Wiesław Pałka, prezes zarządu Podkarpackiego Centrum Mediacji i dyrektor Zespołu Szkół Nr 1 w Przysietnicy, podkreśla dynamiczny wzrost zainteresowania mediacją w sektorze edukacji.
- Mediacja staje się coraz bardziej popularna w oświacie, ponieważ jest skutecznym i prostym narzędziem rozwiązywania konfliktów, przynoszącym korzyści wszystkim zaangażowanym stronom.
Mediacje prężnie rozwijają się w województwach: podkarpackim, świętokrzyskim, lubelskim, lubuskim, śląskim, wielkopolskim i opolskim - wskazuje.
- Od 2017 roku Podkarpackie Centrum Mediacji aktywnie uczestniczy we wdrażaniu i promowaniu tej metody rozwiązywania sporów w szkołach województwa podkarpackiego. W tym czasie przeszkolono ponad 400 nauczycieli, wyposażając ich w kompetencje mediacyjne, które mogą wykorzystywać w codziennej pracy z uczniami i rodzicami. Powstało kilkadziesiąt Klubów Mediatorów Rówieśniczych, w których systematycznie prowadzone są zajęcia z młodzieżą. Zorganizowano 11 Kongresów Mediatorów Szkolnych i Rówieśniczych o zasięgu wojewódzkim oraz kilkanaście o zasięgu regionalnym. Regularnie odbywają się także szkolenia dla uczniów – mediatorów rówieśniczych. Nauczyciele – mediatorzy szkolni mogą liczyć na wsparcie merytoryczne Podkarpackiego Centrum Mediacji. Wszystko to dlatego, że widzimy, iż mediacja skutecznie rozwiązuje spory, poprawiając klimat w szkole oraz relacje między uczniami, nauczycielami i rodzicami – mówi Wiesław Pałka.
Maria Janeczko-Janicka, kierownik oddziału do spraw przestrzegania praw i obowiązków uczniów, mediacji i równości z Kuratorium Oświaty w Poznaniu, zwraca uwagę, że w Wielkopolsce realizowanych jest wiele inicjatyw popularyzujących rozwiązywanie konfliktów w sposób ugodowy, które spotykają się z dużym zainteresowaniem uczniów, nauczycieli, dyrektorów i rodziców. Wśród nich wymienić można m.in. wydarzenia współorganizowane przez Wielkopolskiego Kuratora Oświaty od 1 marca 2024 r. w postaci spotkań mediatorów rówieśniczych z różnych szkół, organizowane w V LO im. Klaudyny Potockiej w Poznaniu oraz I Wielkopolski Konkurs na „bajkę, baśń, adaptację z motywem przewodnim: mediacje” przygotowany we współpracy z Centrum Wsparcia Mediacji UAM.
Programy wspierania mediacji w szkołach
Maria Janeczko-Janicka opisuje, że mediacje szkolne jako narzędzie do rozwiązywania konfliktów w sposób konstruktywny i wspierający rozwój kompetencji społecznych uczniów stanowi jeden z filarów programu "Szkoła przyjazna uczniom". Zwraca uwagę, że szkoły, które chcą zaangażować się w ten obszar, powinny spełnić szereg wymogów. Chodzi o wprowadzenie szkolnego programu mediacji z udziałem zarówno wykwalifikowanych mediatorów, jak i mediatorów rówieśniczych – uczniów przeszkolonych do rozwiązywania konfliktów wśród rówieśników, organizowanie regularnych warsztatów i szkoleń z mediacji oraz komunikacji dla uczniów i nauczycieli.
- Szkoły mogą starać się uzyskać tytuł i logo oraz być oznaczone na mapie jako szkoła przyjazna uczniom – szkoła z mediacjami. Obecnie do programu przystąpiły 122 szkoły. Program nie ma ograniczeń czasowych, a mapa jest w trakcie aktualizacji, więc mogą być jeszcze kolejne placówki, które starają się o ten tytuł - opowiada Maria Janeczko-Janicka.
Zwolennikiem popularyzacji mediacji szkolnych jest Norbert Krzystanek, zastępca dyrektora wydziału nadzoru pedagogicznego oraz współtwórca zespołu ds. mediacji w Kuratorium Oświaty w Kielcach.
