WSA: Nie można zastąpić dyrektora szkoły, skoro na tym stanowisku jest wakat

Nie można wyznaczyć osoby do zastępowania dyrektora szkoły, gdy stanowisko to pozostaje nieobsadzone. Nawet konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania szkoły nie zmienia faktu, że działania jakie może podejmować organ prowadzący szkołę mają swoje ograniczenia w obowiązujących przepisach prawa - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.

Zarząd Powiatu w Nysie wyznaczył jednego z nauczycieli do zastępowania dyrektora szkoły. Zobowiązał go jednocześnie do zwołania posiedzenia Rady Pedagogicznej, która miała zaopiniować kandydaturę nowego dyrektora szkoły.

Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności tej uchwały, gdyż w dacie jej przyjęcia, stanowisko dyrektora pozostawała nieobsadzone. Wyjaśnił, że dopuszczalne jest wyznaczenie nauczyciela do zastępowania dyrektora szkoły wyłącznie w czasie jego nieobecności. Za taką sytuację nie można uznać nieobsadzenia tego stanowiska.

Czytaj w LEX: Powołanie i odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły i przedszkola >>>

Czytaj w LEX: Zastępstwo dyrektora szkoły i przedszkola >>>

Potrzeba zapewnienia prawidłowego funkcjonowania placówki

Odpowiadając na skargę wojewody powiat wniósł o jej oddalenie, wskazując, że uchwała została podjęta w stanie wyższej konieczności tj. zapobieżenia paraliżowi organizacyjnemu w szkole. Dotychczasowy dyrektor odszedł bowiem na emeryturę, a procedura wyłonienia nowego wymagała zaopiniowania jego kandydatury przez kuratora i Radę Pedagogiczną. O ile powiat dysponował już opinią kuratora, to wobec działań odchodzącego dyrektora szkoły, uniemożliwiającego zwołanie Rady, zmuszony był podjąć kroki zaradcze. Wyznaczony nauczyciel nie pełnił zatem obowiązków dyrektora, a jedynie zastąpił dyrektora w jednej konkretnie wskazanej przez powiat czynności tj. zwołaniu posiedzenia Rady Pedagogicznej. Bezpośrednio po tym jak zgromadzenie się odbyło i opinia została wydana, zarząd powołał nowego dyrektora szkoły na roczną kadencję.

Czytaj w LEX: Ocena pracy dyrektora od 1.09.2022 r. >>>

Zastępca wyłącznie wtedy, gdy dyrektora jest nieobecny

Sąd administracyjny pozostał głuchy na te argumenty i podzielił zapatrywanie wojewody. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 ust. 9 ustawy Prawo oświatowe, w przypadku nieobecności dyrektora szkoły lub placówki zastępuje go wicedyrektor, a w szkołach i placówkach, w których nie utworzono stanowiska wicedyrektora - inny nauczyciel tej szkoły lub placówki, wyznaczony przez organ prowadzący. Przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w takich sytuacjach, gdy stanowisko dyrektora szkoły jest obsadzone, a jedynie jest on nieobecny w pracy. W tej sprawie powiat wydał jednak uchwałę o wyznaczeniu nauczyciela do zastępowania dyrektora tej placówki oświatowej w czasie kiedy stanowisko dyrektora nie było obsadzone. Tymczasem zgodnie z tym przepisem w pierwszej kolejności nieobecnego dyrektora zastępuje wicedyrektor, a dopiero w razie braku wicedyrektora, zastępstwo może pełnić inny nauczyciel tej szkoły wyznaczony przez organ prowadzący. Przy czym możliwości te odnoszą się wyłącznie do sytuacji "nieobecności", a nie - jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie - w ogóle nieobsadzenia stanowiska dyrektora.

Rację miał zatem wojewoda, że dyrektor nie mógł być w dniu 1 września 2021 r. nieobecny, skoro w tej dacie na tym stanowisku był wakat. Ustawodawca natomiast w sposób enumeratywny i kompletny wskazał nie tylko kolejność osób, które mogą zastępować nieobecnego dyrektora, ale przede wszystkim określoną sytuację prawną, w której przepis art. 68 ust. 9 ustawy Prawo oświatowego ma zastosowanie, określając ją wyłącznie jako "nieobecność" dyrektora. Co istotne, powiat nie podnosił zarzutów dotyczących błędnej wykładni tego przepisu przez wojewodę, a powoływał się wyłącznie na względy pozaprawne tzn. potrzebę zapewnienia prawidłowego funkcjonowania placówki.

Czytaj w LEX: Dostęp do informacji publicznej - obowiązki dyrektorów szkół i przedszkoli >>>

Czytaj w LEX: Podległość służbowa nauczycieli i pracowników niepedagogicznych >>>

Sąd uznał zatem argumentację powiatu za przekonywującą, ale stwierdził, że działania jakie może podejmować organ prowadzący szkołę mają swoje ograniczenia w obowiązujących przepisach prawa. Oznacza to, że organ prowadzący szkołę nie jest uprawniony do modyfikowania, czy też zmiany powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a działanie takie, jak słusznie zauważył Wojewoda stanowi rażące naruszenie prawa.

Wyrok WSA w Opolu z 12 grudnia 2022 r. II SA/Op 97/22