Tydzień projektów i bloki tematyczne - pomysł na nową podstawę programową

Trzeba wprowadzić zmiany, które pomogą wszystkim uczniom korzystać ze zdobytej wiedzy - wskazuje resort oświaty w uzasadnieniu do projektu rozporządzenia, które ma wprowadzić nowe podstawy programowe. Po zmianach dzieci mają się uczyć pracy projektowej, a modułowość ma im pozwalać lepiej dostrzegać powiązania pomiędzy poszczególnymi dziedzinami.

- Kompetencje społeczne, kompetencje osobiste to jest coś, co w polskiej szkole kuleje, szczególnie w dobie rewolucji cyfrowej - wskazywali eksperci Instytutu Badań Edukacyjnych, pracując nad profilem absolwenta. Podkreślali, że u młodych Polaków problematyczna jest tzw. sprawczość -  uczniowie mają kompetencje, mają wiedzę, ale nie umieją jej wykorzystać. Szwankują przede wszystkim:

• tożsamość i poczucie przynależności,
• odporność psychiczna,
• przekonanie o własnej skuteczności.

Profil absolwenta nie pominie potrzeb nauczycieli - IBE pracuje nad strategią wsparcia>>

Modułowość i zintegrowane przedmioty

Program nauczania dla najmłodszych uczniów (klasy I–III) ma przyjmować formę zintegrowaną, która będzie się koncentrować na budowaniu podstawowych kompetencji w czterech obszarach: językowym, matematycznym, cyfrowym i ruchowym. Równocześnie będzie rozwijać kompetencje, które przydają się w różnych sytuacjach życiowych, takie jak:

• umiejętność rozwiązywania problemów,
• współpraca z innymi i troska o nich,
• krytyczne i kreatywne myślenie,
• dbałość o własną osobę i samokontrola.

Dodatkowo program ma wzmacniać poczucie sprawczości uczniów. Projekt przewiduje również sześć modułów tematycznych, które będą łączyć treści z różnych przedmiotów wokół ważnych zagadnień współczesności:

1. Moduł bezpieczeństwo i obrona – realizowany w ramach: edukacji wczesnoszkolnej, zajęć praktyczno-technicznych, wychowania fizycznego;
2. Moduł medialny – realizowany w ramach: języka polskiego, informatyki, zajęć praktyczno-technicznych, geografii, edukacji obywatelskiej;
3. Moduł filozoficzny – realizowany w ramach: języka polskiego, historii;
4. Moduł ekonomiczno-finansowy – realizowany w ramach: edukacji wczesnoszkolnej, zajęć praktyczno-technicznych, matematyki, geografii, edukacji obywatelskiej;
5. Moduł klimatyczny – realizowany w ramach: przyrody, geografii, biologii, chemii, fizyki, edukacji zdrowotnej, zajęć praktyczno-technicznych;
6. Moduł kultura – realizowany w ramach: edukacji wczesnoszkolnej, języka polskiego, historii, plastyki, muzyki.

- Oznaczenie wybranych treści nauczania (wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności) jako moduł tematyczny wynika z potrzeby holistycznego spojrzenia na edukację i przygotowania uczniów do funkcjonowania w złożonej rzeczywistości. Moduły pozwalają na integrowanie wiedzy z różnych zajęć edukacyjnych wokół istotnych zagadnień i problemów. Są to ważne i aktualne kwestie międzyprzedmiotowe, które odpowiadają na najważniejsze wyzwania współczesności. Wskazanie modułów tematycznych oznacza, że nauczyciele przedmiotów, w których wskazany został dany moduł powinni uświadomić uczniom, że podobne zjawiska można badać na różne sposoby, korzystając z narzędzi wielu dziedzin wiedzy, a jednocześnie realizować wspólne, ważne cele edukacyjne - uzasadnia MEN.

Czytaj też w LEX: Wdrożenie uczenia się rówieśniczego >

Mniej godzin w ostatnich klasach podstawówki

Projekt rozporządzenia przewiduje wprowadzenie istotnych zmian w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych. W klasach IV-VI ma być realizowana przyroda jako przedmiot zintegrowany – po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie. Geografia i biologia mają być nauczane dopiero w klasach VII-VIII, odpowiednio: po 2 godziny w klasie VII i po 1 godzinie w klasie VIII. Podobnie chemia i fizyka – po 1 godzinie w siódmej klasie i po 2 godziny w ósmej. Łączny wymiar każdego z tych 4 przedmiotów wyniesie 3 godziny tygodniowo na drugim etapie edukacyjnym. W praktyce oznacza to rezygnację z geografii i biologii w klasach V i VI oraz zmniejszenie łącznego wymiaru tych przedmiotów z 5 do 3 godzin w pięcioletnim okresie nauczania. Chemia i fizyka stracą po jednej godzinie w klasie VII (z 2 do 1 godziny tygodniowo każdy przedmiot), co przełoży się na zmniejszenie ich łącznego wymiaru z 4 do 3 godzin. Mimo redukcji godzin poszczególnych przedmiotów, łączna liczba godzin wszystkich przedmiotów przyrodniczych wzrośnie z obecnych 20 do 24 godzin.

