Senat zaproponował do nowelizacji 11 poprawek. Sejm odrzucił 9 z nich, przyjął dwie poprawki.

Senat opowiedział się 28 kwietnia br. w głosowaniu za poprawkami, zgodnie z którymi egzamin maturalny przeprowadzany były na podstawie wymagań egzaminacyjnych, a nie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego o rok dłużej niż określono w nowelizacji, czyli także w roku szkolnym 2024/2025. Za przyjęciem tych poprawek głosowało 54 senatorów, 45 było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Senat poparł poprawki wykreślające z nowelizacji zapisy umożliwiające ministrowi edukacji i nauki ustanawianie programów inwestycyjnych w oświacie. Za tymi poprawkami głosowało 54 senatorów, 45 było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu.

Sejm przyjął dwie poprawki Senatu, dotyczące przesunięcia wyznaczonych w nowelizacji terminów na realizację określonych w niej zadań administracji. Chodzi m.in. o ogłoszenie w "Monitorze Polskim" łącznej liczby etatów nauczycieli pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów i terapeutów i ogłoszenia przez dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej informatorów i aneksów. Senat opowiedział się za tym, aby terminy 1 maja br. i 15 maja br. zastąpić jednym terminem 13 czerwca br.

Za przyjęciem tych poprawek było 453 posłów, jeden się wstrzymał od głosu. Nikt nie był za odrzuceniem. Poprawki były głosowane łącznie.

Nowelizacja ustawy o systemie oświaty trafi teraz do prezydenta.

 

Trudne warunki, łatwiejsze egzaminy

Ustawa przewiduje, że wymagania egzaminacyjne, stanowiących zawężony katalog wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, ogłoszone zostaną w formie rozporządzenia ministra edukacji i nauki. Te zmiany to odzew na petycję Grupy Nie dla Chaosu w Szkole, w której zwrócono uwagę, że „na poziomie liceum uczniowie z rocznika maturalnego 2023, a także z następnych roczników, uczą się według nowych bardzo rozbudowanych wymagań programowych, korzystając z podręczników, z których nie wszystkie gwarantują im właściwe przygotowanie do egzaminu maturalnego”. Tymczasem, na skutek „całkowicie zewnętrznego czynnika - pandemii - uczniowie z rocznika maturalnego 2023, którzy kończą obecnie drugą klasę liceum więcej czasu spędzili na nauce zdalnej niż na zajęciach stacjonarnych w szkole średniej! Tymczasem efektywność nauczania z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość jest znacząco niższa, niż prowadzonego w sposób tradycyjny, co wielokrotnie podkreślał w oficjalnych wypowiedziach minister edukacji i nauki.
Na to wszystko nakładają się sygnalizowane przez specjalistów i rodziców problemy psychiczne młodych ludzi, wywołane długotrwałą izolacją od środowiska rówieśniczego, życiem w atmosferze zagrożenia, a niejednokrotnie dramatycznymi skutkami pandemii – śmiercią lub bardzo ciężką chorobą bliskich osób czy utratą pracy przez rodziców. Bez wątpienia będą one rzutowały na jakość dalszej nauki, nawet jeśli będzie odbywać się ona w formie stacjonarnej. Ze względu na wszystkie powyższe czynniki nadrobienie zaległości w realizacji podstawy programowej graniczy więc z niemożliwością”.

Czytaj: Będą obniżone wymagania na egzaminie ósmoklasisty i nowej maturze>>

Na początku listopada ubiegłego roku grupa Nie dla Chaosu w Szkole otrzymała odpowiedź z MEiN, z której wynikało, że postulat obniżenia wymagań egzaminacyjnych zostanie spełniony oraz że trwają prace nad katalogiem wymagań egzaminacyjnych dla obecnych uczniów klas drugich i trzecich szkół średnich (pierwszych absolwentów 8-letnich szkół podstawowych).

 

Matury według ograniczonych wymagań

Według projektu, egzamin maturalny w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024, podobnie jak w poprzednich latach, zostanie przeprowadzone na podstawie wymagań egzaminacyjnych, które zostaną określone w rozporządzeniu.

W latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 absolwent zda egzamin maturalny i uzyska świadectwo dojrzałości, jeżeli otrzyma z każdego przedmiotu obowiązkowego co najmniej 30 proc. punktów możliwych do uzyskania i przystąpi do egzaminu z co najmniej jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. Dla egzaminu maturalnego na poziomie rozszerzonym nie będą ustalane w tych latach progi punktowe stanowiące o zdaniu egzaminu maturalnego z przedmiotu dodatkowego.

W latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 egzamin maturalny będzie przeprowadzany zarówno dla absolwentów nowego, jak i starego ustroju szkolnego (w starym są 3-letnice licea i 4-letnie technika, a w nowym 4-letnie licea i 5-letnie technika), przy czym - począwszy od roku szkolnego 2022/2023 - absolwenci nowego ustroju szkolnego, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, aby zdać egzamin maturalny powinni uzyskać 30 proc. punktów możliwych do uzyskania zarówno z przedmiotów obowiązkowych, jak i jednego przedmiotu dodatkowego. Wymóg ten ma być zniesiony po to, by zachować równość szans absolwentów starych i nowych szkół w postępowaniu rekrutacyjnym na uczelnie.

