Wprowadzenie programu zwalczania wścieklizny na lata 2022 i 2023.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1
z dnia 1 marca 2022 r.
w sprawie wprowadzenia programu zwalczania wścieklizny na lata 2022 i 2023

Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 1421) zarządza się, co następuje:
§  1. 
Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się program zwalczania wścieklizny na lata 2022 i 2023, który jest określony w załączniku do rozporządzenia.
§  2. 
Program, o którym mowa w § 1, stosuje się od dnia 1 stycznia 2022 r.
§  3. 
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK

PROGRAM ZWALCZANIA WŚCIEKLIZNY NA LATA 2022 I 2023

1.
Identyfikacja programu zwalczania wścieklizny (Rabies)

Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska

Choroba: wścieklizna (Rabies)

Wniosek o współfinansowanie na lata: 2022 i 2023

2.
Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej w zakresie wścieklizny

W okresie międzywojennym oraz w pierwszych latach po II wojnie światowej głównym nosicielem wścieklizny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej były psy. Wprowadzenie w 1949 r. obowiązkowego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie pozwoliło na znaczne ograniczenie występowania tej choroby. Liczba zachorowań na wściekliznę wśród zwierząt obniżyła się z ponad 3600 przypadków w 1946 r. do 73 w 1956 r. Problem wścieklizny pojawił się ponownie, kiedy zaczęto rejestrować coraz więcej przypadków tej choroby w środowisku zwierząt wolno żyjących. W latach 1946-1956 wśród zwierząt dzikich zgłaszano rocznie od 1 do 6 przypadków wścieklizny. W 1957 r. nie zanotowano żadnego takiego przypadku, natomiast w latach następnych był zauważalny wzrost zachorowań wśród zwierząt dzikich - w szczególności u lisów. Pod koniec lat siedemdziesiątych liczba zachorowań u zwierząt dzikich przekraczała liczbę zachorowań u zwierząt domowych.

W 1990 r. w Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono 2045 przypadków wścieklizny, w tym 1668 przypadków wśród zwierząt dzikich (1374 przypadki u lisów). Najwięcej przypadków tej choroby zanotowano w ówczesnych województwach: poznańskim (157), opolskim (139), koszalińskim (133), szczecińskim (130), bydgoskim (123) oraz słupskim (103). Pojedyncze przypadki odnotowano w województwach: lubelskim, łomżyńskim, łódzkim oraz przemyskim, natomiast nie odnotowano ich w województwie bialskopodlaskim.

W 1991 r. stwierdzono 2287 przypadków wścieklizny, w tym 1864 przypadki u zwierząt dzikich, z czego 1513 przypadków u lisów. Wścieklizny nie odnotowano w ówczesnym województwie lubelskim, a pojedyncze przypadki wystąpiły w województwach: przemyskim, łódzkim, łomżyńskim oraz krośnieńskim.

W 1992 r. stwierdzono 3084 przypadki wścieklizny, w tym 2549 przypadków u zwierząt dzikich, z czego 2079 u lisów.

Z uwagi na rozprzestrzenianie się wścieklizny w 1993 r. rozpoczęto akcję doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.

W 1993 r. stwierdzono 2648 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2166 u zwierząt dzikich, z czego 1803 przypadki u lisów.

W 1994 r. stwierdzono 2238 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1788 u zwierząt dzikich, z czego 1506 u lisów.

W 1995 r. stwierdzono 1973 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1528 przypadków u zwierząt dzikich, z czego 1280 u lisów.

W 1996 r. stwierdzono 2527 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2064 przypadki u zwierząt dzikich, z czego 1779 przypadków u lisów.

W 1997 r. stwierdzono 1494 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1239 przypadków u zwierząt dzikich, z czego 1091 u lisów.

Efektem nieustającego przeprowadzania szczepień w zachodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był spadek liczby przypadków wścieklizny, a także brak jej występowania od dłuższego czasu na terenach województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego i dolnośląskiego.

W 1998 r. stwierdzono 1329 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1120 u zwierząt dzikich, z czego 927 u lisów.

W 1999 r. stwierdzono 1148 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 721 u lisów.

W 2000 r. stwierdzono 2224 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1583 u lisów, a w 2001 r. stwierdzono 2964 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 2224 u lisów.

W trakcie przeprowadzanych akcji szczepień zaobserwowano "przemieszczanie się" wścieklizny do wschodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli na obszary nieobjęte do tej pory szczepieniami, oraz występowanie pojedynczych przypadków wścieklizny na terenach przygranicznych z Republiką Czeską.

W 2002 r. liczba przypadków wścieklizny u zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyniosła 1119, z czego 1038 przypadków zanotowano u zwierząt dzikich, w tym 884 przypadki u lisów. W 2002 r. największą liczbę przypadków wścieklizny zanotowano w województwie wielkopolskim - 339.

W 2003 r. stwierdzono 388 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 314 u zwierząt dzikich, z czego 233 przypadki u lisów.

W 2004 r. stwierdzono 136 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 114 u zwierząt dzikich, z czego 86 u lisów.

W 2005 r. stwierdzono 138 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 102 przypadki u zwierząt dzikich, z czego 84 u lisów.

W 2006 r. stwierdzono 82 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 63 u zwierząt dzikich, z czego 43 u lisów.

W 2007 r. stwierdzono 70 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 55 u zwierząt dzikich, z czego 42 przypadki u lisów.

W 2008 r. stwierdzono 29 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 24 przypadki u zwierząt dzikich, z czego 19 przypadków u lisów.

W 2009 r. stwierdzono 8 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 8 u zwierząt dzikich, z czego 6 u lisów.

W 2010 r. liczba przypadków wścieklizny ponownie wzrosła. W roku tym zanotowano 151 przypadków, z czego 145 przypadków stwierdzono u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwie małopolskim oraz w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. W województwie małopolskim stwierdzono najwięcej przypadków wścieklizny (118). W 2010 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 84,90% i 89,15%.

W 2011 r. stwierdzono 160 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 156 u zwierząt innych niż nietoperze. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwach małopolskim (60) i podkarpackim (63). Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwach śląskim i warmińsko-mazurskim oraz w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. W województwie śląskim stwierdzono 1 przypadek, natomiast w województwie warmińsko-mazurskim stwierdzono 6 przypadków wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze. W 2011 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 79,50% i 86,49%.

W 2012 r. stwierdzono 257 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 254 przypadki u zwierząt innych niż nietoperze. Najwięcej przypadków zanotowano w województwach małopolskim (24) i podkarpackim (213). Wściekliznę u zwierząt innych niż nietoperze stwierdzono jedynie w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. W 2012 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 79,29% i 87,10%.

W 2013 r. stwierdzono 204 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 196 przypadków u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwie świętokrzyskim oraz w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim, z wyjątkiem województw: podlaskiego, śląskiego i warmińsko-mazurskiego. W województwie świętokrzyskim stwierdzono 2 przypadki wścieklizny. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwach małopolskim (58) i podkarpackim (121). W 2013 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 75,11% i 86,05%.

W 2014 r. stwierdzono 105 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 98 u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwie podlaskim oraz w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. W województwie podlaskim stwierdzono 4 przypadki wścieklizny. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwie małopolskim (81). W 2014 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 59,77% i 88,27%.

W 2015 r. stwierdzono 97 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 93 przypadki u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano jedynie w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwie małopolskim (79). W 2015 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 54,10% i 89,10%.

W 2016 r. stwierdzono 22 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 16 przypadków u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwie podlaskim oraz województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. W województwie podlaskim stwierdzono 1 przypadek wścieklizny. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwie małopolskim (8). W 2016 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 54,59% i 90,31%.

W 2017 r. stwierdzono 10 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2 przypadki u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano jedynie w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim. W 2017 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 50,63% i 87,73%.

W 2018 r. stwierdzono 9 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 4 przypadki u zwierząt innych niż nietoperze. Wszystkie 4 przypadki u zwierząt innych niż nietoperze wystąpiły u lisów, 2 - w województwie lubelskim, 1 przypadek - w województwie małopolskim i 1 - w województwie podkarpackim. W 2018 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 47,97% i 89,90%.