- Temat mediacji zafrapował mnie kilka lat temu. Brałem udział w szkoleniu w Sulejówku, na którym dowiedziałem się wiele na temat mediacji i zacząłem zgłębiać tę tematykę. Wsparcie w przetarciu dróg udzieliło nam Podkarpackie Kuratorium Oświaty, które od dłuższego czasu zajmuje się mediacją. Podjęliśmy intensywne działania. Zaczęliśmy od kampanii informacyjnej na naszej stronie internetowej i FB. Na organizowanych przez świętokrzyskiego kuratora oświaty Piotra Łojka konferencjach „ABC Dyrektora” mieliśmy zawsze 10-15 min. na propagowanie i informowanie o tym, czym są, na czym polegają i jak ważne są mediacje. Przyniosło to bardzo wymierne efekty. W zeszłym roku, w lutym organizowaliśmy I Kongres Mediacji Województwa Świętokrzyskiego. Przy współpracy z Podkarpackim Centrum Mediacji zostało przeszkolonych blisko 100 mediatorów z całego województwa świętokrzyskiego. Jesteśmy na etapie przygotowań do zorganizowania II Świętokrzyskiego Kongresu Mediacji oraz Świętokrzyskie Stowarzyszenie Mediacji. Staramy się popularyzować mediację, wspierać mediatorów i zachęcać dyrektorów szkół, aby byli aktywni w tym zakresie - wskazuje Norbert Krzystanek. Podkreśla, że ma nadzieję, że w województwie świętokrzyskim uda się założyć stowarzyszenie, które będzie mogło jeszcze szerzej wspierać osoby zwaśnione w dojściu do porozumienia.
Aneta Mierzejewska, mediator szkolny i socjoterapeuta ze Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 73 im. Króla Stefana Batorego w Warszawie, zwraca uwagę, że na Mazowszu rośnie popularność mediacji szkolnych, jednak wciąż istnieje duży potencjał do dalszego rozwoju.
- Najlepsze efekty osiągają te szkoły, które otrzymują wsparcie zewnętrznych instytucji i organizacji. Współpraca między różnymi podmiotami znacząco ułatwia wdrażanie i rozwijanie programów mediacyjnych - podkreśla.
Mniej skarg dzięki mediacjom
Wiele osób promuje mediacje szkolne. W województwie świętokrzyskim około 100 osób zajmuje się mediacją szkolną. Jak opisuje Norbert Krzystanek narzędzia, którymi dysponują mediatorzy są bardzo przydatne w pracy szkolnej.
- Chodzi o zmianę perspektywy myślenia, zmianę wartości. Oderwanie się od pewnych stereotypów, schematów dość charakterystycznych w naszym zawodzie. Powinniśmy być świadomi tego, że nie zawsze dobre są gotowe, często przedstawiane przez nas - nauczycieli - rozwiązania własnych błędów. Mediacje polegają właśnie na tym, aby to strony konfliktu się porozumiały, szukały kompromisu, same, ale przy pomocy mediatora, który jest bezstronny i obiektywny. Sam widzę, że mediacje mogłyby zażegnać wiele sporów, tych w szkołach i poza nią - akcentuje Norbert Krzystanek. Jak zaznacza, to, że mediacje szkolne są skuteczne widać w statystykach.
- Gdy kilka lat temu wróciłem do pracy w Kuratorium, byłem zdziwiony znaczną liczbą skarg i pretensji, które do nas zgłaszano. Obecnie tych skarg jest znacznie mniej. Myślę, że trafia do nas około 30 proc. mniej skarg. Często skargi dotyczą błahych sporów, które można byłoby rozwiązać dzięki mediacji. Mam telefoniczny kontakt z wieloma mediatorami. Wiem o tym, że cieszą się bardzo, gdy udaje się wypracować porozumienie w mediacji. Dlatego tak ważna jest wiedza o zasadach i celach mediacji. Jej narzędziach, metodach i sposobach działania. Bardzo często nieumiejętne załatwienie sprawy jeszcze bardziej konfliktuje strony zamiast pomagać.
Potrzeba dokładniejszych regulacji
Wiesław Pałka zwraca uwagę, że oświata jest jedynym obszarem administracji publicznej, w którym brakuje jednoznacznych przepisów umożliwiających prowadzenie postępowań mediacyjnych w ramach stosunku pracy. Takich postanowień nie zawiera m.in. Karta Nauczyciela.
- Z optymizmem należy jednak patrzeć w przyszłość, ponieważ obecne kierownictwo Ministerstwa Edukacji Narodowej dostrzega potrzebę wypełnienia tej luki odpowiednimi aktami prawnymi. Podkarpackie Centrum Mediacji wyszło naprzeciw oczekiwaniom środowiska oświatowego, opracowując kwalifikację „Prowadzenie mediacji w oświacie”, która została wpisana do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK). Centrum uzyskało również uprawnienia do prowadzenia walidacji, czyli formalnego potwierdzania kompetencji mediatorów (wiedzy, umiejętności i postaw) w zakresie prowadzenia mediacji w oświacie. Dzięki temu placówki oświatowe mogą wybierać do prowadzenia mediacji osoby kompetentne, których kwalifikacje zostały potwierdzone stosownym certyfikatem - wskazuje Wiesław Pałka.
Postuluje szersze wdrażanie mediacji w oświacie. Jego zdaniem może ona stanowić skuteczną alternatywę wobec skierowania skargi do kuratorium oświaty czy wszczynania postępowań dyscyplinarnych. Umożliwia bowiem stronom dojście do porozumienia i znalezienie satysfakcjonującego rozwiązania konfliktu na terenie placówki.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