 

Egzamin ósmoklasisty na stałe w maju

W projekcie zapisano też, że od roku szkolnego 2022/2023 termin przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty zostanie na stałe przesunięty z kwietnia na maj. W efekcie tego wyniki egzaminu będą znane uczniom już po zakończeniu roku szkolnego, co ogranicza czas na przeprowadzenie postępowania rekrutacyjnego do szkół ponadpodstawowych. Dlatego w projekcie zaproponowano także wprowadzenie zmian w zakresie terminów dokonywania poszczególnych czynności w postępowaniu rekrutacyjnym, tak by było ono krótsze, a także rozszerzono katalog czynności, które w tym postępowaniu nie wymagają osobistego udziału rodziców kandydatów na rzecz przeprowadzanych za pomocą komunikacji elektronicznej.

Nowe zasady zatrudnienia specjalistów

W projekcie znalazły się także przepisy dotyczące zatrudnienia w szkołach i przedszkolach specjalistów: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów lub terapeutów pedagogicznych. 

Zgodnie z nimi, w latach szkolnych 2022/2023 i 2023/2024 liczba etatów specjalistów nie może być niższa niż: 1,5 etatu, który powiększa się o 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 dzieci lub uczniów – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 100; 1 etat – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 50 i nie przekracza 100; 0,5 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 30 i nie przekracza 50; 0,25 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów wynosi od 1 do 30. Na ten cel w roku 2022 subwencja oświatowa ma być zwiększona o 514,5 mln zł ze środków rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na zmiany systemowe w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego, w tym w finansowaniu zadań oświatowych.

Rok szkolny 2022/2023 i 2023/2024 traktowane są w projekcie jako czas przejściowy. Docelowo od roku szkolnego 2024/2025 normy mają być inne. Łączna liczba specjalistów w danej placówce nie będzie mogła by niższa niż: 2 etaty, które powiększa się o 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 dzieci lub uczniów – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 100; 1,5 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 50 i nie przekracza 100; 1 etat – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 40 i nie przekracza 50; 0,8 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 30 i nie przekracza 40; 0,6 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 20 i nie przekracza 30; 0,4 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów przekracza 10 i nie przekracza 20; 0,25 etatu – jeżeli liczba dzieci lub uczniów wynosi od 1 do 10.

 

Większa swoboda w finansowaniu ministerialnych programów

Nowela ma umożliwić też uczestniczenie w programach rządowych (m.in. korzystanie ze wsparcia finansowego) przez inne formy wychowania przedszkolnego, bo teraz takie uprawnienia mają szkoły. Projektowana nowelizacja przewiduje również m.in. możliwość powoływania przez ministra edukacji i nauki zespołów doradczych lub ekspertów w celu przygotowania opinii i ekspertyz na potrzeby ministra.

- Ustawa zawiera szereg rozwiązań, które są istotne i powinny być wprowadzone – powiedziała podczas pierwszego czytania projektu Katarzyna Lubnauer (KO). Wskazała m.in. na odstąpienie od wprowadzenia egzaminu z przedmiotu do wyboru na egzaminie ósmoklasisty, zniesienie progu zaliczeniowego na egzaminie z przedmiotu dodatkowego na maturze oraz przepisy o zatrudnianiu specjalistów z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Jednocześnie zaznaczyła, że w projekcie znalazły się zapisy, które wśród dobrych rozwiązań "psują wrażenie".


Chodzi właśnie o te ostatnie zapisy - poseł zauważyła, że projekt nie wskazuje, w jaki sposób zespoły będą wyłaniane i złożyła poprawkę dot. wykreślenia tego z projektu. Poprawka została odrzucona.  Przyjęto za to poprawkę, która daje prawo ministrowi edukacji i nauki ustanawiania programów inwestycyjnych oraz umożliwiającą zbieranie w Systemie Informacji Oświatowej m.in. danych dotyczących orzeczeń i potrzebie wczesnego wspomagania dziecka. Drugie czytanie zaplanowano na czwartkowy wieczór.  

 

Samorządowcy: złamano zasady procedowania projektu

Według Związku Powiatów Polskich tryb  procedowania  projektu  ustawy  narusza  art.  35  ust.  6  Regulaminu  pracy Sejmu  RP,  który  nakłada  obowiązek  zasięgnięcia  opinii  organizacji samorządowych,  tworzących  stronę  samorządową  Komisji  Wspólnej  Rządu i Samorządu Terytorialnego, w przypadku rozpatrywania ustaw (uchwał), których przyjęcie może powodować zmiany w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego.

- Z dokumentu, który w lipcu ubiegłego roku liczył 8 artykułów i dotyczył wyłącznie kwestii  egzaminu  ósmoklasisty  i  egzaminu   materialnego   (z dodatkowym przepisem o obsadzaniu stanowiska dyrektora) aktualnie otrzymujemy projekt mocno rozbudowany (28 jednostek redakcyjnych). Dodano bowiem chociażby niezwykle  istotne  zapisy  dotyczące  standardów  zatrudniania  nauczycieli specjalistów  w  szkołach.  Jest to materia, która niewątpliwie wpływa na funkcjonowanie  jednostek  samorządu  terytorialnego jako organów prowadzących  znakomitą część publicznych jednostek systemu oświaty. Brak przekazania projektu w nowej wersji narusza także art. 35 ust. 7 Regulaminu - podkreśla ZPP. Dodaje, że strona samorządowa  została  potraktowana niepoważnie a jej udział w procesie legislacyjnym został zmarginalizowany, w sposób nieakceptowalny.