W 2019 r. stwierdzono 11 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1 przypadek u zwierząt innych niż nietoperze. Jedyny przypadek wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze wystąpił u lisa w województwie lubelskim. W 2019 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 50,05% i 89,83%.

W 2020 r. stwierdzono 12 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 7 u zwierząt innych niż nietoperze. Wystąpienie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwach lubelskim i podkarpackim. W 2020 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 40,49% i 87,29%.

W pierwszych trzech kwartałach 2021 r. wykryto 65 przypadków wścieklizny, w tym 61 przypadków u zwierząt innych niż nietoperze. Przypadki wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze wykryto u 59 zwierząt (55 lisów, 1 sarna, 1 jenot, 1 kot i 1 pies) w województwie mazowieckim (powiat garwoliński - 12, powiat kozienicki - 1, powiat miński - 2, powiat otwocki - 31, powiat radomski i miasto Radom - 7, powiat wołomiński - 1, m.st. Warszawa - 3 i powiat zwoleński - 2) oraz u 2 zwierząt (lis i żbik) w województwie podkarpackim (powiat lubaczowski i powiat przemyski). Zgodnie z zaleceniem misji EUVET (19 i 20.05.2021) wykonano analizę filogenetyczną wirusów wyizolowanych od 8 dodatnich zwierząt z 4 powiatów (powiatu garwolińskiego, powiatu mińskiego, powiatu otwockiego i powiatu radomskiego) województwa mazowieckiego i porównano z próbkami archiwalnymi z lat 2000-2004 (z tego samego województwa) oraz z próbką od dodatniego lisa z 2020 r. z powiatu stalowowolskiego w województwie podkarpackim. Wszystkie sekwencje wirusów wyizolowanych w 2021 r. na terenie województwa mazowieckiego należą do wariantu CE (Central European - środkowoeuropejskiego), natomiast sekwencje izolatów archiwalnych z lat 2000-2004 (województwo mazowieckie) oraz sekwencja wirusa z ogniska w powiecie stalowowolskim (województwo podkarpackie) z 2020 r. należą do wariantu NEE (North East European - północno - wschodnioeuropejskiego).

Od 2002 r., w którym doustnymi szczepieniami lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie objęto całe terytorium kraju, liczba przypadków wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze zmniejszała się systematycznie aż do 2009 r. W 2010 r. wściekliznę stwierdzono w województwie małopolskim po kilku latach jej nieobecności. Podejrzewa się, że powódź, która wystąpiła bezpośrednio po wiosennej akcji szczepień, mogła wpłynąć negatywnie na uodpornienie lisów przeciwko wściekliźnie w tym województwie. Pojawienie się wścieklizny po 2010 r. w województwach śląskim i świętokrzyskim było prawdopodobnie spowodowane migracją zakażonych dzikich zwierząt z obszaru województwa małopolskiego. Ponadto podejrzewa się, że wzrost liczby przypadków w województwie podkarpackim po 2010 r. był również konsekwencją sytuacji epizootycznej w województwie małopolskim. Natomiast ponowne pojawienie się wścieklizny w tym okresie w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim było prawdopodobnie wynikiem migracji zakażonych dzikich zwierząt z terytorium Białorusi i Federacji Rosyjskiej (Obwód Kaliningradzki).

W okresie po 2009 r. największą liczbę przypadków wścieklizny stwierdzono w województwach małopolskim i podkarpackim.

Główną przeszkodą i ograniczeniem w zwalczaniu wścieklizny w południowo-wschodniej części Polski wydają się być trudności w uodparnianiu lisów bytujących w bezpośrednim sąsiedztwie siedzib ludzkich, np. na obszarach zabudowanych. Znaczna część przypadków wścieklizny w województwach małopolskim i podkarpackim została bowiem stwierdzona w ostatnich latach w okolicy zabudowań.

Szczegółowe dane dotyczące występowania wścieklizny u zwierząt w Polsce w latach 2015-2020 zawierają załączniki nr 1-6 do programu.

Poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących utrzymuje się w ostatnich latach na wysokim poziomie. Spadek poziomu uodpornienia w 2014 i 2015 r. był spowodowany zastąpieniem testu RFFIT testem ELISA, który ma odmienną charakterystykę. W 2014 r. część próbek w ramach badania serologicznego została bowiem przebadana testem ELISA, natomiast w 2015 r. wszystkie próbki zostały przebadane testem ELISA.

3.
Opis programu

Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r. poz. 1421), wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik nr 2 do ustawy).

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1882 z dnia 3 grudnia 2018 r. w sprawie stosowania niektórych przepisów dotyczących zapobiegania chorobom oraz ich zwalczania do kategorii chorób umieszczonych w wykazie oraz ustanawiającego wykaz gatunków i grup gatunków, z którymi wiąże się znaczne ryzyko rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w tym wykazie (Dz. Urz. UE L 308 z 04.12.2018, str. 21), zakażenie wirusem wścieklizny u zwierząt drapieżnych, krętorogich, świniowatych, koniowatych, jeleniowatych i wielbłądowatych zostało zaliczone do kategorii B+D+E, natomiast u nietoperzy do kategorii E, gdzie:

1)
"choroba kategorii B": oznacza chorobę umieszczoną w wykazie, która musi podlegać zwalczaniu we wszystkich państwach członkowskich w celu jej likwidacji w całej Unii, jak określono w art. 9 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającego i uchylającego niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt ("Prawo o zdrowiu zwierząt") (Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2016, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) 2016/429";
2)
"choroba kategorii D": oznacza chorobę umieszczoną w wykazie, w odniesieniu do której są potrzebne środki, aby zapobiec jej rozprzestrzenianiu się z uwagi na jej występowanie w Unii lub przemieszczanie między państwami członkowskimi, jak określono w art. 9 ust. 1 lit. d rozporządzenia (UE) 2016/429;
3)
"choroba kategorii E": oznacza chorobę umieszczoną w wykazie, w odniesieniu do której zachodzi konieczność nadzoru w Unii, jak określono w art. 9 ust. 1 lit. e rozporządzenia (UE) 2016/429.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/429 państwa członkowskie, które na całym swoim terytorium lub w jego poszczególnych strefach lub kompartmentach nie są wolne od choroby kategorii B, ustanawiają program, którego celem jest likwidacja danej choroby umieszczonej w wykazie lub wykazanie, że są od niej wolne, realizowany w populacjach zwierząt zapadających na tę chorobę i obejmujący odpowiednie części terytorium tego państwa lub jego odpowiednie strefy lub kompartmenty (zwany "obowiązkowym programem likwidacji choroby"), który obowiązuje do czasu spełnienia warunków przyznania statusu obszaru wolnego od choroby dla terytorium państwa członkowskiego lub danej strefy. Państwa członkowskie przedkładają Komisji Europejskiej do zatwierdzenia projekt obowiązkowego programu likwidacji choroby.

Strefy Rzeczypospolitej Polskiej mające status obszaru wolnego od zakażenia wirusem wścieklizny są wymienione w części I w załączniku III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/620 z dnia 15 kwietnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zatwierdzania statusu obszaru wolnego od choroby i statusu obszaru nieobjętego szczepieniami niektórych państw członkowskich lub ich stref lub kompartmentów w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie oraz zatwierdzania programów likwidacji tych chorób umieszczonych w wykazie (Dz. Urz. UE L 131 z 16.04.2021, str. 78, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 32 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie i niektórych nowo występujących chorób (Dz. Urz. UE L174 z 03.06.2020, str. 211, z późn. zm.), właściwy organ, ustanawiając program likwidacji zakażenia wirusem wścieklizny (RABV), opiera go na strategii zwalczania choroby, która obejmuje:

1)
szczepienie zwierząt należących do docelowej populacji zwierząt, które właściwy organ uzna za odpowiednie;
2)
wprowadzenie środków ograniczania ryzyka kontaktu z zakażonymi zwierzętami;
3)
kontrolę ryzyka rozprzestrzeniania się i wprowadzenia choroby na terytorium jego państwa członkowskiego.

