Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie pt. "Wzmacnianie pozycji trenerów dzięki zwiększaniu możliwości nabywania umiejętności i kompetencji".

1.

Sport, z uwagi na jego wymiar socjalny i społeczny, jest uznawany za ważne narzędzie w dziedzinie zdrowia, edukacji, rozwoju umiejętności, promowania wartości i włączenia społecznego oraz ma istotną wartość społeczną i gospodarczą, co wynika zarówno z powiązanych z nim miejsc pracy, jak i wolontariatu sportowego.

2.

Działalność trenerska, bez względu na to, czy wykonywana przez trenerów wolontariuszy, czy przez osoby zatrudnione lub samozatrudnione w roli trenerów, wywiera znaczny wpływ na sportowców i osoby uprawiające sport, zarówno jeśli chodzi o ich bezpośrednie szkolenie i proces uczenia się, jak i ich rozwój osobisty.

3.

Trenerzy mogą przyczyniać się do stawiania czoła wyzwaniom społecznym związanym z aktywnością fizyczną i dobrostanem, ułatwiać nabywanie umiejętności społecznych i innych niezbędnych umiejętności, promować fair play i propagować wartości etyczne wśród wszystkich członków społeczeństwa. Staje się to szczególnie widoczne w czasach kryzysu zdrowotnego, takiego jak pandemia COVID-19.

4.

W obszarze sportu warunkiem koniecznym samorealizacji, szans na zatrudnienie i rozwoju zawodowego wszystkich trenerów jest posiadanie przez nich umiejętności i kompetencji, tak aby byli oni gotowi skutecznie reagować na różne wyzwania pojawiające się w ich codziennej pracy oraz sprostać rosnącym oczekiwaniom społecznym. Jest to równie istotne dla zapewniania bezpieczeństwa sportowców i osób uprawiających sport, utrzymywania motywacji tych osób do prowadzenia zdrowego i aktywnego stylu życia, rozwijania ich umiejętności i kompetencji oraz propagowania wartości sportu. Trenerzy posiadający odpowiednie umiejętności i kompetencje mogą przyczyniać się do opracowania bardziej usystematyzowanych ram aktywności fizycznej i sektora sportu.

5.

W planie prac UE w dziedzinie sportu (2017-2020) 1 uznano sport i społeczeństwo, a w szczególności rolę trenerów i znaczenie ich kwalifikacji i kompetencji, za jeden z priorytetowych tematów współpracy UE w obszarze sportu.

6.

W zaleceniu Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie 2 podkreślono, że wspieranie ludzi w całej Europie w nabywaniu umiejętności i kompetencji warunkujących samorealizację, zdrowie, szanse na zatrudnienie oraz włączenie społeczne pomaga wzmacniać odporność Europy w okresie szybkich i głębokich przemian.

7.

W Międzynarodowej karcie wychowania fizycznego, aktywności fizycznej i sportu 3 podkreśla się, że wszyscy pracownicy ponoszący zawodową odpowiedzialność za wychowanie fizyczne, aktywność fizyczną i sport muszą mieć odpowiednie kwalifikacje, wyszkolenie i dostęp do ustawicznego doskonalenia zawodowego. Trenerom, działaczom i personelowi pomocniczemu działającym na zasadzie wolontariatu należy zapewnić odpowiednie szkolenia i nadzór. Szeroko dostępne powinny być szkolenia o włączającym i adaptacyjnym charakterze na wszystkich poziomach uczestnictwa.

8.

Według przeprowadzonego w 2016 r. badania dotyczącego kwalifikacji sportowych nabywanych za pośrednictwem organizacji sportowych i instytucji oświatowych 4 Unia Europejska, państwa członkowskie i organizacje sportowe uznają potrzebę zwiększenia liczby lepiej wykwalifikowanych osób w sektorze sportu i podnoszenia ich kompetencji. Potrzeba ta wiąże się z niedawnym wzrostem wiedzy na temat roli sportu w społeczeństwie.

