MEN nie planuje wprowadzać standardów organizacji transportu niepełnosprawnych uczniów
Apel rzeczniczki praw dziecka o wyższe standardy opieki podczas dowozu uczniów niepełnosprawnych spotkał się ze sprzeciwem resortu edukacji. Ministerstwo informuje, że nie planuje podjęcia prac legislacyjnych w zakresie doprecyzowania przepisów czy wprowadzenia standardów, które zapewnią wszystkim uczniom z niepełnosprawnościami bezpieczny i profesjonalnie zorganizowany transport do szkoły. Natomiast wybór formy dowozu dziecka (we własnym zakresie czy poprzez zorganizowany transport zbiorowy) należy do rodziców zależnie od potrzeb związanych ze stanem zdrowia dziecka czy organizacją życia rodzinnego.
Przypomnijmy, że 22 lipca br. rzeczniczka praw dziecka (RPD) zwróciła uwagę minister edukacji na potrzebę przeanalizowania przepisów dotyczących opieki nad dziećmi z niepełnosprawnościami podczas dowozów do placówek edukacyjnych. W wystąpieniu wskazała na brak jednolitych standardów i kwalifikacji dla opiekunów, co zagraża bezpieczeństwu uczniów.
- Ze zgłoszeń wpływających do Biura Rzecznika Praw Dziecka wynika, że podczas realizacji dowozów niekiedy dochodzi do różnych niebezpiecznych sytuacji, w tym również takich, które zagrażają bezpieczeństwu dzieci. Chodzi zarówno o kwestie zdrowotne (np. ataki epilepsji), jak też np. agresywne zachowania dzieci względem siebie. Nie sposób uznać by dowozy realizowane były w sposób bezpieczny dla dzieci w przypadkach, gdy jedyną osobą dorosłą w pojeździe jest kierowca, liczba opiekunów jest nieadekwatna do liczby dzieci czy też osoby sprawujące opiekę nie posiadają wiedzy niezbędnej do sprawowania opieki nad dziećmi o określonym typie niepełnosprawności – opisuje rzeczniczka praw dziecka.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Zmiany w prawie oświatowym 2026/2027 - jakie nowe wyzwania i obowiązki czekają dyrektorów szkół? >
Brakuje jednolitych standardów
- Polska jest zobowiązana do zapewnienia uczniom z niepełnosprawnościami prawa do edukacji bez dyskryminacji i na zasadzie równości. Zapewnienie dojazdu takich uczniów do szkół jest realizacją tego prawa – tłumaczy autorka wystąpienia. Obowiązujące przepisy nakładają na gminy obowiązek zapewnienia opieki podczas dowozu uczniów z niepełnosprawnościami, jednak nie określają kwalifikacji osób pełniących tę funkcję. Zdaniem Moniki Horny-Cieślak, prowadzi to do dużych różnic w organizacji transportu i obniża poziom bezpieczeństwa dzieci, dlatego osoby sprawujące opiekę powinny posiadać odpowiednie przygotowanie, aby właściwie reagować w sytuacjach zagrożenia. Wystąpienie odwołuje się również do raportu rzecznika praw obywatelskich, z którego wynika, że tylko część gmin zatrudnia odpowiednio przygotowanych opiekunów. Monika Horna-Cieślak, rzecznik praw dziecka apeluje o doprecyzowanie przepisów oraz wprowadzenie standardów, które zapewnią wszystkim uczniom z niepełnosprawnościami bezpieczny i profesjonalnie zorganizowany transport do szkoły.
To już kolejny apel rzeczniczki praw dziecka, do której docierają sygnały, że dzieciom z ograniczeniami ruchowymi nie zapewnia się odpowiedniego środka transportu czy wsparcia dodatkowego opiekuna podczas wycieczek szkolnych. Mimo istniejących gwarancji prawnych i deklaracji poprawy sytuacji, dzieci z niepełnosprawnościami wciąż napotykają na poważne bariery życia szkolnego.
Czytaj więcej: Dzieci z niepełnosprawnościami wciąż napotykają na bariery i wykluczenie
Na wystąpienie rzeczniczki w sprawie standardów opieki podczas dowozu uczniów z niepełnosprawnościami zareagowało ministerstwo. Poinformowało, że obecnie nie planuje podjęcia prac legislacyjnych w zakresie doprecyzowania przepisów czy wprowadzenia standardów, które zapewnią wszystkim uczniom z niepełnosprawnościami bezpieczny i profesjonalnie zorganizowany transport do szkoły.
Resort edukacji w odpowiedzi z 10 sierpnia br. przypomniał, że obowiązkiem gminy jest zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców na podstawie umowy zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami. Z kolei Konstytucja gwarantuje, że jedynie rodzice mają wyłączne prawo do decydowania o swoim dziecku, o ile prawo to nie zostanie im ograniczone lub nie zostaną go pozbawieni. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że dotyczy to również wyboru szkoły, która zdaniem rodziców najlepiej zapewni realizację zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i odpowiednie do potrzeb dziecka warunki kształcenia, wychowania i opieki.
Zdaniem ministerstwa, wybór podmiotu realizującego transport ucznia jest pozostawiony uznaniu rodziców. - Jeżeli rodzice podejmą się dowożenia ucznia we własnym zakresie, to gmina nie może przeciwstawić się temu rozwiązaniu, nawet gdyby miała zorganizowany transport i opiekę dla innych uczniów w takim samym stanie zdrowia i do tej samej placówki. Jeżeli dowożenia dziecka do szkoły nie zapewniają rodzice, to wówczas mogą żądać, ażeby gmina zapewniła ich dziecku bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu np. do najbliższej szkoły podstawowej - podsumowała Katarzyna Lubnauer, sekretarz stanu w MEN w zastępstwie ministra edukacji.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
