Problemy z interpretacją przepisów dotyczących przyznawania renty rodzinnej

Część osb ubiegających się po śmierci rodzica o rentę rodzinną uważa, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kwestii przyznania tego świadczenia, są nieprecyzyjne. Jednym z najczęściej powtarzających się pytań osb ubiegających się o to świadczenie jest, czy w świetle obecnie obowiązujących przepisw, po śmierci rodzica, ktry nie odprowadzał składek ZUS w okresie ostatnich 18 miesięcy życia, dzieci mają prawo do renty rodzinnej, niezależnie od okresu, jaki rodzic wcześniej przepracował, odprowadzając należną składkę ubezpieczeniową.

Odpowiedź na tak postawione pytanie można znaleźć w odpowiedzi Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej na interpelację poselską (nr 8480). Z polecenia resortu pracy i polityki społecznej odpowiedzi na pytania o zasady przyznawania rent rodzinnych przez ZUS oraz liczby przypadków, w których renta rodzinna po rodzicu nie została przyznana przez Zakład z powodu nieopłacania składek przez rodzica w ciągu ostatnich 18 miesięcy udzielił prezes ZUS (sygn. pisma: 992700/61/689/2007/SEu).

Prezes ZUS wyjaśnił, że w myśl przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń (art. 65 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm., dalej jako: ustawa emerytalna).

Przy ocenie prawa do świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, przyjmuje się, że osoba ta była całkowicie niezdolna do pracy. W postępowaniu o rentę rodzinną po osobie, która nie miała ustalonego prawa do świadczenia ZUS ustala zatem, czy osoba zmarła spełniała warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a następnie rozpatruje warunki wymagane od członka rodziny do renty rodzinnej.

Jednym z warunków wymaganych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy jest powstanie niezdolności do pracy we wskazanych w ustawie okresach składkowych lub nieskładkowych, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów (art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej).

Zatem fakt nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie ostatnich ponad 18 miesięcy życia nie musi skutkować wydaniem decyzji odmawiającej prawa do renty rodzinnej, jeżeli lekarz orzecznik na podstawie dokumentów wyda orzeczenie, że niezdolność do pracy powstała przed upływem 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia – podkreślił prezes ZUS.

Nie wymaga się ponadto, aby całkowita niezdolność do pracy powstała przed upływem 18 miesięcy od ustania okresów, o którym mowa powyżej - od ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny (art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej).

Istotne jest także, czy osoba, po której ustalane jest prawo do renty rodzinnej, spełniała warunki do emerytury - wówczas fakt nieopłacania składek przez ostatnie 18 miesięcy pozostaje bez wpływu na prawo do renty rodzinnej.

Jednocześnie prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że Zakład prowadzi ewidencję o liczbie decyzji przyznających emerytury i renty oraz odmawiających tego prawa. Nie ewidencjonuje natomiast informacji o przyczynach wydania decyzji odmownych.