9.

W konkluzjach Rady na temat roli trenerów w społeczeństwie 5 wskazuje się, że praca trenerów wiąże się z odpowiedzialnością, umiejętnościami i kompetencjami, a za jedną z najważniejszych kwestii uznaje się poszerzanie możliwości w zakresie uczenia się przez całe życie i kształcenia trenerów. W tym kontekście państwa członkowskie poproszono, by wspierały wykorzystywanie nabytych doświadczeń i rozwój systemu uczenia się przez całe życie, propagowały, w ramach systemu edukacji sportowej, podejście do wyników uczenia się oparte na celach określonych w krajowych i europejskich ramach kwalifikacji i, w odpowiednich przypadkach, propagowały włączenie kwalifikacji trenerskich do krajowych ram kwalifikacji, z odniesieniem do odnośnych ram europejskich 6 .

10.

W konkluzjach Rady w sprawie dostępu osób z niepełnosprawnościami do sportu 7 zachęca się państwa członkowskie, by wspierały dalsze kształcenie i szkolenie nauczycieli wychowania fizycznego, trenerów, innego personelu sportowego i wszystkich wolontariuszy, tak by umożliwić im włączanie osób z niepełnosprawnościami w różne środowiska sportowe lub związane z wychowaniem fizycznym.

11.

W konkluzjach Rady pt. "Ochrona dzieci w sporcie" 8 prosi się państwa członkowskie m.in., by rozważyły wprowadzenie i wzmocnienie środków z zakresu kształcenia i szkolenia wstępnego i ustawicznego przeznaczonych dla trenerów, by zapobiegać fizycznej i emocjonalnej przemocy i niegodziwemu traktowaniu.

12.

Wytyczne w sprawie minimalnych wymogów dotyczących umiejętności i kompetencji trenerów 9 , przygotowane przez działającą przy Komisji Europejskiej grupę ekspertów ds. rozwoju umiejętności i zasobów ludzkich w sporcie, określają kluczowe kompetencje, którymi powinni dysponować trenerzy.

13.

Istniejące w państwach członkowskich systemy kształcenia i szkolenia trenerów leżą w kompetencjach różnych instytucji lub organizacji, w związku z czym systemy te różnią się między sobą. W tym kontekście należy respektować rolę partnerów społecznych w każdym państwie członkowskim, zgodnie z praktykami krajowymi.

14.

W państwach członkowskich istnieje wiele rodzajów i poziomów zaangażowania trenerów - od osób działających na zasadzie wolontariatu po osoby zatrudnione i samozatrudnione, od trenerów działających w sporcie masowym po tych działających w sporcie zawodowym.

15.

Mimo faktu, iż na szczeblu UE brakuje jednolitej metodyki i systematycznego gromadzenia danych na temat liczby i rodzajów trenerów, dostępne są pewne dane i szacunki pozwalające nakreślić kontekst. Według dostępnych danych zatrudnienie w sporcie w UE wzrosło w latach 2011-2018 10 . Dane te nie obejmują jednak trenerów działających na zasadzie wolontariatu. Jednocześnie praca wolontariacka nabiera coraz większego znaczenia, a trenerów wolontariuszy w całej UE jest wielu i ich działalność jest bardzo rozpowszechniona. Szacuje się, że w całej Europie działa od 5 do 9 mln trenerów, którzy ze swoją działalnością docierają prawdopodobnie do 50-100 mln osób uprawiających sport 11 .

16.

Zmiany i wyzwania w społeczeństwie i sporcie, takie jak kwestie demograficzne, pandemie i inne kryzysy zdrowotne, siedzący tryb życia, nowe metody trenerskie (w tym innowacje i zmiany technologiczne), wydarzenia związane z ochroną uczciwości w sporcie oraz rola, jaką trenerzy odgrywają w edukacji i włączeniu społecznym, uwidaczniają, że należy zapewnić trenerom odpowiednie kształcenie i szkolenie, tak by mogli skutecznie stawiać czoła nowym wyzwaniom.

