia radnego. Tym samym należy przyjąć, że w takich przypadkach podlega on wyłączeniu z mocy prawa.

Uchwała jest nieważna, niezależnie od wyniku głosowania

Zgodnie z art. 91 ustawy, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. WSA wskazał, że udział w głosowaniu radnego podlegającego wyłączeniu stanowi istotne naruszenie prawa. W takiej sytuacji nieważność uchwały zachodzi niezależnie od wyników głosowania oraz okoliczności, czy udział radnego miał wpływ na jej wynik i podjęcie. W art. 25a ustawy, ustawodawca posłużył się bowiem kategorycznym stwierdzeniem, co uzasadnia obiektywne rozumienie ujętego tam interesu prawnego. Sąd podkreślił, że udział w głosowaniu wyłączonego radnego jest podobną sytuacją do udziału w głosowaniu osoby niebędącej radnym i wówczas niezależnie od tego, z jaką większością głosów uchwała zostałaby podjęta, to i tak byłaby ona obarczona istotną wadą. Mając powyższe na uwadze, WSA stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. 

Wyrok WSA w Lublinie z 28 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 152/26, nieprawomocny