Niepubliczna szkoła ma prawo do dotacji wypłacanej przez gminę lub powiat

Szkoły niepubliczne, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, utrzymują się ze środków rodziców uczniów opłacających czesne oraz dotacji udzielanych im przez jednostki samorządu terytorialnego. Jej wysokość równa jest kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 2 ustawy Prawo oświatowe (dalej jako u.p.o.), system oświaty w Polsce obejmuje m.in. przedszkola, szkoły podstawowe, ponadpodstawowe i artystyczne. Szkoła może być szkołą i placówką publiczną albo niepubliczną i może być prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego (JST), inną osobę prawną oraz osobę fizyczną. Przy czym jednostki samorządu terytorialnego mogą zakładać i prowadzić jedynie szkoły i placówki publiczne. Zgodnie z art. 14 ust. 3 u.p.o. szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która m.in. realizuje programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe – również podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego; realizuje obowiązkowe zajęcia edukacyjne w okresie nie krótszym oraz w wymiarze nie niższym niż łączny wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu; stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów określone ustawie o systemie oświaty; zatrudnia nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych wskazanych w ramowym planie nauczania danej szkoły posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli szkół publicznych oraz stosuje organizację roku szkolnego ustaloną dla szkół publicznych.

Dotacja dla szkół dla dorosłych na dotychczasowych zasadach >>

Szkoła publiczna, a szkoła niepubliczna

Szkoły zakładane i prowadzone przez ministrów i jednostki samorządu terytorialnego są jednostkami budżetowymi (art. 4 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, dalej jako u.f.z.o.), co oznacza, że pokrywają swoje wydatki i odprowadzają dochody bezpośrednio do budżetu podmiotu tworzącego i prowadzącego daną jednostkę, czyli budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo budżetu państwa (tzw. metoda budżetowania brutto). Jest to przy tym wyłączna forma w jakiej mogą być realizowane zadania oświatowe. Wykluczone jest zatem prowadzenie szkoły przez ministra albo JST w formie spółki prawa handlowego albo zakładu budżetowego. Natomiast szkoły zakładane i prowadzone przez pozostałe podmioty tj. osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne funkcjonują poza budżetem państwa i budżetem JST, co oznacza, że osoba prowadząca szkołę lub placówkę samodzielnie ustala reguły, na jakich finansowana jest podległa jej jednostka organizacyjna i na jakich zasadach wydatkuje się przydzielone jej środki. Zasady te muszą być oczywiście zgodne z prawem, w szczególności w zakresie dotyczącym zasad rozliczania otrzymanych dotacji na uczniów pobierających naukę w szkole.

Czytaj w LEX: Zatrudnianie nauczycieli w placówkach niepublicznych >>>

Czytaj w LEX: Organizacja i zasady działania szkół niepublicznych >>>

Dotacja dla szkoły publicznej - pozabudżetowej

Każda publiczna szkoła, tworzona i prowadzona przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, a nie jest szkołą specjalną, jest uprawniona do uzyskania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tej szkoły organem rejestrującym, w wysokości stanowiącej iloczyn kwoty przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego oraz wskaźnika zwiększającego, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.f.z.o.
Natomiast, dotacja na ucznia tego typu szkoły publicznej, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługuje w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego (art. 25 u.f.z.o.). Wskaźnik zwiększający ustala się dla szkół danego typu, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, niebędących szkołami specjalnymi, oraz dla szkół danego typu będących szkołami specjalnymi. Wskaźnik zwiększający jest zdefiniowany w ustawie jako wydatki bieżące ponoszone przez samorząd na ucznia szkoły danego typu w stosunku do kwoty przewidzianej w subwencji oświatowej na ucznia szkoły danego typu. Wskaźnik oblicza się dla danego roku budżetowego. Należy zauważyć, że wskaźniki zwiększające, a wobec tego i kwoty dotacji, będą różne dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, gdyż uwzględniają one specyfikę danego samorządu i jego realne wydatki na zadania oświatowe.

Dotacja dla szkoły niepublicznej

Niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego (art. 26 ust. 1 u.f.z.o.). Natomiast niepubliczne szkoły, w których obowiązek szkolny lub nauki nie jest realizowany, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50 proc. obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Wysokość dotacji na ucznia szkoły niepublicznej odnosi się wprost do kwoty przewidzianej na takiego ucznia w subwencji oświatowej. Zasady obliczania dotacji są podobne jak dla szkół publicznych.