17.

Zachęcanie szczególnych grup osób 12 do uprawiania sportu wymaga pewnych szczególnych umiejętności i kompetencji, zwłaszcza w odniesieniu do bezpiecznego środowiska, zdrowia fizycznego i psychicznego oraz dobrostanu sportowców i osób uprawiających sport.

18.

Poziomy uczestnictwa w sporcie i aktywności fizycznej zmniejszają się 13 . Zjawisko to może również wynikać z różnych wyzwań związanych z urbanizacją i brakiem miejskich terenów zielonych, demografią i stylem życia. Cel zwiększenia poziomu aktywności fizycznej w europejskim społeczeństwie może generować presję i oczekiwania wobec sektora sportu, w tym trenerów. W związku z tym należy wzmocnić zdolności trenerów w sferze motywowania obywateli do uprawiania sportu i podejmowania aktywności fizycznej oraz w sferze wspierania zdrowia i dobrostanu obywateli; należy również pamiętać o potrzebie opracowywania nowych programów dotyczących aktywności fizycznej i praktyk treningowych dostosowanych do potrzeb zmieniającego się społeczeństwa i okresów kryzysów zdrowotnych takich jak pandemia COVID-19.

19.

Istnieją różnice w wymogach dotyczących kwalifikacji szkoleniowych i trenerskich zarówno między państwami członkowskimi, jak i różnymi organizacjami sportowymi, a organizatorzy kształcenia oferują różnorodne programy kształcenia trenerów. Trenerzy mogą nabywać umiejętności i kompetencje poprzez kształcenie formalne oraz uczenie się pozaformalne i nieformalne. Sytuacja w państwach członkowskich w odniesieniu do systemów uznawania i walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego również jest zróżnicowana.

20.

Na szczeblu UE edukacyjny wymiar sportu jest wspierany za pośrednictwem programu Erasmus+, projektów pilotażowych i działań przygotowawczych, a także poprzez inne instrumenty finansowe. Projekty zapewniają możliwości uczenia się oraz wymian i mobilności, a także pomagają zwiększać umiejętności i kompetencje trenerów, zwłaszcza poprzez wymianę i opracowywanie dobrych praktyk.

21.

Upowszechniały, we współpracy z ruchem sportowym, wiedzę na temat roli trenerów w sporcie i społeczeństwie oraz na temat znaczenia umiejętności i kompetencji niezbędnych dla prowadzenia działalności trenerskiej, które mogą sprzyjać docenianiu i uznawaniu wartości pracy wykonywanej przez trenerów.

22.

Zwiększały, we współpracy z ruchem sportowym, możliwości w zakresie kształcenia trenerów wolontariuszy oraz osób zatrudnionych lub samozatrudnionych w roli trenerów i nabywania przez nich umiejętności i kompetencji, przy jednoczesnym uwzględnianiu równości płci i różnorodności w działalności trenerskiej, rodzaju i poziomu zaangażowania, obowiązków i nabytych kwalifikacji, umiejętności i kompetencji, oraz by motywowały trenerów do korzystania z oferowanych możliwości.

23.

Zachęcały do współpracy między sektorami sportu i edukacji mającej na celu opracowywanie programów kształcenia i szkolenia trenerów, które uwzględniałyby m.in. potrzeby rynku pracy i możliwości oferowane przez technologie, narzędzia cyfrowe i innowacje. Należy też uwzględnić wdrażanie programów przeznaczonych na okresy kryzysów zdrowotnych, takich jak pandemia COVID-19.

24.

Zachęcały, w stosownych przypadkach, sektor sportu do opracowywania kursów lub modułów edukacyjnych i szkoleniowych dotyczących umiejętności trenerskich o charakterze ogólnym, takich jak umiejętności w zakresie zarządzania, pedagogiki, uczciwości i bezpieczeństwa, i by udostępniały te kursy dla trenerów działających we wszystkich dyscyplinach i gałęziach sportu w celu pobudzania międzydyscyplinarnych: współpracy i uczenia się.

