Badania kierowców oraz osób ubiegających się o pozwolenie na kierowanie pojazdami

Komentarz omawia problematykę badań lekarskich kierowców oraz osób ubiegających się o pozwolenie na kierowanie pojazdami. Przedstawiono podmioty podlegające obowiązkowi poddania się tym badaniom, również w przypadku m.in. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdem bądź po uczestniczeniu w wypadku. Wskazano także podmioty uprawnione do przeprowadzania takich badań, ich zakres, koszty oraz procedurę wydawania przez lekarza orzeczenia (i możliwość odwołania się od niego).

1. Osoby zobowiązane do poddania się badaniom
Badania lekarskie, którymi są poddawani kierowcy są dwojakiego rodzaju, są to: badania wstępne oraz badania kontrolne. Osoba, która chce uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdem musi być sprawna pod względem fizycznym i psychicznym.
W przypadku osób niepełnosprawnych badania mają stwierdzić, czy niepełnosprawność nie stanowi przeciwwskazań do kierowania pojazdem.
Krąg podmiotów zobowiązanych do poddania się badaniom lekarskim został określony w art. 122 ust. 1 u.p.r.d. Obowiązek ten mają następujące osoby:
-osoby, które ubiegają się o wydanie im prawa jazdy,
-osoby, które ubiegają się o przywrócenie im uprawnień, które utraciły ze względu na stan zdrowia,
-osoby kierujące pojazdem, które uczestniczyły w wypadku drogowym, w którym była ofiara śmiertelna lub uczestnik wypadku doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
-osoby kierujące pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, wykaz tych środków został zamieszczony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 czerwca 2003 r. w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie (Dz. U. Nr 116, poz. 1104 z późn. zm) - dalej r.w.ś.dz.p.a.,
-osoby, co do których starosta wydał decyzję o przeprowadzeniu badań lekarskich ze względu na stan zdrowia,
-osoby posiadające prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy,
-kandydaci na instruktora lub egzaminatora prawa jazdy.
Kolejna grupa osób, która ma obowiązek poddawania się kontrolnym badaniom lekarskim są:
-kierowcy pojazdów uprzywilejowanych,
-instruktorzy,
-egzaminatorzy,
-osoby kierujące tramwajami.
W wieku do 55 lat, badania kontrolne przeprowadza się co 5 lat, natomiast w wieku pomiędzy 55 a 65 rokiem życia co dwa lata, a po ukończeniu 65 roku życia co rok.
Badania te są podyktowane faktem, iż z wiekiem u człowieka następuje spadek sprawności psychomotorycznej i zwolnienie przebiegu procesu postrzegania oraz interpretacji bodźców. U osób starszych podlegają wydłużeniu procesy postrzegania, podejmowania decyzji i reagowania, a także szybciej występuje zmęczenie.