Kodeks karny uwzględni wyroki zapadłe w Unii
Dzisiaj Sejm zajmie się kolejną zmianą kodeksu karnego i procedury karnej. Celem nowelizacji jest uwzględnienie wyroku unijnego na etapie postępowania przygotowawczego, sądowego i wykonawczego w związku z popełnieniem innego czynu niż objęty skazaniem.
Celem nowelizacji kodeksu karnego jest umożliwienie sądom polskim uwzględnienia orzeczeń skazujących wydanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej w związku z popełnieniem przez sprawcę przestępstwa. Wymóg taki wynika z decyzji ramowej Rady. Polska powinna wdrożyć te przepisy już 15 sierpnia 2010 r. , a więc Sejm musi się spieszyć, aby nie narazić się na karę ze strony Komisji UE.
Ponadto celem projektu zmian w procedurze karnej jest umożliwienie sądowi polskiemu, orzekającemu o wykonaniu europejskiego nakazu aresztowania określenia kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego i w pewnych sytuacjach – wymiaru kary podlegającej wykonaniu.
Kara łączna
Nowelizacja dotyczy wyroku łącznego. Wyrokiem tym nie obejmuje się orzeczeń skazujących wydanych w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Wyłączono możliwość uwzględnienia wyroku skazującego, gdyby miało to prowadzić do jego naruszenia, uchylenia lub rewizji ze strony państwa prowadzącego kolejne postępowanie. Z tego względu objęcie kary orzeczonej w innym państwie członkowskim węzłem kary łącznej w polskim postępowaniu karnym prowadziłoby do naruszenia orzeczenia zagranicznego, to zaś byłoby sprzeczne z art. 3 ust. 3 decyzji ramowej.
Zatarcie skazania
Projekt zakłada, że w razie skazania przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej zatarcie skazania następuje zgodnie z prawem państwa wydania. W postępowaniu karnym uwzględnia się wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej prawomocne orzeczenie skazujące sądu właściwego w sprawach karnych uznające daną osobę za winną popełnienia przestępstwa w sprawie o inny czyn niż będący przedmiotem postępowania karnego, chyba że:
1) skazanie nastąpiło za czyn, który nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego,
2) orzeczono rodzaj kary nieznany ustawie polskiej,
3) sprawca nie podlega karze według prawa polskiego,
4) uwzględnienie prowadziłoby do uchylenia lub zmiany tego orzeczenia,
5) zachodzą inne przeszkody uniemożliwiające uwzględnienie.
Uznawanie orzeczeń obcych
Rolą nowelizacji nie jest wykonanie orzeczenia zapadłego w innym państwie członkowskim, lecz jego uwzględnienie na etapie postępowania przygotowawczego, sądowego i wykonawczego w związku z popełnieniem innego czynu niż objęty skazaniem. Współpraca sądowa opiera się na wzajemnym zaufaniu. A skutkiem realizacji zasady wzajemnego zaufania ma być zrównanie skutków decyzji wydanych w innych państwach członkowskich ze skutkami analogicznych decyzji na poziomie krajowym.
W prawie polskim nie istniały przepisy wprost odnoszące się do wymogu uwzględniania w postępowaniu karnym orzeczeń skazujących zapadłych w innych państwach członkowskich UE. Tym niemniej w orzecznictwie Sądu Najwyższego zaprezentowany został pogląd, wskazujący na możliwość uwzględnienia wykonanych za granicą kar pozbawienia wolności dla celów recydywy. Sąd Najwyższy wskazał w uchwale z kwietnia 1975 roku, iż odbycie za granicą co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, na którą sprawca został tam skazany za czyn stanowiący przestępstwo według przepisów polskiej ustawy karnej, stanowi podstawę do przyjęcia powrotu do przestępstwa. Z tego względu, jeżeli polski sąd uzyskuje informację o uprzednim skazaniu osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne, i spełnione są warunki powrotu do przestępstwa. Okoliczność ta może, podlegać uwzględnieniu w podstawie skazania. Należy jednak zaznaczyć, że orzeczenie Sądu Najwyższego było jednorazowe, a przedstawiony w nim pogląd nie miał większego wpływu na praktykę orzeczniczą.
Nowelizacja nakazuje przekazanie sądowi wszelkich dokumentów związanych z nakazem aresztowania. Obecnie rejestry karne poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej wymieniają między sobą informacje o osobach prawomocnie skazanych przez sądy innych państw.
Nowelizacja wejdzie w życie w ciągu dwóch miesięcy od publikacji w Dzienniku Ustaw, z wyjątkiem przepisów kpk, które zaczną obowiązywać po 14 dniach.