Sprawdź w LEX:  Czy dyrektor szkoły może odmówić ponownego przyjęcia ucznia do szkoły? >

Projekt ma odpowiedzieć na postulaty rodziców i uczniów dotyczące zbyt dużej różnicy w tygodniowym wymiarze zajęć między klasami VII-VIII a IV-VI.  – Zaproponowane zmiany, polegające na zmniejszeniu tygodniowego wymiaru godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych z przedmiotów przyrodniczych w klasach VII i VIII szkoły podstawowej, przełożą się na zmniejszenie łącznego tygodniowego wymiaru obowiązkowych zajęć edukacyjnych w tych klasach oraz umożliwią równomierny podział godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej – uzasadnia Ministerstwo Edukacji. Dodatkowo w klasach IV-VI zajęcia praktyczno-techniczne (nowy przedmiot zastępujący technikę) oraz przyroda mają być organizowane w co najmniej dwugodzinnych blokach, co – jak tłumaczy MEN – umożliwi uczniom realizację zadań i projektów wymagających większej ilości czasu.

Zobacz też w LEX: Przewodnik po zmianach w prawie oświatowym i prawie pracy w oświacie 2026 >

Tydzień projektowy

Projekt rozporządzenia wprowadza obowiązek organizacji tzw. tygodnia projektowego w każdym roku szkolnym we wszystkich oddziałach klas IV-VIII (z wyłączeniem szkół dla dorosłych). W wyznaczonym przez dyrektora pięciodniowym okresie uczniowie mają realizować grupowe i międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne, łączące zagadnienia z różnych przedmiotów. Projekt edukacyjny został zdefiniowany jako planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod. Realizacja ma przebiegać pod opieką nauczyciela i obejmować: sformułowanie lub wybór tematu, określenie celów, zaplanowanie i wykonanie etapów oraz publiczne przedstawienie rezultatów.

Termin tygodnia projektowego będzie wyznaczał dyrektor szkoły po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej. Praca nad projektem będzie mogła rozpocząć się przed wyznaczonym terminem – w tygodniu projektowym ma odbywać się przede wszystkim finalizacja działań i prezentacja efektów. Wychowawca będzie zobowiązany poinformować uczniów i rodziców o terminie na początku roku szkolnego. Podczas tygodnia projektowego normalnie mają być prowadzone zajęcia wychowania fizycznego, edukacji zdrowotnej, religii lub etyki, zajęcia rewalidacyjne oraz pomoc psychologiczno-pedagogiczna. W pozostałym czasie uczniowie będą pracować nad projektami.

– Celem wprowadzenia obowiązku zorganizowania i realizacji tygodnia projektowego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, z wyłączeniem szkoły podstawowej dla dorosłych, w każdym roku szkolnym, jest zwiększenie nacisku na rozwijanie u uczniów praktycznych umiejętności, a także rozwijanie umiejętności interpersonalnych, integrowanie wiedzy z różnych przedmiotów i nauka współpracy – wskazuje resort edukacji. – Realizacja projektów edukacyjnych, polegających na rozwiązaniu konkretnego problemu umożliwi uczniom aktywne doświadczanie wiedzy, zamiast jej biernego przyswajania i przygotuje uczniów do lepszego funkcjonowania w zmieniającym się świecie.

Czytaj też w LEX: Asystent AI dla nauczyciela >

Ustawa zawetowana

Rozporządzenia mają wykonywać ustawę, którą zawetował prezydent. W obszernym uzasadnieniu swojej decyzji głowa państwa podkreśla, że akceptuje wiele założeń reformy, jednak jego zdaniem wymaga ona znaczących korekt. - Choć kierunek ten teoretycznie odpowiada współczesnym trendom pedagogicznym, to jego implementacja w kształcie zaproponowanym w ustawie wiąże się z istotnymi ryzykami. Zastąpienie szczegółowych treści nauczania nieprecyzyjnie określonymi efektami nauczania może utrudnić projektowanie egzaminów zewnętrznych, takich jak egzamin ósmoklasisty czy egzamin maturalny, a także prowadzić do zwiększonej uznaniowości w ocenie kompetencji uczniów trudnych do jednoznacznego zmierzenia, jak kreatywność czy umiejętność współpracy - tłumaczył w uzasadnieniu weta.

Sprawdź też w LEX: Czy dyrektor na podstawie przeprowadzonej ankiety wśród uczniów na temat pracy nauczyciela można wyciągnąć wnioski na temat jego pracy i funkcjonowania w danej klasie? >