Dodatek za wysługę lat

Dodatek za wysługę lat (niekiedy określany też jako dodatek stażowy) jest jednym z podstawowych składnikw wynagrodzenia nauczycielskiego, ma on charakter obligatoryjny. Zgodnie z art. 33 ust. 1 Karty Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674) dodatek ten przyznawany jest od 4 roku pracy, w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy. W praktyce oznacza to, że najniższa stawka dodatku stażowego to 4%. Maksymalna wysokość dodatku stażowego to 20% wynagrodzenia zasadniczego. Dodatek stażowy, tak jak wynagrodzenie zasadnicze, podlega wypłacie miesięcznie z gry (uchwała Sądu Najwyższego z 26 czerwca 1985 r., III PZP 23/85, OSNC 1986/1-2/8).

Na podstawie § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. Nr 22 poz. 181, z późn. zm. – dalej r.w.n.) do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia¹ pracownicze₁. Okresami tymi są w szczególności:

• urlop wychowawczy,
• służba wojskowa, pod warunkiem wskazanym w art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241 poz. 2416, z późn. zm.),
• praca w rolnictwie w przypadkach określonych w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54 poz. 310, z późn. zm.),
• okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych (art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Dz. U. Nr 99 poz. 1001, z późn. zm.).

Należy pamiętać, że zaliczalność okresów pracy do okresów zatrudnienia wskazanych wyżej dotyczy tylko zatrudnienia pracowniczego. Nie należy więc wliczać do okresu pracy, o którym mowa w § 7 ust. 1 r.w.n.:

• okresów wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych (np. zlecenia, umowy agencyjnej, umowy o dzieło),
• okresów prowadzenia działalności gospodarczej.

Kolejną zasadą jest, że do okresu zatrudnienia uprawniającego do dodatku za wysługę lat nie wlicza się okresu pracy w innym zakładzie, w którym nauczyciel jest lub był jednocześnie zatrudniony, a więc w przypadku równoległego zatrudnienia na podstawie dwóch stosunków pracy jako nauczyciel w szkole publicznej, tylko dla jednego z nich zalicza się okresy uprawniające do dodatku stażowego.

Okresy uprawniające do dodatku za wysługę lat ustala się odrębnie dla każdego stosunku pracy i do okresu dodatkowego zatrudnienia nie wlicza się okresów podstawowego zatrudnienia.

Przykład 1

Alicja S., nauczycielka języka angielskiego w gimnazjum jest zatrudniona w pełnym wymiarze godzin. Jest nauczycielem kontraktowym (płaca zasadnicza – 1444 zł), posiada tytuł magistra filologii angielskiej, na studiach ukończyła specjalizację pedagogiczną. Legitymuje się następującymi okresami zatrudnienia:

1. 1 lipiec – 30 września 1997 r. – lektor na obozie językowym (umowa o pracę, wymiar 1/2 etatu),
2. 1 listopad 1998 r. – 30 czerwca 2000 r. – nauczyciel języka w prywatnej szkole językowej (umowa zlecenia),
3. 1 września 2000 r. – 31 sierpnia 2002 r. – nauczyciel języka w szkole podstawowej,
4. 1 września 2002 r. – 31 sierpnia 2003 r. – nauczyciel języka w przedszkolu (umowa o pracę, wymiar 6/18 etatu),
5. 1 września 2002 r. – 31 sierpnia 2003 r. – nauczyciel języka w zasadniczej szkole zawodowej (umowa o pracę, wymiar 2/18 etatu)
6. 1 marca 2003 r. – 30 czerwca 2004 r. – nauczyciel języka w szkole niepublicznej (umowa zlecenia)
7. od 1 września 2004 r. do chwili obecnej – zatrudnienie w gimnazjum, w pełnym wymiarze godzin.

Do okresów pracy od których zależy wysokość dodatku stażowego nie należy zaliczać okresów zatrudnienia na podstawie umów zlecenia, wskazanych w punktach 2 i 6. Z okresów równoległego zatrudnienia w dwóch szkołach (rok szkolny 2002/2003) zalicza się tylko jeden – okres pracy w wymiarze 6/18 etatu jako podstawowy.

Oznacza to, że Alicja S. może się wylegitymować okresem zatrudnienia 6 lat i 3 miesiące. Przysługuje więc jej 6% dodatek stażowy, w wysokości 86,64 zł.

Przykład 2

Maria D. jest nauczycielem matematyki, pracuje równolegle w dwóch szkołach. W gimnazjum jest zatrudniona w pełnym wymiarze godzin, a w liceum – w wymiarze 4/18 etatu.

Legitymuje się nauczycielskim stażem pracy (nie podejmowała nigdy innego zatrudnienia) wynoszącym 11 lat. W obecnych stosunkach pracy pozostaje: w szkole podstawowej od 6 lat, w liceum – od 4 lat i 7 miesięcy.

Maria D. dodatek stażowy z tytułu 11 lat pracy powinna pobierać jako nauczyciel szkoły podstawowej, gdyż zatrudnienie w liceum jest zatrudnieniem dodatkowym. W liceum ma już prawo do drugiego dodatku stażowego za 4 lata pracy.

Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, w której nauczyciel pozostaje w stosunku pracy jednocześnie w kilku szkołach w wymiarze łącznie nieprzekraczającym obowiązującego ustawowo (art. 42 ust. 3 K.N.) wymiaru zajęć (§ 7 ust. 3 r.w.n.). W takim przypadku do okresów uprawniających do dodatku za wysługę lat w każdej ze szkół wlicza się wcześniejsze okresy zatrudnienia we wszystkich szkołach.

Przykład 3

Grażyna T. jest zatrudniona równolegle w dwóch szkołach podstawowych – w szkole nr 1 jako nauczyciel języka polskiego w wymiarze 5/18 etatu, a w szkole nr 2 – jako wychowawca świetlicy szkolnej 10/26 etatu. Posiada obecnie okres zatrudnienia wynoszący 12 lat. W szkole nr 1 jest zatrudniona od 2 lat, w szkole nr 2 – od roku.

W tej sytuacji Grażynie T. przysługuje dodatek stażowy w obydwu szkołach, z tym, że w szkole nr 1 przysługuje jej dodatek za 12 lat pracy, natomiast w szkole nr 2 – za 11 lat, gdyż do okresu zatrudnienia w szkole nr 2 nie można zaliczyć bieżącego okresu pracy w szkole nr 1.

Ponadto zgodnie z § 7 ust. 4 r.w.n. nauczycielowi mianowanemu lub dyplomowanemu, który przeszedł do pracy w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej lub Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej na stanowisko wymagające kwalifikacji pedagogicznych, do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy pracy zaliczane do dodatku za wysługę lat w szkole, w której nauczyciel otrzymał urlop bezpłatny na czas zajmowania tego stanowiska. Oznacza to, że po przejściu do pracy w CKE lub OKE, mimo pozostawania w zatrudnieniu w szkole macierzystej (nauczycielowi udziela się urlopu bezpłatnego, stosunek pracy nie ulega więc rozwiązaniu), stosunek pracy nawiązany z CKE (OKE) jest wówczas traktowany jako podstawowe zatrudnienie i do okresu zatrudnienia w komisji dolicza się poprzednie okresy zatrudnienia (w tym także niezakończone zatrudnienie w szkole macierzystej).