Strasburg: Holocaust nie może służyć obronie praw zwierząt
Sądowy zakaz rozpowszechniania przez niemiecki oddział organizacji PETA plakatów, które porównywały los zwierząt do losu ofiar Holocaustu, był uprawniony uznał Europejski Trybunał Praw Człowieka w swym wyroku z 8 listopada br.
Skarga została złożona do Trybunału przez niemiecki oddział organizacji PETA (People for the Ethical Treatment of Animals), która znana jest ze swych kontrowersyjnych kampanii na rzecz praw zwierząt i ich humanitarnego traktowania. W marcu 2004 r. PETA zaplanowała przeprowadzenie w Niemczech kampanii pt "Holocaust na twoim talerzu", zestawiającej los zwierząt z losem ofiar Holocaustu na zdjęciach rozpowszechnianych w internecie i na plakatach. Z inicjatywy Centralnej Rady Żydów w Niemczech sąd zakazał prowadzenia kampanii uznając, że nie wolno sprowadzać do wspólnego mianownika więźniów obozów koncentracyjnych i zwierząt, gdyż godzi to w godność ludzką. Federalny Trybunał Konstytucyjny – odrzucając skargę złożoną przez PETA na decyzję sądu niższej instancji – uznał, iż niemiecka konstytucja wyraźnie rozgranicza pomiędzy życiem i godnością człowieka z jednej strony, a ochroną praw zwierząt z drugiej strony, a sama kampania banalizuje los ofiar Holocaustu.
[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;mso-pagination:widow-orphan;font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:#0400;mso-fareast-language:#0400;mso-bidi-language:#0400;}</style><![endif]
Trybunał uznał, iż taki stan rzeczy jakkolwiek ingerował prawo do poszanowania swobody wypowiedzi (art. 10 Konwencji o prawach człowieka), była to jednak ingerencja uzasadniona. Trybunał zgodził się ze stanowiskiem sądów krajowych, zgodnie z którym "instrumentalizacja" cierpienia ofiar Holocaustu naruszała prawa osobiste Żydów mieszkających w Niemczech i będących potomkami osób, które Holocaust przeżyły. Sprawy tej nie można też oddzielać od historycznego i społecznego kontekstu, to jest odrywać jej od przeszłości Niemiec i roli odegranej przez to państwo w czasie II wojny światowej. Zdaniem Trybunału, na rządzie niemieckim spoczywa w związku z tym szczególny obowiązek ochrony praw osobistych żydowskich obywateli Niemiec.
Omawiany wyrok to wyrok, w którym Trybunał stawia granice swej własnej linii orzeczniczej, zgodnie z którą prawo z art. 10 Konwencji chroni także wypowiedzi obraźliwe i szokujące. Wykorzystanie Holocaustu do obrony praw zwierząt wykracza poza granice dozwolonego szokowania i nie korzysta z ochrony wolności wypowiedzi. Za takim ujęciem przemawiała zwłaszcza ochrona praw osób, w interesy których godziły zestawienia obrazów z obozów koncentracyjnych z obrazami z rzeźni. W szokowaniu – jak widać – także trzeba znać umiar i granice, nawet jeżeli szok ma służyć dobrym celom.
Tak wynika z wyroku Trybunału z 8 listopada 2012 r. w sprawie nr 43481/09, PETA Niemcy przeciwko Niemcom.
Katarzyna Warecka