Właściwy organ wdraża program likwidacji choroby, biorąc pod uwagę, że program ten ma być:

1)
oparty na ocenie ryzyka aktualizowanej w razie potrzeby zgodnie z rozwojem sytuacji epidemiologicznej;
2)
wspierany przez publiczne kampanie informacyjne obejmujące wszystkie odpowiednie zainteresowane strony;
3)
koordynowany w razie potrzeby przez odpowiednie organy do spraw zdrowia publicznego, populacji zwierząt dzikich lub łowiectwa;
4)
skalowany zgodnie z podejściem terytorialnym opartym na ryzyku.

Lisy wolno żyjące na obszarach określonych przez ministra właściwego do spraw rolnictwa, zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, podlegają obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko wściekliźnie, przeprowadzanemu przez wojewódzkiego lekarza weterynarii.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie (Dz. U. poz. 1737) szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca lub wykładana ręcznie dwa razy do roku na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat.

W przypadku stwierdzenia wścieklizny na terenie województwa, w którym nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat, wojewódzki lekarz weterynarii wyznacza obszar o promieniu co najmniej 50 km od ogniska wścieklizny, zwany dalej "strefą ochronną". Szczepienia ochronne w strefie ochronnej przeprowadza się dwa razy w roku przez okres trzech kolejnych lat od dnia stwierdzenia wścieklizny w tej strefie. Szczepienia ochronne w strefie ochronnej można przeprowadzić raz w roku, jeżeli w strefie ochronnej nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat.

Natomiast w przypadku istnienia ryzyka przeniesienia wścieklizny z innej części województwa lub z innego województwa, lub z obszaru położonego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wojewódzki lekarz weterynarii może wyznaczyć na terenie województwa obszar o szerokości co najmniej 50 km, na którym przeprowadza się szczepienia ochronne.

Jeżeli na obszarach, na których przeprowadzono szczepienia ochronne, wystąpiła katastrofa naturalna w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1897) mogąca ujemnie wpłynąć na podjęcie szczepionki przez lisy lub stwierdzono pogorszenie sytuacji epizootycznej w odniesieniu do wścieklizny, dopuszcza się przeprowadzenie dodatkowych szczepień ochronnych.

Liczba dawek szczepionki nie może być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni, na której przeprowadza się szczepienia ochronne.

Na konieczność przeprowadzania lub częstotliwość szczepień ochronnych lisów wolno żyjących nie ma wpływu występowanie wścieklizny u nietoperzy.

Badania monitoringowe wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie przeprowadza się na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 2161, z późn. zm.). Zgodnie z tym rozporządzeniem, w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 4 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy wolno żyjące zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których w badaniu laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę.

Realizacja programu w odniesieniu do gatunków zwierząt wrażliwych na wściekliznę, innych niż lisy wolno żyjące, polega na zwalczaniu wścieklizny zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny (Dz. U. poz. 103), oraz w art. 35 i art. 36 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie i niektórych nowo występujących chorób.

Na obszarach, gdzie jest to niezbędne, przy użyciu m.in. plakatów i ulotek są przeprowadzane kampanie informacyjne dotyczące szczepień i wścieklizny.

W przypadku dodatniego wyniku stosuje się 3 metody informowania opinii publicznej:

1)
komunikaty Głównego Lekarza Weterynarii o wystąpieniu przypadków wścieklizny (przykład pod linkiem: https://www.wetgiw.gov.pl/main/komunikaty/Komunikat-

Glownego-Lekarza-Weterynarii-dotyczacy-stwierdzenia-58-61-przypadku-wscieklizny-u-zwierzat-w-2021-r.-/idn:1857);

2)
właściwy powiatowy lekarz weterynarii lub wojewoda (gdy przypadek znajduje się przy granicy dwóch powiatów lub większej liczby powiatów) wydaje rozporządzenie o zwalczaniu wścieklizny na określonych obszarach (przykład pod linkiem: http://www.edziennik.mazowieckie.pl/WDU_W/2021/6595/akt.pdf);
3)
wokół przypadków wścieklizny ustanawia się obszar zagrożony, oznaczony znakami: "UWAGA OBSZAR ZAGROŻONY WŚCIEKLIZNĄ ZWIERZĄT".
4.
Środki przewidziane w programie
4.1.
Skrócony opis środków przewidzianych w programie

Rok: 2022

kontrola

badania

szczepienia

zwalczanie, kontrola lub monitorowanie

Rok: 2023

kontrola

badania

szczepienia

zwalczanie, kontrola lub monitorowanie

4.2.
Organizacja, nadzór i rola wszystkich zainteresowanych stron biorących udział w programie

Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków pochodzących z Unii Europejskiej informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej.

Organem odpowiedzialnym za nadzór i koordynację działań zapewniających realizację programu jest na poziomie krajowym Główny Lekarz Weterynarii.

Odpowiedzialność terenowych organów Inspekcji Weterynaryjnej za realizację programu została określona w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 306) oraz w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 256, z późn. zm.) wyznaczono jako krajowe laboratorium referencyjne dla wścieklizny Laboratorium Zakładu Wirusologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach. Powiązania pomiędzy krajowym laboratorium referencyjnym a zakładami higieny weterynaryjnej są opisane w art. 25, art. 25b oraz art. 25d ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej. Krajowe laboratorium referencyjne organizuje badania biegłości dla zakładów higieny weterynaryjnej nie rzadziej niż raz na 4 lata.

Zgodnie z art. 56 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadzają wojewódzcy lekarze weterynarii.

Diagnostyka wścieklizny przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej jest przeprowadzana przez laboratoria, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, z wykorzystaniem następujących badań:

1)
immunofluorescencji odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym;
2)
izolacji wirusa wścieklizny w hodowli komórek mysiej neuroblastomy;
3)
genotypizacji lub sekwencjonowania izolatów wirusa wścieklizny.

Badania immunofluorescencji odcisków mózgowych przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny wykonuje się w zakładach higieny weterynaryjnej. Izolację wirusa wścieklizny przeprowadza się w zakładach higieny weterynaryjnej lub krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny. Badania genotypizacji oraz sekwencjonowania są wykonywane w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny.

W przypadku niejednoznacznych wyników badania immunofluorescencji zakład higieny weterynaryjnej przeprowadza izolację wirusa lub przesyła próbkę do krajowego laboratorium referencyjnego w celu potwierdzenia wyniku.

Badania monitoringowe w celu sprawdzenia skuteczności szczepienia lisów wolno żyjących są przeprowadzane przez laboratoria, o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej. Monitoring wykonuje się przy zastosowaniu:

1)
immunofluorescencji odcisków mózgowych - badanie w kierunku wścieklizny;
2)
szlifów kostnych żuchwy - badanie na obecność markera (TC - tetracyklin);
3)
testu ELISA - określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy;
4)
różnicowania szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa od szczepów szczepionkowych;
5)
zbierania i analizowania danych epidemiologicznych na temat zdiagnozowanych przypadków wścieklizny na obszarze objętym szczepieniem.

Badania immunofluorescencji odcisków mózgowych, szlifów kostnych żuchwy oraz ELISA wykonywane w ramach monitoringu są przeprowadzane w Zakładach Higieny Weterynaryjnej, natomiast badania różnicowania szczepów wirusa wścieklizny są przeprowadzane w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny.

Badania potwierdzające wykonuje się, jeśli zachodzi taka konieczność, w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny przy użyciu metod zgodnych z podręcznikiem OIE.

Zwalczanie wścieklizny jest wspierane przez powołaną grupę doradczą.

Dwa razy do roku w latach 2022 i 2023 są planowane spotkania z zarządcami i dzierżawcami obwodów łowieckich oraz z przedstawicielami Lasów Państwowych w celu uzyskania informacji od specjalistów na temat populacji lisa rudego i innych gatunków łownych, a także omówienia trudności związanych z biernym nadzorem nad wścieklizną.