25.

Propagowały, we współpracy z ruchem sportowym, uznawanie i walidację uczenia się pozaformalnego i nieformalnego w sporcie.

26.

Wymieniały się doświadczeniami i w stosownych przypadkach wspierały włączanie kwalifikacji trenerskich do krajowych ram kwalifikacji w procesie wdrażania odnośnych ram europejskich, co może przyczynić się do oficjalnego uznania zawodu trenera oraz mobilności osób uczących się i pracowników na terytorium UE.

27.

Propagowały wykorzystywanie w systemach kształcenia i szkolenia możliwości oferowanych przez nowoczesne technologie, takich jak e-uczenie się, uznając je za środki uzupełniające metody tradycyjne, tak by wyposażać większą liczbę trenerów w niezbędne umiejętności i kompetencje, nie zapominając przy tym, że stosowanie tych technologii może wywołać skutki finansowe dla trenerów.

28.

Propagowały umiejętności i kompetencje trenerów jako elementy niezbędne do zapewnienia wszystkim sportowcom i osobom uprawiającym sport, w tym szczególnym grupom osób, bezpiecznych warunków treningowych dostosowanych do zróżnicowanych potrzeb, możliwości i zdolności.

29.

Zachęcały ruch sportowy do umożliwiania trenerom nabywania wymaganych umiejętności i kompetencji do pracy ze szczególnymi grupami osób, zwłaszcza w zakresie bezpiecznego środowiska i przyczyniania się do zdrowia fizycznego i psychicznego oraz dobrostanu sportowców i osób uprawiających sport.

30.

Zachęcały do tworzenia możliwości edukacyjnych dla wszystkich trenerów, w stosownych przypadkach w ramach krajowych lub regionalnych strategii i działań w dziedzinie sportu i na rzecz prozdrowotnej aktywności fizycznej, z uwzględnieniem potrzeb edukacyjnych trenerów, wymogów sportu zawodowego i masowego, potrzeb i zdolności sportowców i osób uprawiających sport oraz z uwzględnieniem perspektywy płci.

31.

Nadal wspierały edukacyjny wymiar sportu poprzez udoskonalanie opracowanych dla trenerów programów kształcenia i szkolenia oraz możliwości uczenia się, w tym w zakresie pracy ze szczególnymi grupami osób i pracy w czasach kryzysu zdrowotnego, takiego jak kryzys związany z COVID-19. W tym kontekście należy również uwzględniać możliwości oferowane przez technologię, narzędzia cyfrowe i innowacje.

32.

Propagowały i wspierały, na szczeblu krajowym i europejskim, dostępność zróżnicowanych ścieżek uczenia się i ścieżek edukacyjnych w całym sektorze sportu i promowały uczenie się pozaformalne, zarówno to online, jak i to poza internetem, jako szansę dla trenerów na zdobycie potrzebnego szkolenia.

33.

Wspierały szkolenia, mobilność edukacyjną i zatrudnialność trenerów za pośrednictwem odpowiednich unijnych programów, funduszy i instrumentów oraz zachęcały do współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w zakresie skutecznego wykorzystywania tych instrumentów, traktując tę współpracę jako okazję do udoskonalenia kształcenia i szkolenia trenerów, wymiany najlepszych praktyk i wymiany informacji na temat istniejących projektów.

34.

Propagowały, we współpracy z ruchem sportowym, wdrażanie wytycznych dotyczących minimalnych wymogów w zakresie umiejętności i kompetencji trenerów przez wszystkie odpowiednie zainteresowane strony w sektorze sportu.

35.

