Straż Ochrony Przyrody.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA LEŚNICTWA I PRZEMYSŁU DRZEWNEGO
z dnia 30 kwietnia 1957 r.
w sprawie Straży Ochrony Przyrody. *

Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 25, poz. 180) zarządza się, co następuje:
§  1.
1. 1
Prezydium wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) może w miarę potrzeby tworzyć na terenie województwa (miasta) Straż Ochrony Przyrody, zwaną dalej "Strażą", z własnej inicjatywy lub na wniosek stowarzyszeń: Ligi Ochrony Przyrody, Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Polskiego Związku Łowieckiego, Polskiego Związku Wędkarskiego i Klubu Wysokogórskiego, a także na wniosek dyrektora parku narodowego lub dyrektora przedsiębiorstwa lasów państwowych.
2.
Straż Ochrony Przyrody może składać się tylko z członków wymienionych w ust. 1 stowarzyszeń. Członkiem Straży może być pełnoletni obywatel polski o nienagannej przeszłości, posiadający zdolność do działań prawnych, uzdolniony fizycznie i umysłowo do pełnienia czynności Straży, który wyraził zgodę na objęcie tej funkcji, a przy tym posiadający odpowiednią znajomość przepisów prawnych z zakresu ochrony przyrody.
§  2.
Członków Straży powołują prezydia wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) na wniosek zarządów stowarzyszeń wymienionych w § 1 ust. 1.
§  3.
1.
Zadaniem Straży jest współdziałanie z organami administracji państwowej w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie przyrody.
2.
Straż obowiązana jest współpracować w zakresie ochrony przyrody z organizacjami społecznymi wymienionymi w § 1 ust. 1.
§  4.
Członek Straży przy wykonywaniu swoich obowiązków jest uprawniony:
1)
do instruowania o obowiązujących przepisach z zakresu ochrony przyrody osób przebywających na terenie parków narodowych, rezerwatów oraz we wszelkich innnych miejscach poddanych pod ochronę na mocy przepisów o ochronie przyrody lub też w których znajdują się przedmioty poddane pod ochronę,
2)
do legitymowania osób wykraczających przeciwko przepisom o ochronie przyrody, a w razie odmowy okazania legitymacji lub jej nieposiadania - do doprowadzania tych osób do najbliższego organu Milicji Obywatelskiej,
3)
do odbierania za pokwitowaniem przedmiotów uzyskanych z naruszeniem przepisów o ochronie przyrody oraz narzędzi służących do uzyskania tych przedmiotów, przy czym odebrane przedmioty powinny być niezwłocznie przekazane najbliższemu prezydium gromadzkiej (miejskiej) rady narodowej lub rady narodowej osiedla bądź organowi administracji parków narodowych lub funkcjonariuszowi Straży Leśnej,
4)
do składania zawiadomień do organów powołanych do ścigania czynów, stanowiących naruszenie przepisów o ochronie przyrody, o ujawnieniu takich czynów.
§  5.
Upoważniony członek Straży ma prawo do nakładania i ściągania grzywien w drodze mandatów karnych na zasadach i w trybie przewidzianych w ustawie z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz. U. Nr 66, poz. 454) za wykroczenia popełnione w zakresie ochrony przyrody.
§  5a. 2
Organizację wewnętrzną Straży, zasady współdziałania stowarzyszeń uczestniczących w Straży oraz szczegółowe prawa i obowiązki jej członków określa regulamin.
§  6.
Członkowie Straży przy wykonywaniu swoich obowiązków korzystają z ochrony prawnej oraz podlegają odpowiedzialności na zasadach ustalonych dla pracowników państwowych.
§  7. 3
1.
Stowarzyszenia wymienione w § 1 ust. 1 wydają swemu członkowi, powołanemu do Straży legitymację członka Straży.
2.
Legitymacja członka Straży posiada wymiary 10 cm x 7 cm i zawiera:
1)
określenie legitymacji i jej numer,
2)
imię i nazwisko posiadacza legitymacji oraz jego miejsce zamieszkania,
3)
fotografię posiadacza legitymacji z pieczęcią stowarzyszenia, które wydało legitymację,
4)
podpis posiadacza legitymacji poniżej fotografii,
5)
stwierdzenie, że posiadacz legitymacji jest członkiem Straży z ramienia stowarzyszenia wydającego legitymację,
6)
pieczęć stowarzyszenia wydającego legitymację i podpisy członków jego zarządu,
7)
stwierdzenie ważności legitymacji na dany rok kalendarzowy, dokonane przez właściwy do spraw ochrony przyrody organ prezydium wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).
3.
Legitymacja posiada wkładkę zawierającą treść § 4 rozporządzenia; podaje się w niej ponadto numer legitymacji oraz imię i nazwisko jej posiadacza.
4.
Członkowie Straży obowiązani są okazywać w czasie pełnienia swoich obowiązków legitymację na żądanie organów Milicji Obywatelskiej, pracowników przedsiębiorstw lasów państwowych i parków narodowych oraz osoby legitymowanej.
§  8. 4
1.
Członkowie Straży w czasie pełnienia swoich obowiązków obowiązani są nosić z lewej strony piersi odznakę członka Straży.
2.
Odznaka członka Straży posiada kształt tarczy rozszerzonej u góry, o wymiarach 22 mm x 31 mm, wykonanej z metalu, pokrytej białą emalią; na środku tarczy znajduje się sylweta żubra z emalii w kolorze brązowym na tle 3 świerków z emalii w kolorze zielono-żółtym; w górnej rozszerzonej części tarczy znajduje się napis: "Straż", a w dolnej - "Ochrony Przyrody"; tarcza jest otoczona obwódką o szerokości 1 mm; napisy i obwódka są wykonane ze złoconego metalu; na odwrotnej stronie odznaki znajduje się numer ewidencyjny odznaki.
3.
Odznakę wydaje członkowi Straży stowarzyszenie, z ramienia którego został on powołany na członka Straży.
§  9.
Członkom Straży nie przysługuje wynagrodzenie ze Skarbu Państwa z tytułu pełnienia czynności członka Straży.
§  10.
Ewidencję członków Straży na obszarze poszczególnych województw prowadzą prezydia wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw), a dla całego Państwa - Naczelny Konserwator Przyrody.
§  11.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Załączniki