4.3.
Opis regionów administracyjnych Rzeczypospolitej Polskiej, na których program ma być wdrożony

W lutym 2021 r., w związku z potwierdzeniem przypadków wścieklizny na terenie województwa mazowieckiego w powiatach od 2019 r. nieobjętych szczepieniami doustnymi przeciwko wściekliźnie, Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii wyznaczył strefę ochronną o promieniu co najmniej 50 km wokół pierwszych trzech ognisk w 2021 r. Strefa ochronna objęła 16 powiatów: powiat białobrzeski, powiat garwoliński, powiat grodziski, powiat grójecki, powiat kozienicki, powiat legionowski, powiat miński, powiat nowodworski, powiat otwocki, powiat piaseczyński, powiat pruszkowski, powiat pułtuski, m.st. Warszawa, powiat warszawski zachodni, powiat wołomiński i powiat wyszkowski. Po potwierdzeniu przypadku wścieklizny zlokalizowanego na terenie miasta Radomia w województwie mazowieckim, Wojewódzki Lekarz Weterynarii rozszerzył strefę ochronną o 6 powiatów: powiat lipski, powiat przysuski, powiat radomski oraz miasto Radom, powiat szydłowiecki i powiat zwoleński.

W związku z potwierdzeniem kolejnych przypadków wścieklizny, Główny Lekarz Weterynarii podjął decyzję o objęciu szczepieniem lisów na terenie całego województwa świętokrzyskiego oraz 3 powiatów województwa łódzkiego, które znajdują się mniej niż 50 km od niektórych przypadków wścieklizny w województwie mazowieckim. Szczepienie lisów na terenie całego województwa świętokrzyskiego, powiatu lipskiego, powiatu przysuskiego, powiatu radomskiego oraz miasta Radomia, powiatu szydłowieckiego i powiatu zwoleńskiego w województwie mazowieckim było zgodne z zaleceniem z raportu misji EUVET, która odbyła się w dniach 19 i 20 maja 2021 r.

Rok: 2022

Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Województwo Całkowita powierzchnia województwa - km2 Powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w 2022 r. - km2
dolnośląskie 19 947 0
kujawsko-pomorskie 17 972 0
lubelskie 25 122 22 208
lubuskie 13 988 0
łódzkie 18219 2 711a'
małopolskie 15 183 15 183
mazowieckie 35 558 32 069
opolskie 9412 0
podkarpackie 17 845 16 336
podlaskie 20 187 19 175
pomorskie 18310 0
śląskie 12 334 0
świętokrzyskie 11 710 11 110
warmińsko-mazurskie 24 173 5 136°'
wielkopolskie 29 827 0
zachodniopomorskie 22 892 0
Razem 312 679 123 928

a) Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego oraz powiatu tomaszowskiego.

b) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

Rys. 1 Mapa obszarów objętych szczepieniem w 2022 r.

wzór

W 2022 r. szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie obejmą całe województwa: lubelskie, małopolskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie oraz świętokrzyskie. Szczepienia obejmą również:

*
część województwa łódzkiego, tj. powiat opoczyński, powiat rawski oraz powiat tomaszowski,
*
część województwa warmińsko-mazurskiego, tj. powiat ełcki, gminy: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiat gołdapski, powiat olecki, gminy: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiat węgorzewski.

Rok: 2023

Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Województwo Całkowita powierzchnia województwa - km2 Powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w 2023 r. - km2
dolnośląskie 19 947 0
kujawsko-pomorskie 17 972 0
lubelskie 25 122 22 208
lubuskie 13 988 0
łódzkie 18219 2 711a'
małopolskie 15 183 15 183
mazowieckie 35 558 32 069
opolskie 9412 0
podkarpackie 17 845 16 336
podlaskie 20 187 19 175
pomorskie 18310 0
śląskie 12 334 0
świętokrzyskie 11 710 11 110
warmińsko-mazurskie 24 173 5 136°'
wielkopolskie 29 827 0
zachodniopomorskie 22 892 0
Razem 312 679 123 928

a) Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego oraz powiatu tomaszowskiego.

b) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

Rys. 2 Mapa obszarów objętych szczepieniem w 2023 r.

wzór

W 2023 r. szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie obejmą całe województwa: lubelskie, małopolskie, mazowieckie, podkarpackie, podlaskie oraz świętokrzyskie. Szczepienia obejmą również:

*
część województwa łódzkiego, tj. powiat opoczyński, powiat rawski oraz powiat tomaszowski,
*
część województwa warmińsko-mazurskiego, tj. powiat ełcki, gminy: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiat gołdapski, powiat olecki, gminy: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiat węgorzewski.

Wskazane w programie obszary objęte doustnymi szczepieniami lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w latach 2022 i 2023 są prognozą opracowaną w połowie 2021 r. Zasięg obszarów może ulec zmianie ze względu na konieczność wzięcia pod uwagę sytuacji epizootycznej w odniesieniu do wścieklizny na początku 2022 i 2023 r.

W przypadku wystąpienia sytuacji, o której mowa w § 3 ust. 1, lub sytuacji, o której mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w latach 2022 i 2023 może ulec zmianie.

4.4.
Opis środków przewidzianych w programie
4.4.1.
Powiadomienie o chorobie

Zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 42 wyżej wymienionej ustawy w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej, albo wójta (burmistrza, prezydenta miasta) dotyczy posiadaczy zwierząt oraz wszystkich osób mających kontakt ze zwierzętami, w szczególności przy wykonywaniu obowiązków służbowych lub zawodowych. Wójt (burmistrz lub prezydent miasta) niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej o otrzymaniu zawiadomienia. Podmiot świadczący usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej o otrzymaniu zawiadomienia, jeżeli na jego podstawie podejrzewa wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt podlegającej obowiązkowi zwalczania.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) 2016/429, państwa członkowskie zapewniają, by podmioty oraz inne odpowiednie osoby fizyczne lub prawne, tak szybko, jak jest to wykonalne, powiadamiały właściwy organ, jeżeli istnieją jakiekolwiek powody, żeby podejrzewać występowanie u zwierząt choroby kategorii E, lub jeżeli występowanie takiej choroby zostało wykryte u zwierząt.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/429, państwa członkowskie natychmiast powiadamiają Komisję Europejską i pozostałe państwa członkowskie o wystąpieniu jakiegokolwiek ogniska choroby kategorii E, w przypadku której natychmiastowe powiadomienie jest wymagane do zapewnienia wdrożenia we właściwym czasie niezbędnych środków zarządzania ryzykiem, uwzględniając profil choroby.

4.4.2.
Zwierzęta i populacja zwierząt objęte programem

Na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej programem są objęte wszystkie gatunki zwierząt wrażliwych na wściekliznę, przy czym doustnym szczepieniem przeciwko wściekliźnie jest objęta jedynie populacja lisów wolno żyjących na obszarze określonym w pkt 4.3. programu. Szacunkowa populacja lisów wolno żyjących w Polsce wynosi 159 100 sztuk.

Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie podlegają psy po ukończeniu 3 miesiąca życia. Posiadacze psów są obowiązani zaszczepić psy przeciwko wściekliźnie w terminie 30 dni od dnia ukończenia przez psa trzeciego miesiąca życia, a następnie nie rzadziej niż co 12 miesięcy od dnia ostatniego szczepienia. Szczepień psów przeciwko wściekliźnie dokonują lekarze weterynarii świadczący usługi weterynaryjne w ramach zakładu leczniczego dla zwierząt.

4.4.3.
Zastosowane badania i plany pobierania próbek

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do diagnostyki wścieklizny i nadzoru nad programem szczepień są wykorzystywane następujące badania i analizy:

1)
badania serologiczne - test ELISA;
2)
badania wirusologiczne, immunochemiczne i molekularne:
a)
immunofluorescencja odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym (FAT - fluorescent antibody test), zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 3.1.17 B. 1.3.1.i) - test w kierunku wścieklizny,
b)
różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny,
c)
izolacja wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (RTCIT - rapid tissue culture infection test), zgodnie z podręcznikiem OIE (rozdział 3.1.17 B.1.3.2.і),
d)
molekularne: hm RT-PCR, realtime RT-PCR, genotypizacja, sekwencjonowanie;
3)
inne badania - badanie na obecność markera (TC).

