Przeszacowanie zapasów przez jednostki gospodarki uspołecznionej oraz zasady rozliczania wyników tego przeszacowania z budżetem.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 9 stycznia 1984 r.
w sprawie przeszacowania zapasów przez jednostki gospodarki uspołecznionej oraz zasad rozliczania wyników tego przeszacowania z budżetem.

Na podstawie art. 54 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1986 r. Nr 8, poz. 45), w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1985 r. o Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego (Dz. U. Nr 59, poz. 296) zarządza się, co następuje:
§  1.
Jednostki gospodarki uspołecznionej określone w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1986 r. Nr 8, poz. 45) i zakłady tych jednostek sporządzające bilans, zwane dalej "jednostkami gospodarczymi", są obowiązane - w wypadkach i według zasad określonych w rozporządzeniu - do przeszacowania zapasów oraz rozliczania wyników tego przeszacowania z budżetem.
§  2.
1.
Jednostki gospodarcze dokonują przeszacowania zapasów:
1)
wyrobów gotowych - w razie zmiany cen urzędowych surowców, z których te wyroby są wytwarzane,
2)
surowców, materiałów i towarów, na które obowiązują ceny urzędowe - w razie zmiany tych cen,
3)
towarów, na które obowiązują ceny regulowane i umowne, określonych przez Ministra Finansów w porozumieniu z właściwymi ministrami i centralnymi związkami spółdzielczymi - w razie zmiany tych cen.
2.
Jednostki gospodarcze uprawnione do tworzenia funduszu na obniżkę cen i ryzyko handlowe dokonują także przeszacowania zapasów innych towarów niż określone na podstawie ust. 1 pkt 3 - w razie zmiany cen regulowanych i umownych tych towarów.
3.
Przez towary rozumie się również:
1)
artykuły spożywcze w jednostkach prowadzących działalność gastronomiczną i garmażeryjną, w tym również stołówki i bufety,
2)
artykuły w wyspecjalizowanych punktach skupu,
3)
artykuły w sklepach fabrycznych.
§  3.
1.
Podstawą przeszacowania zapasów wyrobów gotowych, surowców, materiałów, towarów i artykułów jest decyzja o ustaleniu zmienionej ceny albo umowa sprzedaży lub dostawy określająca zmienioną cenę.
2.
W razie braku dokumentów o zmianie cen regulowanych lub cen umownych, podstawą przeszacowania zapasów jest faktura na pierwszą dostawę po nowych cenach.
§  4.
1.
Wynik przeszacowania zapasów oblicza się:
1)
w jednostkach gospodarczych prowadzących tylko wartościową ewidencję zapasów lub w wypadkach gdy stan określonych składników majątkowych ustala się wyłącznie w drodze inwentaryzacji - na podstawie spisów z natury sporządzonych w dniu wprowadzenia zmiany cen, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3,
2)
w jednostkach gospodarczych prowadzących ilościowo-wartościową ewidencję zapasów - według stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych w dniu wprowadzenia zmiany cen.
2.
Spisy z natury sporządzone w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązują zmienione ceny, oraz spisy dokonane w dniu poprzedzającym dzień wolny od pracy, jeżeli zmienione ceny wchodzą w życie w dniu następnym po dniu wolnym od pracy, uznaje się za spisy sporządzone według stanu na dzień wprowadzenia zmiany cen, pod warunkiem że w okresie od dokonania spisu do dnia, od którego obowiązują nowe ceny, nie nastąpiła zmiana w stanie zapasów objętych zmianą cen albo zmiana taka została odpowiednio udokumentowana.
3.
W razie otrzymania decyzji, umowy bądź zawiadomienia (faktury) o zmianie cen po dniu, od którego obowiązują nowe ceny, wynik przeszacowania zapasów oblicza się na podstawie danych spisu z natury bądź ksiąg rachunkowych według stanu w dniu otrzymania dokumentu o zmianie cen; w tym wypadku ze spisu z natury bądź z ksiąg rachunkowych należy wyłączyć artykuły zakupione po zmienionych cenach.
4.
Surowce, materiały i towary zafakturowane przez dostawcę po cenach obowiązujących przed wprowadzeniem zmiany cen, znajdujące się w drodze do odbiorcy w dniu wprowadzenia zmiany cen, podlegają przeszacowaniu przez odbiorcę pod datą przyjęcia dostawy.
5.
Surowce, materiały i towary nie zafakturowane przez dostawcę, które znajdują się w dniu wprowadzenia zmiany cen w posiadaniu odbiorcy i zostały przez niego przyjęte, przeszacowuje odbiorca.
6.
Surowce, materiały i towary nie przyjęte przez odbiorcę przeszacowuje dostawca według stanu w dniu zmiany cen.
7.
Zapasy wyrobów gotowych przeszacowuje się według ich stanu na pierwszy dzień kwartału następującego po kwartale, w którym nastąpiła zmiana cen.
§  5.
Przeszacowaniu nie podlegają zapasy:
1)
materiałów, których zużycie w jednostkach handlowych jest zaliczane do kosztów handlowych,
2)
materiałów, w tym także części zamiennych, służących wyłącznie lub w przeważającej części potrzebom ogólnogospodarczym, których zużycie obciąża koszty ogólne działalności jednostki (koszty wydziałowe, ogólnozakładowe itp.), z wyjątkiem paliw stałych i płynnych,
3)
materiałów, w tym także części zamiennych, niezbędnych do wywiązywania się z umów o świadczenie usług, zawartych z osobami fizycznymi przed dniem zmiany cen, jeżeli z umowy wynika, że zapłata za te materiały została dokonana przed dniem, od którego obowiązuje nowa cena,
4)
przedmiotów nietrwałych w użytkowaniu oraz tymczasowego zaplecza budów,
5)
towarów w jednostkach pełniących funkcje generalnych dostawców.