Dotacja za efekt kształcenia

Szczególny typ dotacji na każdego ucznia, niezależnie od dotacji oświatowej, przysługuje publicznym i niepublicznym liceom ogólnokształcącym dla dorosłych, publicznym branżowym szkołom II stopnia i publicznym szkołom policealnym, niebędącym szkołami specjalnymi, który uzyskał - świadectwo dojrzałości - w przypadku publicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych i publicznej branżowej szkoły II stopnia, - certyfikat kwalifikacji zawodowej z kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie - w przypadku publicznej branżowej szkoły II stopnia, albo dyplom zawodowy - w przypadku publicznej szkoły policealnej. Dotację wypłaca JST będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia, niebędącego uczniem niepełnosprawnym, w części oświatowej subwencji ogólnej dla JST. Dotacja ta, jest wypłacana jednorazowo i może być wykorzystana także na refundację wydatków związanych z realizacją zadań szkoły.

Biorąc pod uwagę, że nie ma przepisów prawnych zabraniających uczniowi uczęszczania do więcej niż jednej szkoły (o której mowa w art. 25 ust. 3 i 4 oraz art. 26 ust. 2 u.f.z.o.), ustawodawca ogranicza możliwość dotowania ilości szkół, do której dany uczeń uczęszcza. I tak, jeżeli uczeń jest uczniem więcej niż jednej dotowanej szkoły, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, to dotację od momentu wskazanego w ustawie otrzymuje tylko jedna szkoła (art. 27 u.f.z.o.). JST występuje do tych szkół o uzyskanie od rodzica ucznia albo pełnoletniego ucznia pisemnego oświadczenia wskazującego jedną z tych szkół jako szkołę do której uczeń uczęszcza w danym roku szkolnym, i przekazanie go tej jednostce samorządu terytorialnego. Dotację, od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania oświadczenia, otrzymuje szkoła wskazana w tym oświadczeniu.

Wysokość subwencji oświatowej

Wyliczając kwotę dotacji na ucznia szkoły publicznej i niepublicznej, należy odnieść się do podziału części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok budżetowy. Część oświatowa subwencji ogólnej stanowi główne źródło dochodów jednostek samorządu terytorialnego, finansujące zadania oświatowe. Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych odsyła do ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (art. 27 i 28). Ustalanie łącznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej odbywa się corocznie, a ustalona kwota dzielona jest później między poszczególne samorządy. Wysokość części oświatowej subwencji ogólnej jest ustalana corocznie w ustawie budżetowej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.d.j.s.t. kwotę przeznaczoną na część oświatową subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala się w wysokości łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, nie mniejszej niż przyjęta w ustawie budżetowej w roku bazowym (poprzednim), skorygowanej o kwotę innych wydatków z tytułu zmiany realizowanych zadań oświatowych. Część oświatową subwencji zwiększa się o równowartość kwoty stanowiącej różnicę między dochodami budżetu państwa uzyskanymi łącznie w drugim półroczu roku poprzedzającego rok bazowy i w pierwszym półroczu roku bazowego z tytułu zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej wraz z odsetkami a kwotą przekazaną jednostkom samorządu terytorialnego z budżetu państwa w tym samym okresie, w związku ze zwrotem nadpłaty w nienależnej kwocie części oświatowej subwencji ogólnej wraz z odsetkami (art. 28 ust. 1a). O ile sposób ustalania łącznej kwoty subwencji oświatowej nie został szczegółowo uregulowany, to inaczej jest w przypadku zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej między jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.d.j.s.t. od łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej odlicza się 0,5 proc. na rezerwę, którą dysponuje minister właściwy do spraw finansów publicznych. Następnie minister właściwy do spraw oświaty i wychowania dzieli część oświatową subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, biorąc pod uwagę zakres realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, z wyłączeniem zadań związanych z dowozem uczniów oraz zapewnieniem kształcenia, wychowania i opieki uczniom, którzy kończą 5 lat lub mniej w roku bazowym, w placówkach wychowania przedszkolnego, niezwiązanych z organizacją kształcenia specjalnego albo zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi. Wyłączone zadania są finansowane z dochodów własnych samorządów lub dotacji celowych.