Monitoring szczepień w Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje przeprowadzenie następujących badań:

1)
immunofluorescencja odcisków mózgowych (FAT) w celu oceny skuteczności szczepień;
2)
test ELISA w celu określenia poziomu uodpornienia lisów wolno żyjących, a tym samym efektywności szczepień doustnych;
3)
badanie na obecność markera (TC) w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące;
4)
różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa od szczepów szczepionkowych.

Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC) wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt. Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 4 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których badaniem laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę.

Ponadto do badań diagnostycznych w kierunku wścieklizny pobiera się tkankę mózgową zwierząt podejrzanych o wściekliznę, które padły lub zostały zabite. Dotyczy to wszystkich gatunków zwierząt wrażliwych na wściekliznę na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W 2021 r., w porównaniu do 2020 r., ten rodzaj nadzoru (nadzór bierny) w województwie mazowieckim uległ znacznemu wzmocnieniu. W 2020 r. przebadano 89 lisów i 332 inne zwierzęta podatne na wściekliznę, natomiast w 2021 r. (do końca września) przebadano w kierunku wścieklizny 268 lisów i 357 innych podatnych zwierząt.

Badanie izolacji wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (RTCIT) przeprowadza się na próbkach pobranych od zwierząt podejrzanych o wściekliznę, które padły lub zostały zabite, w przypadku potencjalnej ekspozycji człowieka na wirus wścieklizny w sytuacji konieczności potwierdzenia wyniku badania immunofluorescencji odcisków mózgowych (FAT).

Wiek lisów odstrzelonych w ramach monitoringu jest określany w podziale na młode i dorosłe zwierzęta. Wyniki badań monitoringowych są analizowane z uwzględnieniem wieku zwierząt.

Rok: 2022

Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC)

Województwo Całkowita powierzchnia województwa - km2 Powierzchnia objęta szczepieniami - km2 Całkowita powierzchnia bytowania lisów wolno żyjących na terenie województwa, z której lisy powinny zostać odstrzelone i dostarczone do badań monitoringowych - km2 Liczba lisów, które powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu, w ciągu 2022 r. - 4 lisy/100 km2
1 2 3 4 5 = (4 X 4/100)
dolnośląskie 19 947 0 0 0
kujawsko-pomorskie 17 972 0 0 0
lubelskie 25 122 22 208 22 208 888
lubuskie 13 988 0 0 0
łódzkie 18219 2 711a' 2 711a' 108a'
małopolskie 15 183 15 183 15 183 607
mazowieckie 35 558 32 069 32 069 1 283
opolskie 9 412 0 0 0
podkarpackie 17 845 16 336 16 027 641
podlaskie 20 187 19 175 16 754 670
pomorskie 18 310 0 0 0
śląskie 12 334 0 0 0
świętokrzyskie 11 710 11 110 11 110 444
warmińsko-mazurskie 24 173 5 136°' 5 136°' 205°'
wielkopolskie 29 827 0 0 0
zachodniopomorskie 22 892 0 0 0
RAZEM 312 679 123 928 121 198 4 846

a) Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego oraz powiatu tomaszowskiego.

b) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin; Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

Rok: 2023

Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC)

Województwo Całkowita powierzchnia województwa - km2 Powierzchnia objęta szczepieniami - km2 Całkowita powierzchnia bytowania lisów wolno żyjących na terenie województwa, z której lisy powinny zostać odstrzelone i dostarczone do badań monitoringowych - km2 Liczba lisów, które powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu, w ciągu 2023 r. - 4 lisy/100 km2
1 2 3 4 5 = (4 X 4/100)
dolnośląskie 19 947 0 0 0
kujawsko-pomorskie 17 972 0 0 0
lubelskie 25 122 22 208 22 208 888
lubuskie 13 988 0 0 0
łódzkie 18219 2 711a' 2 711a' 108a'
małopolskie 15 183 15 183 15 183 607
mazowieckie 35 558 32 069 32 069 1 283
opolskie 9 412 0 0 0
podkarpackie 17 845 16 336 16 027 641
podlaskie 20 187 19 175 16 754 670
pomorskie 18 310 0 0 0
śląskie 12 334 0 0 0
świętokrzyskie 11 710 11 110 11 110 444
warmińsko-mazurskie 24 173 5 136°' 5 136°' 205°'
wielkopolskie 29 827 0 0 0
zachodniopomorskie 22 892 0 0 0
RAZEM 312 679 123 928 121 198 4 846

a) Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego oraz powiatu tomaszowskiego.

b) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

W przypadku wystąpienia sytuacji, o której mowa w § 3 ust. 1, lub sytuacji, o której mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, powierzchnia objęta szczepieniami w latach 2022 i 2023 może ulec zmianie, a w związku z tym zmianie może ulec liczba lisów, które powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu, oraz liczba badań diagnostycznych określona w pkt 6.1.1 programu.

4.4.4.
Zastosowane szczepionki i programy szczepień

Stosowane szczepionki zgodne z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz ze standardami Unii Europejskiej (opinia naukowa Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności opublikowana w dniu 14 lipca 2015 r.) zostały dopuszczone do stosowania w Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z odrębnymi przepisami krajowymi. Szczepionkami obecnie zarejestrowanymi w Rzeczypospolitej Polskiej są Fuchsoral (SAD B19) i Lysvulpen (SAD Bern i SAD B19-podobny). Dostępne są także szczepionki: Rabadrop (SAD Clone) z rejestracją zdecentralizowaną, Rabigen SAG2 (SAG2) oraz Rabitec (SPBN GASGAS), zarejestrowane w Europejskiej Agencji Leków (EMEA). Szczepionki używane w akcji szczepień są wybierane w trybie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129, z późn. zm.). W celu kontroli jakości szczepionka jest poddawana badaniu w kierunku określenia miana wirusa wścieklizny w krajowym laboratorium referencyjnym. W latach 2021-2023 jest planowane poddanie tym badaniom każdego roku 12 serii szczepionki.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca lub wykładana ręcznie dwa razy do roku na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat.

W przypadku stwierdzenia wścieklizny na terenie województwa, w którym nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat, wojewódzki lekarz weterynarii wyznacza strefę ochronną. Szczepienia ochronne w strefie ochronnej przeprowadza się dwa razy w roku przez okres trzech kolejnych lat od dnia stwierdzenia wścieklizny w tej strefie. Szczepienia ochronne w strefie ochronnej można przeprowadzić raz w roku, jeżeli w strefie ochronnej nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat.

Natomiast w przypadku istnienia ryzyka przeniesienia wścieklizny z innej części województwa lub z innego województwa, lub z obszaru położonego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wojewódzki lekarz weterynarii może wyznaczyć na terenie województwa obszar o szerokości co najmniej 50 km, na którym przeprowadza się szczepienia ochronne.

Jeżeli na obszarach, na których przeprowadzono szczepienia ochronne, wystąpiła katastrofa naturalna w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej mogąca ujemnie wpłynąć na podjęcie szczepionki przez lisy lub stwierdzono pogorszenie sytuacji epizootycznej w odniesieniu do wścieklizny, dopuszcza się przeprowadzenie dodatkowych szczepień ochronnych.

Na konieczność przeprowadzania lub częstotliwość szczepień ochronnych lisów wolno żyjących nie ma wpływu występowanie wścieklizny u nietoperzy.

Odległości między liniami przelotowymi, na których jest wykonywany zrzut szczepionki z samolotu lub ze śmigłowca, wynoszą 500 m. Samoloty lub śmigłowce są wyposażone w system GPS i system rejestrujący zrzut szczepionki, aby umożliwić stwierdzenie, czy samoloty lub śmigłowce poruszają się zgodnie z wcześniej ustalonymi liniami, oraz udokumentowanie, że na danej linii została wyłożona przewidziana liczba dawek szczepionki. W okresie dystrybucji szczepionki wojewódzki lekarz weterynarii codziennie otrzymuje dane dotyczące jej zrzutu i sprawdza, czy zrzut szczepionki odbył się prawidłowo. Są to następujące dane:

*
dane z urządzenia nawigacyjnego,
*
dane z urządzenia rejestrującego zrzut szczepionki.

