Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia - jest weto prezydenta

Prezydent zawetował ustawę o prawach i obowiązkach ucznia, która miała m.in. prawnie uporządkować sytuację uczniów pełnoletnich. Zakładała też utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich i powołaniem nowego rzecznika. Według prezydenta, ustawa zamiast wzmacniać ochronę uczniów zwiększy biurokrację i doprowadzi do ideologizacji systemu oświaty.

Prezydent przyznał, że ochrona praw uczniów jest ważnym celem, uznał, że proponowane rozwiązania nie poprawią sytuacji w szkołach. Według niego ustawa zamiast wzmacniać ochronę uczniów zwiększy biurokrację i doprowadzi do ideologizacji systemu oświaty. Ocenił, że powstanie „szkolna prokuratura od tropienia anonimowych donosów”.

– Polska szkoła potrzebuje dziś przede wszystkim stabilności, dobrego poziomu nauczania, budowy autorytetu nauczyciela, a nie rozwiązań, które każdą decyzję wychowawczą mogą zamienić w przedmiot formalnego sporu – akcentował prezydent.

Założenia ustawy

Przypomnijmy, że ustawa regulowała ona m.in. przeniesienie katalogu praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy, wprowadzenie katalogu działań wychowawczych i kar wraz z procedurami ich nakładania oraz wprowadzenie obowiązku powoływania rad szkół i placówek w szkolnictwie publicznym.

Ponadto ustawa zakładała utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich, który ma obejmować:

• Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich (powoływanego na 4-letnią kadencję),
• wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich działających przy kuratorach oświaty,
• fakultatywnych rzeczników na poziomie gmin i powiatów,
• fakultatywnych szkolnych rzeczników praw uczniowskich.

MEN zwraca także uwagę na ustawowe uporządkowanie sytuacji prawnej uczniów pełnoletnich, w szczególności w zakresie dostępu do ocen i usprawiedliwiania nieobecności oraz nakazanie podawania powodu przy usprawiedliwianiu nieobecności ucznia, z poszanowaniem jego prywatności (bez obowiązku ujawniania danych nadmiernych i wrażliwych), przy zachowaniu autonomii szkół co do trybu, terminu i formy.

Ministerstwo nie raz podkreślało, że obecnie prawa i obowiązki ucznia są rozproszone w wielu aktach prawnych, co powoduje trudności interpretacyjne zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli. Ustawa porządkuje ten stan. MEN zaznacza, że projekt ustawy był przedmiotem szerokich konsultacji społecznych, w ramach których zgłoszono około 700 uwag i opinii, a wiele z nich zostało przez resort edukacji uwzględnionych.

Co zmienił Sejm?

Najważniejsze zmiany wprowadzone do ustawy przez Sejm obejmowały:

• Odroczenie obowiązku tworzenia szkolnych rzeczników praw uczniowskich do 1 września 2028 r. Do tego czasu ich powołanie będzie miało charakter fakultatywny. Zmiana ta odpowiada na postulaty związków zawodowych i organizacji zrzeszających dyrektorów szkół;
• Odformalizowanie procedury wymierzania kary uczniom poprzez wyłączenie reżimu decyzji administracyjnej dla wszystkich kar przewidzianych w ustawie, z wyjątkiem skreślenia z listy ucznia oraz przeniesienia do innej szkoły. Rozwiązanie to zostało pozytywnie zaopiniowane przez ministerstwo w odpowiedzi na zgłaszane postulaty środowisk oświatowych;
• wprowadzenie ustawowego katalogu wymogów dla fakultatywnie powoływanych gminnych i powiatowych rzeczników praw uczniowskich – na wniosek organizacji młodzieżowych;
• skrócenie okresu przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze z 3 lat do 1 roku – również na wniosek organizacji młodzieżowych;
• wyłączenie obowiązku tworzenia rad szkół i placówek w szkolnictwie niepublicznym – zgodnie z postulatami tego środowiska.