Załącznik nr 1

WZÓR LEGITYMACJI CZŁONKA STRAŻY OCHRONY PRZYRODY

str. 1.
Legitymacja nr ......
fotografia
Pieczęć Stowarzyszenia
Obywatel ................................
zam. w ..................................
jest członkiem Straży Ochrony Przyrody
z ramienia Stowarzyszenia ...............
.........................................
Pieczęć ..........................
Stowarzyszenia ..........................
.........................................
(podpisy członków Zarządu)
Prezydium ...............................
.........................................
w .......................................
stwierdza ważność legitymacji na czas do
.........................................
......................
(pieczęć) (podpis)
.........................................
(własnoręczny podpis posiadacza legitymacji)

str. 2

Obywatel ................................
jest uprawniony do współdziałania z organami administracji państwowej w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie przyrody.
Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1957 r. w sprawie Straży Ochrony Przyrody (Dz. U. Nr 41, poz. 189)
Obywatel ................................
jest uprawniony w szczególności do:
1) instruowania o obowiązujących przepisach z zakresu ochrony przyrody osób przebywających na terenie parków narodowych, rezerwatów oraz we wszelkich innych miejscach poddanych pod ochronę na mocy przepisów o ochronie przyrody lub też w których znajdują się przedmioty poddane pod ochronę,
2) legitymowania osób wykraczających przeciwko przepisom o ochronie przyrody, a w razie odmowy okazania legitymacji lub jej nieposiadania - do doprowadzania tych osób do najbliższego organu Milicji Obywatelskiej,
3) odbierania za pokwitowaniem przedmiotów uzyskanych z naruszeniem przepisów o ochronie przyrody oraz narzędzi służących do uzyskania tych przedmiotów, przy czym odebrane przedmioty podlegają przekazaniu prezydium gromadzkiej (miejskiej, osiedla) rady narodowej bądź organowi administracji parków narodowych lub funkcjonariuszowi Straży Leśnej,
4) składania zawiadomień o stwierdzonych przypadkach naruszenia przepisów o ochronie przyrody

Załącznik nr 2

WZÓR ODZNAKI CZŁONKA STRAŻY OCHRONY PRZYRODY

(pominięty)
* Z dniem 12 grudnia 1991 r. rozporządzenie zostało uchylone przez art.64 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U.91.114.492) w części sprzecznej z powyższą ustawą.
1 § 1 ust. 1 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 9 stycznia 1967 r. (Dz.U.67.4.14) zmieniajacego nin. rozporządzenie z dniem 2 lutego 1967 r.
2 § 5a dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 października 1962 r. (Dz.U.62.59.286) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 21 listopada 1962 r.
3 § 7 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 października 1962 r. (Dz.U.62.59.286) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 21 listopada 1962 r.
4 § 8 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 22 października 1962 r. (Dz.U.62.59.286) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 21 listopada 1962 r.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1957.41.189

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Straż Ochrony Przyrody.
Data aktu: 30/04/1957
Data ogłoszenia: 05/08/1957
Data wejścia w życie: 05/08/1957