Wojewódzki lekarz weterynarii sprawdza, czy:

*
szczepionka została rozrzucona równomiernie, zgodnie z planowaną liczbą dawek na kilometr kwadratowy,
*
trasy lotów pochodzące z urządzenia nawigacyjnego pokrywają się z danymi uzyskanymi z systemu rejestrującego zrzut szczepionki.

Wyłożenie ręczne szczepionki odbywa się w miejscach bytowania lisów wolno żyjących na obszarach, na których zrzut szczepionki z samolotu lub ze śmigłowca nie jest możliwy lub nie jest możliwe jego optymalne wykonanie. Dotyczy to m.in. obszarów zabudowanych. Wykładanie ręczne szczepionki ma na celu uzyskanie uodpornienia u lisów bytujących na tych obszarach, odbywa się pod nadzorem przedstawiciela Inspekcji Weterynaryjnej i jest udokumentowane.

Szczepionka jest przechowywana i transportowana w warunkach określonych przez producenta. Wojewódzki lekarz weterynarii sprawuje nadzór nad warunkami temperaturowymi, w jakich szczepionka jest transportowana i przechowywana na lotnisku, z którego jest pobierana do zrzutu.

W latach 2022 i 2023 na całym obszarze województw: lubelskiego, małopolskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego oraz w części województwa łódzkiego objętej szczepieniem liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca wynosi 30 dawek na 1 km2 powierzchni objętej zrzutem szczepionki. Natomiast w części województwa podlaskiego położonej na wschód od linii wyznaczonej wzdłuż długości geograficznej 22°50'E liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca wynosi 25 dawek na 1 km2 powierzchni objętej zrzutem. Na pozostałym obszarze objętym szczepieniami liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca wynosi 20 dawek na 1 km2.

Liczba dawek szczepionki wykładana ręcznie wynosi 30-40 dawek na 1 km2 powierzchni, na której stosuje się ten rodzaj dystrybucji szczepionki. We wszystkich województwach objętych szczepieniami obszar objęty wyłożeniem ręcznym nie przekracza 5% całkowitego obszaru, na którym wykonuje się szczepienia, a liczba dawek szczepionki wykładanych ręcznie nie przekracza 5% całkowitej liczby dawek szczepionki podlegających dystrybucji w ramach akcji szczepień. Szacunkowa wielkość obszarów objętych wykładaniem ręcznym wyniesie 78 km2 dla województwa lubelskiego, 355 km2 dla województwa małopolskiego, 39 km2 dla województwa mazowieckiego i 357 km2 dla województwa podkarpackiego. Właściwy wojewódzki lekarz weterynarii określi ostateczną wielkość i lokalizację wyłożenia ręcznego szczepionki w swoim województwie.

Liczba dawek szczepionki jest wyższa niż 20 dawek na 1 km2 w części obszarów objętych szczepieniem ze względu m.in. na sytuację epizootyczną na tych obszarach oraz na obszarach z nimi graniczących lub liczebność populacji lisa. Liczba dawek szczepionki na 1 km2 powierzchni objętej szczepieniem może ulec zmianie zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, a w związku z tym zmianie może ulec liczba dawek szczepionki określona w pkt 6.2.1 programu.

W nawiązaniu do powyższego akapitu oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, w 2021 r. Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii zorganizował 2 akcje szczepień w centralnej części województwa mazowieckiego oraz 1 kampanię szczepień w południowej części województwa mazowieckiego. Te 3 akcje można uznać za szczepienia interwencyjne. Jednak pozostałe akcje szczepień zostały zaplanowane przez Głównego Lekarza Weterynarii w odpowiedzi na zmieniającą się sytuację epizootyczną, więc należy je traktować jako regularne akcje szczepień.

Główny Lekarz Weterynarii zgłosił do Rządowego Programu Rezerw Strategicznych na lata 2022-2026 rezerwę szczepionek potrzebną do przeprowadzenia 2 akcji szczepień na obszarze o promieniu 50 km wokół potencjalnego przypadku wścieklizny zlokalizowanego na terytorium nieobjętym doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.

W 2022 r. w województwach: lubelskim, łódzkim, małopolskim, mazowieckim, podkarpackim, podlaskim i świętokrzyskim jest planowane przeprowadzenie 2 akcji szczepień, które mają odbyć się wiosną (marzec-kwiecień) i jesienią (wrzesień-październik). W województwie warmińsko-mazurskim jest planowane wykonanie jedynie jesiennej akcji szczepień. Ponadto w województwie podkarpackim jest planowane ewentualne przeprowadzenie 1 dodatkowej akcji szczepień.

W 2023 r. w województwach: lubelskim, łódzkim, małopolskim, mazowieckim, podkarpackim, podlaskim i świętokrzyskim jest planowane przeprowadzenie 2 akcji szczepień, które mają odbyć się wiosną (marzec-kwiecień) i jesienią (wrzesień-październik). W województwie warmińsko-mazurskim jest planowane wykonanie jedynie jesiennej akcji szczepień. Ponadto w województwie podkarpackim jest planowane ewentualne przeprowadzenie 1 dodatkowej akcji szczepień.

Terminy akcji szczepień są uzgadniane między wojewódzkimi lekarzami weterynarii województw sąsiadujących ze sobą.

Strategia szczepień na obszarach najbardziej dotkniętych chorobą jest oparta przede wszystkim na wzmożonym nadzorze nad dystrybucją szczepionki, zwiększoną liczbą dawek szczepionki wykładanych ręcznie oraz na ewentualnym wykonaniu dodatkowych akcji szczepień.

Główny Lekarz Weterynarii powiadamia pisemnie właściwe centralne władze weterynaryjne państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw trzecich graniczących z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej o terminie i sposobie podania szczepionki w województwach graniczących z terytorium tych państw.

W miejscowościach położonych na obszarze, na którym będą przeprowadzane szczepienia ochronne, oraz w miejscowościach graniczących z tym obszarem wojewódzki lekarz weterynarii może ogłosić termin i sposób przeprowadzenia tych szczepień w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie.

4.4.5.
Środki w przypadku wyniku dodatniego

Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny w przypadku stwierdzenia choroby powiatowy lekarz weterynarii wyznacza ognisko choroby oraz obejmuje je nadzorem, niezwłocznie powiadamia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego o wyznaczeniu ogniska choroby oraz wyznacza obszar zagrożony wokół ogniska choroby.

Powiatowy lekarz weterynarii podejmuje również pozostałe czynności, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny oraz z art. 35 i 36 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie i niektórych nowo występujących chorób.

4.4.6.
Kontrola wdrażania programu i sprawozdawczość

Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej - informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/429, państwa członkowskie Unii Europejskiej realizujące program nadzoru składają Komisji Europejskiej regularne sprawozdania z wyników realizacji tego programu.

5.
Korzyści programu

Celem programu jest ograniczenie liczby przypadków wścieklizny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej u wszystkich zwierząt wrażliwych innych niż nietoperze, a także jego zabezpieczenie przed rozprzestrzenianiem się choroby związanym z migracją przez granicę zakażonych dzikich zwierząt z państw sąsiadujących z Polską.

Szacunkowe koszty programu zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawach budżetowych na lata 2022 i 2023.

Szacunkowe ogólne koszty realizacji programu w jednym roku jego trwania wyniosą 34 556 991,52 zł. Z ogólnej jednorocznej sumy szacowanych kosztów programu strona polska co roku wystąpi z wnioskiem o współfinansowanie ze środków Unii Europejskiej w odniesieniu do 75% kosztów kwalifikowanych, tj. 23 056 127,59 zł.