§  6.
1.
Różnica między wartością zapasów obliczoną według nowych cen zakupu a ich wartością obliczoną według cen zakupu obowiązujących przed zmianą cen stanowi wynik przeszacowania.
2.
W jednostkach prowadzących ewidencję zapasów według innych cen niż ceny zakupu wynik przeszacowania może być ustalony na podstawie cen ewidencyjnych, z uwzględnieniem odchyleń od tych cen.
§  7.
1.
Wynik przeszacowania, o którym mowa w § 6, podlega rozliczeniu:
1)
w 50% z funduszem statutowym, w części przeznaczonej na finansowanie środków obrotowych,
2)
w pozostałej części:
a)
z Funduszem Obsługi Zadłużenia Zagranicznego w wysokości ustalonej w odrębnych przepisach,
b)
z budżetem centralnym.
2.
Przez fundusz statutowy rozumie się również fundusz zasobowy w spółdzielniach oraz inne fundusze stanowiące odpowiednik funduszu statutowego.
3.
Wyniki przeszacowania zapasów określonych w § 2 ust. 2 podlegają rozliczeniu z funduszem na obniżkę cen i ryzyko handlowe, z tym że:
1)
jeżeli na koniec roku stan funduszu na obniżkę cen i ryzyko handlowe przekracza przewidywane na rok następny wydatki tego funduszu, jednostki gospodarcze mogą połowę środków tego funduszu przenieść na zyski nadzwyczajne,
2)
w razie gdy na koniec dwóch lat występuje niedobór funduszu, niedobór ten jednostki gospodarcze zaliczają na koniec drugiego roku do strat nadzwyczajnych.
§  8.
1.
Wyniki przeszacowania zapasów są rozliczane z Funduszem Obsługi Zadłużenia Zagranicznego i budżetem za okresy kwartalne - w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, w którym nastąpiło przeszacowanie.
2.
Wpłaty do budżetu z tytułu wyniku przeszacowania zapasów podlegają przekazaniu na rachunek dochodów budżetu centralnego we właściwym dla danej jednostki gospodarczej urzędzie skarbowym.
3.
Wynik przeszacowania zapasów z tytułu obniżenia cen podlega pokryciu w 50% ze środków pochodzących z wpłat z tytułu przeszacowania zapasów, zgromadzonych na rachunku dochodów budżetu centralnego we właściwym dla danej jednostki gospodarczej urzędzie skarbowym.
4.
Jeżeli jednostka gospodarcza rozlicza za dany okres wyniki przeszacowania zapasów zarówno z tytułu podwyższenia, jak i obniżenia cen, rozliczeniu w sposób określony w § 7 ust. 1 lub w § 8 ust. 3 podlega saldo wyników przeszacowania zapasów.
5.
Nie dokonuje się rozliczeń, o których mowa w § 7 i 8, jeżeli wynik przeszacowania lub saldo nie przekroczy w jednostce gospodarczej za dany kwartał 250.000 zł.
§  9.
1.
Zbiorcze zestawienie wyników przeszacowania zapasów dokonanego w ciągu kwartału, sporządzone w układzie grup zapasów (surowce, materiały, towary, wyroby gotowe), jednostki gospodarcze przesyłają właściwemu urzędowi skarbowemu w terminie, o którym mowa w § 8 ust. 1. W zestawieniach jednostki gospodarcze są obowiązane wyszczególnić część wyników przeszacowania zapasów, która pozostaje w jednostce, i tę część, która podlega rozliczeniu z budżetem centralnym, oraz powołać się na decyzję o zmianie cen lub inny dokument stanowiący podstawę przeszacowania.
2.
Wpłaty z tytułu wyników przeszacowania zapasów zarachowuje się według obowiązującej klasyfikacji na dochody z tytułu przeszacowania zapasów.
§  10.
Nie podlegają rozliczaniu z budżetem wyniki przeszacowania zapasów:
1)
państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej i państwowych gospodarstw rolnych,
2)
rolniczych spółdzielni produkcyjnych,
3)
jednostek zrzeszonych w krajowym Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, z wyjątkiem towarów, na których jest realizowana marża handlowa,
4)
jednostek, które zostały zwolnione z obowiązku dokonywania rozliczeń z budżetem wyników przeszacowania zapasów na podstawie odrębnych przepisów.
§  11.
Minister Finansów w uzasadnionych wypadkach może:
1)
zwolnić określone jednostki gospodarcze lub wyłączyć grupy zapasów z obowiązku przeszacowania lub rozliczania wyników przeszacowania z budżetem,
2)
w porozumieniu z Prezesem Narodowego Banku Polskiego objąć przeszacowaniem i rozliczeniem z budżetem inne zapasy niż określone w rozporządzeniu.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1986.29.146 t.j.

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Przeszacowanie zapasów przez jednostki gospodarki uspołecznionej oraz zasady rozliczania wyników tego przeszacowania z budżetem.
Data aktu: 09/01/1984
Data ogłoszenia: 27/08/1986
Data wejścia w życie: 28/01/1984, 09/02/1984