Rozważyły we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami wspieranie opracowywania porównywalnych systemów gromadzenia danych w celu uzyskania wiedzy na temat ogólnej liczby osób zaangażowanych w działalność trenerską oraz rodzaju i poziomu tego zaangażowania, a także rozwoju jakościowych badań na temat poziomu kwalifikacji tych osób, ich potrzeb edukacyjnych i innych istotnych kwestii. W tym kontekście w stosownych przypadkach można wykorzystywać wszystkie istniejące instrumenty, w tym Europass.

36.

Wspierały, propagowały i rozpowszechniały badania i publikacje na temat możliwości edukacyjnych dla trenerów i na temat systemów kształcenia trenerów.

37.

Wspierały odpowiednie działania, w tym wymianę informacji i doświadczeń między decydentami a podmiotami z sektora sportu, tak by promować minimalne wymogi w zakresie umiejętności i kompetencji oraz uznawanie wcześniejszego uczenia się w oparciu o efekty uczenia się i o rozwój systemu uczenia się przez całe życie dla trenerów, w tym wolontariuszy.

38.

Przy tworzeniu dokumentów strategicznych, opracowywaniu nowych i aktualizowaniu istniejących programów kształcenia i szkolenia trenerów, zarówno trenerów woluntariuszy, jak i osób zatrudnionych lub samozatrudnionych w roli trenerów, uwzględniał wytyczne dotyczące minimalnych wymogów w zakresie umiejętności i kompetencji trenerów.

39.

Tworzył programy nabywania umiejętności i kompetencji wymaganych do pracy z określonymi grupami oraz zapewnił posiadanie przez trenerów odpowiednich kwalifikacji w zakresie przyczyniania się do bezpiecznego środowiska, zdrowia fizycznego i psychicznego oraz dobrostanu sportowców i osób uprawiających sport, w tym w czasach kryzysu zdrowotnego, takiego jak pandemia COVID-19.

40.

We współdziałaniu z odpowiednimi instytucjami na szczeblu UE, krajowym, regionalnym i lokalnym pogłębiał współpracę międzysektorową w celu stosowania nowej wiedzy i metod w codziennej pracy oraz angażował sektor badań naukowych i innowacji w opracowywanie programów kształcenia i szkolenia trenerów. W tym kontekście zachęcał do współpracy między trenerami a społecznością naukową w celu promowania dostosowanego do potrzeb przełożenia wyników badań naukowych na codzienną pracę trenerów.

41.

Propagował kształcenie i szkolenie trenerów oraz nabywanie przez nich niezbędnych umiejętności i kompetencji, jako atut organizacji sportowych. W tym kontekście zachęcał trenerów do uczenia się przez całe życie, m.in. poprzez udział w szkoleniach na miejscu dotyczących działalności trenerskiej oraz korzystanie z możliwości oferowanych przez nowoczesne technologie, uznając takie uczenie się za wartość dodaną w kształceniu, a także do uczestnictwa w procesie szkoleń sportowych.

42.

Wykorzystywał odpowiednie fundusze i programy UE do zwiększania możliwości w zakresie kształcenia i szkolenia trenerów oraz jakości tego kształcenia i szkolenia, zarówno w odniesieniu do trenerów wolontariuszy, jak i do osób zatrudnionych lub samozatrudnionych w roli trenerów.

Identyfikator:	Dz.U.UE.C.2020.196.1
Rodzaj:	informacja
Tytuł:	Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie pt. "Wzmacnianie pozycji trenerów dzięki zwiększaniu możliwości nabywania umiejętności i kompetencji".
Data aktu:	2020-06-04
Data ogłoszenia:	2020-06-11

Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie pt. "Wzmacnianie pozycji trenerów dzięki zwiększaniu możliwości nabywania umiejętności i kompetencji".

Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie pt. "Wzmacnianie pozycji trenerów dzięki zwiększaniu możliwości nabywania umiejętności i kompetencji"

ZAŁĄCZNIKDefinicje

Dz.U.UE.C.2020.196.1

ZAŁĄCZNIK
Definicje