Strasburg: Europa nie radzi sobie z imigrantami
Europejski Trybunał Praw Człowieka aż w trzech wyrokach z 23 lipca br. stwierdził naruszenia praw podstawowych imigrantów. To znak, że państwa europejskie nie radzą sobie z problemem imigracji z państw pozaeuropejskich.
[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument></xml><![endif]Skargi do Trybunału wnieśli Somalijka, syryjski Kurd i obywatel Sierra Leone, a pozwanymi państwami były Malta i Cypr. W sprawach przeciwko Malcie Somalijka i Kurd zaskarżyli funkcjonowanie maltańskich centrów deportacyjnych: w przypadku obojga skarżących Malta odrzuciła wniosek o przyznanie azylu, a skarżący przebywali w zamkniętych ośrodkach w oczekiwaniu na deportację. W sprawie Somalijki Trybunał stwierdził naruszenie art. 3 Konwencji o prawach człowieka (zakaz nieludzkiego i poniżającego traktowania) – kobieta była w ciąży, mimo to przebywała w zamknięciu, w ciasnej celi i bez możliwości ruchu na zewnątrz, nie uzyskała również odpowiedniej pomocy medycznej i w efekcie poroniła. W sprawie Kurda Trybunał stwierdził naruszenie art. 5 Konwencji (prawo do wolności i prawo do szybkiego rozpatrzenia skargi na pozbawienie wolności przez sąd) – mężczyzna został zatrzymany w zamkniętym ośrodku dla imigrantów na cały okres rozpatrywania jego wniosku azylowego, co zdaniem Trybunału było sprzeczne z art. 5. Trybunał nakazał Malcie przyjęcie nowych regulacji prawnych dotyczących warunków, w jakich przebywają (często nielegalni) imigranci ubiegający się o azyl, jak i przepisów pozwalających na szybką kontrolę sądową decyzji o umieszczeniu w takim ośrodku. Sprawa Syryjczyka przeciwko Cyprowi była bliźniaczo podobna – również dotyczyła umieszczenia w zamkniętym ośrodku dla imigrantów oraz braku możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji o pozbawieniu skarżącego wolności. Trybunał stwierdził naruszenie art. 13 w związku z art. 2 i 3 Konwencji o prawach człowieka.
[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;mso-pagination:widow-orphan;font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:#0400;mso-fareast-language:#0400;mso-bidi-language:#0400;}</style><![endif]
Sprawy uchodźców (najczęściej nielegalnych imigrantów) spoza Europy, którzy w Europie szukają azylu i schronienia, regularnie powracają na wokandę Trybunału. Równie regularnie Trybunał stwierdza naruszenia ich praw podstawowych, co wynika ze sposobu ich traktowania przez służby imigracyjne państw-stron Konwencji. Szczególnym problemem stały się wszelkiego rodzaju ośrodki dla uchodźców lub zamknięte centra imigracyjne – azylanci są w nich umieszczani na dość niejasnych zasadach, które de facto sprowadzają się do wielomiesięcznego pozbawienia wolności bez żadnej możliwości zaskarżenia zasadności takiej decyzji do sądu. Wątpliwości budzą także warunki bytowe, w jakich uchodźcy przebywają – nadmierne zatłoczenie, zła wentylacja, złe warunki higieniczne, brak opieki medycznej.
Jakkolwiek Polska nie jest celem fal imigrantów z Afryki lub z targanych wojną państw arabskich, to problem nielegalnej imigracji i wniosków o azyl nie są nam obce. Szczególnej uwagi wymaga obecnie sytuacja imigrantów przybywających do naszego kraju ze wschodu – z Ukrainy, z Białorusi, z republik rosyjskich, a zwłaszcza z Czeczenii. Trzeba mieć świadomość tego, że nieuregulowana sytuacja prawna imigranta i to, że przebywa w Polsce nielegalnie – nie pozbawia go praw podstawowych i ochrony wynikającej z Konwencji. Nie może więc być przetrzymywany w warunkach uchybiających godności ludzkiej, a procedury azylowe, deportacyjne i związane z nimi ograniczenia wolności muszą być przejrzyste i sprawnie przeprowadzane. Wszelkie uchybienia w tej mierze mogą oznaczać naruszenie przez Polskę Konwencji o prawach człowieka.
Tak wynika z wyroków z 23 lipca 2013 r. w sprawach nr 55352/12, Aden Ahmed przeciwko Malcie, nr 42337/12, Suso Musa przeciwko Malcie oraz nr 41872/10 M.A. przeciwko Cyprowi.
Katarzyna Warecka
