Usuwanie pojazdów zadaniem własnym powiatów
Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych, należeć będzie do zadań własnych powiatu. Starosta będzie realizować te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub będzie powierzać ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Regulujące te sprawy przepisy wejdą w życie 4 września br.
Usuwanie pojazdów w określonych sytuacjach stanowić będzie obowiązek powiatów, a w innych przypadkach będzie to jedynie uprawnienie.
Powiaty będą musiały usunąć z drogi pojazd na koszt właściciela w przypadku:
1. pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;
2. nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.);
3. przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu;
4. pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz osób wymienionych w art. 8 ust. 2;
5. pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela.
Z kolei w przypadku braku możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób, pojazd będzie mógł być usunięty z drogi na koszt właściciela, w sytuacji, gdy:
1. kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu albo nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu;
2. jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska.
Rady powiatów, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań związanych z usuwaniem pojazdów oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustalać będą corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat za ich usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym, oraz wysokość kosztów związanych z wydaniem dyspozycji do usunięcia pojazdów. Wysokość kosztów związanych z wydaniem dyspozycji do usunięcia pojazdów, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu.
Przy czym, zgodnie z nowym art. 130a ust. 6a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, maksymalną wysokość stawek kwotowych opłat za usunięcie i przechowywanie będzie wynosić:
1. za rower lub motorower - za usunięcie - 100 zł; za każdą dobę przechowywania - 15 zł,
2. za motocykl - za usunięcie - 200 zł; za każdą dobę przechowywania - 22 zł,
3. za pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t - za usunięcie - 440 zł; za każdą dobę przechowywania - 33 zł,
4. za pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 7,5 t - za usunięcie - 550 zł; za każdą dobę przechowywania - 45 zł,
5. za pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 7,5 t do 16 t - za usunięcie - 780 zł; za każdą dobę przechowywania - 65 zł,
6. za pojazd o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 16 t - za usunięcie - 1.150 zł; za każdą dobę przechowywania - 120 zł,
7. za pojazd przewożący materiały niebezpieczne - za usunięcie - 1.400 zł; za każdą dobę przechowywania - 180 zł.
Istotne dla powiatów jest to, że maksymalne stawki opłat, obowiązujące w danym roku kalendarzowym ulegać będą corocznie zmianie na następny rok kalendarzowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego.
Jeszcze zanim usuwanie pojazdów stanie się zadaniem własnym powiatów, starostowie będą występować do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku usuniętych pojazdów na rzecz powiatów, jeżeli prawidłowo powiadomieni właściciele lub osoby uprawnione nie odbiorą pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawierać będzie pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
W związku z powyższym w k.p.c. pojawi się nowe szczególne postępowanie dotyczące przepadku pojazdów. Postępowanie będzie się toczyć w trybie postępowania nieprocesowego. Właściwym miejscowo będzie sąd miejsca, z którego usunięto pojazd. O ile sąd nie postanowi inaczej, sprawy w przedmiocie przepadku pojazdów będą rozpoznawane na posiedzeniu niejawnym. Analizowane postępowanie będzie postępowaniem wszczynanym wyłącznie na wniosek starosty.
Skrócenie wspomnianego okresu z dotychczasowych 6 do 3 miesięcy zostało spowodowane doświadczeniami resortu finansów, z których wynika, że tak długi okres generuje zbędne koszty, które na ogół przewyższają wartość przechowywanych pojazdów. Zdaniem projektodawców nowelizacji, okres 3 miesięcy wydaje się być wystarczający, bowiem z mocy nowych przepisów przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu sąd będzie zobligowany zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek sąd będzie mógł orzec przepadek pojazdu.
Do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu obowiązany będzie starosta. Wykonanie orzeczenia nastąpi w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), z uwzględnieniem przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Starosta z wnioskiem dotyczącym wszczęcia postępowania w sprawie przepadku pojazdu będzie mógł wystąpić, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela lub osoby uprawnionej.
Istotne dla powiatów jest to, że w związku z wejściem w życie nowelizacji mogą one liczyć na dofinansowanie w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji, nabytych w drodze przepadku w trybie art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Dofinansowanie powiatów w powyższym zakresie będzie następowało w formie dotacji udzielanej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, na warunkach podobnych do dofinansowania gmin, w zakresie zbierania porzuconych pojazdów wycofanych z eksploatacji. Powiat otrzyma kwotę dotacji proporcjonalną do liczby pojazdów, które w dniu przejścia na własność powiatu w drodze przepadku, stanowiły wraki (odpady), przekazanych do stacji demontażu i wskazanych we wniosku o udzielenie dofinansowania.
Analizowana ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), w zakresie uprawnień sądowych starostów wchodzi w życie z dniem 4 września 2010 r. Regulacje związane z przejęciem, jako zadanie własne powiatów, kwestii związanych z samym usuwaniem i przechowywaniem pojazdów oraz ustalaniem wysokości opłat za wymienione czynności zaczną obowiązywać od dnia 21 sierpnia 2011 r (zob. art. 16 ustawy nowelizującej).
Jednostki usuwające pojazdy oraz jednostki prowadzące parkingi strzeżone wyznaczone na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej realizują swoje zadania przez okres, na jaki zostały do tego wyznaczone. W przypadku gdy okres, na jaki została wyznaczona jednostka usuwająca pojazdy lub jednostka prowadząca parking strzeżony, upływa przed terminem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, starosta może wyznaczyć jednostkę usuwającą pojazdy oraz jednostkę prowadzącą parking strzeżony, na podstawie przepisów dotychczasowych, na czas określony, nie dłuższy niż do 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej.
W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie nowelizacji i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu.
W przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie nowelizacji, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu.
Postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom.
Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie nowelizacji, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie nowelizacji.
Artykuł pochodzi z programu System Informacji Prawnej LEX on-line