6.
Założenia programu
6.1.
Założenia związane z badaniami
6.1.1.
Założenia w zakresie badań diagnostycznych

Rok: 2022

Region Rodzaj badania Populacja docelowa Rodzaj próbki Cel Liczba planowanych badań Przewidywana liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny lisy wolno żyjące mózg nadzór 1 139 70
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie w kierunku wścieklizny w ramach monitoringu lisy wolno żyjące mózg monitoring akcji 4 846 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny kuny mózg nadzór 86 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny sarny mózg nadzór 40 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny jenoty mózg nadzór 66 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny koty mózg nadzór 953 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny psy mózg nadzór 368 1
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny nietoperze mózg nadzór 250 5
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny inne gatunki dzikie podatne na wściekliznę mózg nadzór 212 1
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny inne gatunki domowe podatne na wściekliznę mózg nadzór 41 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ELISA lisy wolno żyjące surowica monitoring akcji 4 846 2 181
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej TC lisy wolno żyjące żuchwa monitoring akcji 4 846 4313
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej RTCIT lisy wolno żyjące mózg nadzór 124 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej RTCIT inne gatunki podatne na wściekliznę mózg nadzór 1 320 5
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny lisy wolno żyjące mózg monitoring akcji 70 70
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Badanie miana wirusa wścieklizny w szczepionce lisy wolno żyjące szczepionka monitoring akcji 23 23

Rok: 2023

Region Rodzaj badania Populacja docelowa Rodzaj próbki Cel Liczba planowanych badań Przewidywana liczba próbek z dodatnim wynikiem
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny lisy wolno żyjące mózg nadzór 1 139 70
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie w kierunku wścieklizny w ramach monitoringu lisy wolno żyjące mózg monitoring akcji 4 846 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny kuny mózg nadzór 86 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny sarny mózg nadzór 40 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny jenoty mózg nadzór 66 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny koty mózg nadzór 953 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny psy mózg nadzór 368 1
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny nietoperze mózg nadzór 250 5
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny inne gatunki dzikie podatne na wściekliznę mózg nadzór 212 1
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej FAT - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny inne gatunki domowe podatne na wściekliznę mózg nadzór 41 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ELISA lisy wolno żyjące surowica monitoring akcji 4 846 2 181
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej TC lisy wolno żyjące żuchwa monitoring akcji 4 846 4313
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej RTCIT lisy wolno żyjące mózg nadzór 124 0
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej RTCIT inne gatunki podatne na wściekliznę mózg nadzór 1 320 5
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny lisy wolno żyjące mózg monitoring akcji 70 70
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Badanie miana wirusa wścieklizny w szczepionce lisy wolno żyjące szczepionka monitoring akcji 23 23
6.2.
Założenia w zakresie szczepień lub leczenia
6.2.1.
Założenia w zakresie szczepień lub leczenia dzikich zwierząt

Rok: 2022

Region (województwo) Powierzchnia objęta szczepieniem (km2) Cele programu szczepienia lub leczenia
liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego planowana do wyłożenia lub podania w ramach akcji planowana liczba akcji całkowita liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego planowana do wyłożenia lub podania
lubelskie 22 208 668 840 2 1 337 680
łódzkie 2 711a) 81 330 2 162 660
małopolskie 15 183 464 490 2 928 980
mazowieckie 32 069 963 245 2 1 926 490
podkarpackie 16 336 497 430 3 1 492 290
podlaskie 19 175 439 500 2 879 000
świętokrzyskie 11 110 333 300 2 666 600
warmińsko-mazurskie 5 136b) 102 720 1 102 720
Razem 3 550 855 7 496 420

a) Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego oraz powiatu tomaszowskiego.

b) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

Rok: 2023

Region (województwo) Powierzchnia objęta szczepieniem (km2) Cele programu szczepienia lub leczenia
liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego planowana do wyłożenia lub podania w ramach akcji planowana liczba akcji całkowita liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego planowana do wyłożenia lub podania
lubelskie 22 208 668 840 2 1 337 680
łódzkie 2 711a) 81 330 2 162 660
małopolskie 15 183 464 490 2 928 980
mazowieckie 32 069 963 245 2 1 926 490
podkarpackie 16 336 497 430 3 1 492 290
podlaskie 19 175 439 500 2 879 000
świętokrzyskie 11 110 333 300 2 666 600
warmińsko-mazurskie 5 136b) 102 720 1 102 720
Razem 3 550 855 7 496 420

a) Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego oraz powiatu tomaszowskiego.

b) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin: Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin: Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

Liczba akcji szczepień w poszczególnych województwach może ulec zmianie zgodnie z § 3 ust. 2, § 5 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.

7.
Szacunkowa analiza kosztów programu

Rok: 20221)

Przeznaczenie kosztów Wyszczególnienie Jednostka Ilość jednostek Koszt jednostkowy w zł Kwota całkowita

w zł2)

Koszt jednostkowy w euro3' Kwota całkowita

w euro3'

Wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii (tak/nie)
1. Badania laboratoryjne w 2022 r.
Koszt pobierania próbek Dostarczenie lisów wolno żyjących, odstrzelonych w ramach monitoringu, do badań laboratoryjnych4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 68,10 330 012,60 15,00 72 690,00 tak
Koszt pobierania próbek Pozostały koszt pobierania próbek (wszystkie zwierzęta wrażliwe na wściekliznę) Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 8 001 32,62 260 992,62 7,19 57 527,19 nie
Koszt analizy Test: immunofluorescencja odcisków mózgowych - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny (wszystkie zwierzęta wrażliwe na wściekliznę)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 3 155 82,13 259 120,15 18,09 57 073,95 tak
Koszt analizy Test: immunofluorescencja odcisków mózgowych - badanie w ramach monitoringu (lisy wolno żyjące)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 82,13 398 001,98 18,09 87 664,14 nie
Koszt analizy Test: ELISA (lisy wolno żyjące)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 29,74 144 120,04 6,55 31 741,30 tak
Koszt analizy Test: TC (lisy wolno żyjące)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 84,53 409 632,38 18,62 90 232,52 tak
Koszt analizy Test: izolacji wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (wszystkie zwierzęta wrażliwe na wściekliznę)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 1 444 429,17 619 721,48 94,53 136 501,32 tak
Koszt analizy Test: sekwencjonowanie wirusa (różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny u lisów wolno żyjących)4) Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 70 674,05 47 183,50 148,47 10 392,90 tak
2. Szczepienie w 2022 r.
Zakup szczepionki Doustne szczepienia dzikich zwierząt Dawka szczepionki 7 496 420 2,29 17 166 801,80 0,50 3 748 210,00 tak
Koszty dystrybucji Doustne szczepienia dzikich zwierząt Dawka szczepionki 7 496 420 1,59 11 919 307,80 0,35 2 623 747,00 tak
3. Czyszczenie i dezynfekcja w 2022 r.
Czyszczenie i dezynfekcja Czyszczenie i dezynfekcja powierzchni Metr kwadratowy powierzchni 1 595 2,98 4 753,10 0,66 1 052,70 nie
4. Inne koszty w 2022 r.
Koszty utylizacji Utylizacja odpadów laboratoryjnych Kilogram odpadów 51 982 3,22 167 382,04 0,71 36 907,22 nie
Koszty materiałów Materiały weterynaryjne Sztuka 6 757 2,75 18 581,75 0,61 4 121,77 nie
Koszty akcji informacyjnych Materiały informacyjne Ulotka/plakat 16 682 0,17 2 835,94 0,04 667,28 tak
Koszt obserwacji Obserwacja zwierzęcia podejrzanego o wściekliznę Obserwacja 16 597 169,22 2 808 544,34 37,27 618 570,19 nie
Razem koszty 34 556 991,52 7 577099,48
Razem koszty, których dotyczy wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii Europejskiej 30 741 503,46 6 771 256,27

1) Wszystkie wartości są podane bez VAT.

2) Szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2022. Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 - w ramach limitów rezerw celowych przeznaczonych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz na realizację zadań ustawowych Inspekcji Weterynaryjnej oraz ze środków budżetowych określonych w części 85 - budżety wojewodów, dział 010 - rolnictwo i łowiectwo, rozdział 01022 - zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.

3) Wyliczenie kosztów według kursu 1 euro = 4,54 zł (zgodnie z "Wytycznymi dotyczącymi stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych, będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Aktualizacja - sierpień 2021").

4) Szacunkowe koszty jednostkowe zostały wyliczone na podstawie wytycznych Working Document SANTE/2021/10502 "Guidelines for the Union co-funded programmes of eradication, control and surveillance of animal diseases and zoonoses for the years 2021-2022".

Rok: 20231)

Przeznaczenie kosztów Wyszczególnienie Jednostka Ilość jednostek Koszt jednostkowy w zł Kwota całkowita

w zł2)

Koszt jednostkowy w euro3' Kwota całkowita

w euro3'

Wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii (tak/nie)
1. Badania laboratoryjne w 2023 r.
Koszt pobierania próbek Dostarczenie lisów wolno żyjących, odstrzelonych w ramach monitoringu, do badań laboratoryjnych4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 68,10 330 012,60 15,00 72 690,00 tak
Koszt pobierania próbek Pozostały koszt pobierania próbek (wszystkie zwierzęta wrażliwe na wściekliznę) Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 8 001 32,62 260 992,62 7,19 57 527,19 nie
Koszt analizy Test: immunofluorescencja odcisków mózgowych - badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny (wszystkie zwierzęta wrażliwe na wściekliznę)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 3 155 82,13 259 120,15 18,09 57 073,95 tak
Koszt analizy Test: immunofluorescencja odcisków mózgowych - badanie w ramach monitoringu (lisy wolno żyjące)4) Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 82,13 398 001,98 18,09 87 664,14 nie
Koszt analizy Test: ELISA (lisy wolno żyjące)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 29,74 144 120,04 6,55 31 741,30 tak
Koszt analizy Test: TC (lisy wolno żyjące)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 4 846 84,53 409 632,38 18,62 90 232,52 tak
Koszt analizy Test: izolacji wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (wszystkie zwierzęta wrażliwe na wściekliznę)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 1 444 429,17 619 721,48 94,53 136 501,32 tak
Koszt analizy Test: sekwencjonowanie wirusa (różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny u lisów wolno żyjących)4' Indywidualna próbka / badanie zwierzęcia 70 674,05 47 183,50 148,47 10 392,90 tak
2. Szczepienie w 2023 r.
Zakup szczepionki Doustne szczepienia dzikich zwierząt Dawka szczepionki 7 496 420 2,29 17 166 801,80 0,50 3 748 210,00 tak
Koszty dystrybucji Doustne szczepienia dzikich zwierząt Dawka szczepionki 7 496 420 1,59 11 919 307,80 0,35 2 623 747,00 tak
3. Czyszczenie i dezynfekcja w 2023 r.
Czyszczenie i dezynfekcja Czyszczenie i dezynfekcja powierzchni Metr kwadratowy powierzchni 1 595 2,98 4 753,10 0,66 1 052,70 nie
4. Inne koszty w 2023 r.
Koszty utylizacji Utylizacja odpadów laboratoryjnych Kilogram odpadów 51 982 3,22 167 382,04 0,71 36 907,22 nie
Koszty materiałów Materiały weterynaryjne Sztuka 6 757 2,75 18 581,75 0,61 4 121,77 nie
Koszty akcji informacyjnych Materiały informacyjne Ulotka/plakat 16 682 0,17 2 835,94 0,04 667,28 tak
Koszt obserwacji Obserwacja zwierzęcia podejrzanego o wściekliznę Obserwacja 16 597 169,22 2 808 544,34 37,27 618 570,19 nie
Razem koszty 34 556 991,52 7 577099,48
Razem koszty, których dotyczy wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii Europejskiej 30 741 503,46 6 771 256,27

1) Wszystkie wartości są podane bez VAT.

2) Szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2022. Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 - w ramach limitów rezerw celowych przeznaczonych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz na realizację zadań ustawowych Inspekcji Weterynaryjnej oraz ze środków budżetowych określonych w części 85 - budżety wojewodów, dział 010 - rolnictwo i łowiectwo, rozdział 01022 - zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.

3) Wyliczenie kosztów według kursu 1 euro = 4,54 zł (zgodnie z "Wytycznymi dotyczącymi stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych, będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Aktualizacja - sierpień 2021").

4) Szacunkowe koszty jednostkowe zostały wyliczone na podstawie wytycznych Working Document SANTE/2021/10502 "Guidelines for the Union co-funded programmes of eradication, control and surveillance of animal diseases and zoonoses for the years 2021-2022".

Załącznik Nr  1

Załącznik Nr  2

Załącznik Nr  3

Załącznik Nr  4

Załącznik Nr  5

Załącznik Nr  6

1 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 1950).

Zmiany w prawie

Kasy fiskalne w myjniach samochodowych nieco później

Ministerstwo Finansów zdecydowało przesunięciu o trzy miesiące terminu obowiązku fiskalizacji branży myjni samochodowych. Nowy termin wyznaczony został na 1 października 2022 roku. Odroczenie nie wyklucza jednak wcześniejszego, dobrowolnego, zainstalowania kas rejestrujących w tych zakładach.

Krzysztof Koślicki 23.05.2022
Międzynarodowe firmy transportowe muszą już mieć licencję

Wszedł w życie obowiązek uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej przez przedsiębiorców wykonujących międzynarodowy transport drogowy czyli Pakiet Mobilności I - rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 lipca 2020 r. Licencji wspólnotowej udziela Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Katarzyna Żaczkiewicz-Zborska 21.05.2022
Nawet 12 tys. zł kary za każdą kontrolę drogową – wchodzą nowe przepisy dla busiarzy

Już od 21 maja br. firmy busiarskie, zajmujące się transportem międzynarodowym, będą musiały posiadać licencję wspólnotową oraz wypis na każdy pojazd. Za brak licencji, firma transportowa może otrzymać karę w wysokości nawet 12 tys. za każdą kontrolę drogową, a także utracić dobrą reputację.

Renata Krupa-Dąbrowska 20.05.2022
Nowe odznaczenie i zmiany proceduralne w nadawaniu tytułów - ustawa podpisana

Prezydent podpisał nowelizację ustawy o szkolnictwie wyższym, która umożliwia m.in. wyznaczenie innego podmiotu uprawnionego przez Radę Doskonałości Naukowej w przypadku, gdy podmiot prowadzący postępowanie utraci uprawnienia w wyniku ewaluacji. Ustawa wprowadzi też nowe odznaczenie dla naukowców.

Monika Sewastianowicz 20.05.2022
Sprawozdania finansowe podatników CIT wkrótce trafią do Szczecina

Minister finansów wydał rozporządzenie, z którego wynika, że wykonywaniem zadań szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) w zakresie przyjmowania i obsługi sprawozdań finansowych zajmie się naczelnik Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie.

Krzysztof Koślicki 18.05.2022
Jeśli sprzedawca przyjmie za dużo gotówki, zapłaci podwójny podatek

Od stycznia przepisy podatkowe przewidują ulgi dla przedsiębiorców, którzy kupią terminal płatniczy i będą przyjmować płatności kartą. Pierwsze miesiące obowiązywania tych regulacji pokazują jednak, że z zachęt trudno skorzystać. Mimo rozliczeń bezgotówkowych, sprzedawcy nie mogą rezygnować z przyjmowania gotówki – ale jeśli przyjmą jej za dużo, podatek od tej wpłaty wkrótce zapłacą dwa razy.

Krzysztof Koślicki 17.05.2022
ukraine Переклади на українську
poland Przetłumacz na polski
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.2022.550

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wprowadzenie programu zwalczania wścieklizny na lata 2022 i 2023.
Data aktu: 01/03/2022
Data ogłoszenia: 08/03/2022
Data wejścia w życie: 01/01/2022, 09/03/2022