„Dzika restrukturyzacja”: Eksperci o braku strategii restrukturyzacji szpitali

Pracodawcy RP oraz Polskie Towarzystwo Lekarzy Menedżerów apelują do Ministerstwa Zdrowia o przygotowanie ogólnokrajowej strategii restrukturyzacji, opartej na mapach potrzeb zdrowotnych, większej koordynacji opieki oraz stabilnego finansowania systemu ochrony zdrowia. – System potrzebuje planu odpowiedzialnego zarządzania, a nie doraźnych, pozornych rozwiązań – zauważają eksperci.

- O ochronie zdrowia trzeba dziś rozmawiać nie tylko w kategoriach systemowych, ale także gospodarczych i strategicznych. Zdrowie to kapitał społeczny, bezpieczeństwo państwa oraz jeden z kluczowych warunków rozwoju gospodarczego. Dlatego potrzebujemy nie działań doraźnych, lecz partnerstwa, przewidywalności i konsekwencji – powiedziała Joanna Makowiecka-Gatza, prezes zarządu Pracodawców RP.  

Pracodawcy RP opracowali „Strategię dla systemu ochrony zdrowia na lata 2026-2036”. Jak podkreślają, zdrowie powinno być traktowane nie tylko jako element systemu świadczeń, ale przede wszystkim jako jeden z filarów sprawnie funkcjonującego państwa i silnej gospodarki.  

Przyszłość ochrony zdrowia musi opierać się na wzmocnieniu działań profilaktycznych, lepszej koordynacji opieki, wykorzystaniu potencjału kadr medycznych, nowoczesnej infrastruktury, innowacji, cyfryzacji oraz stabilnym finansowaniu powiązanym z jakością i wynikami zdrowotnymi – podkreśla Beata Rorant, dyrektor Departamentu Zdrowia Pracodawców RP. 

Nie tędy droga 

Na brak długofalowej strategii zwraca uwagę również Polskie Towarzystwo Lekarzy Menedżerów. Negatywnie ocenia szczególnie procedurę płacenia 50 proc. stawki ryczałtu przez kolejne dwa okresy rozliczeniowe w przypadku likwidacji oddziałów szpitali powiatowych (rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 23 stycznia 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej).  

– Polskie Towarzystwo Lekarzy Menedżerów zdecydowanie popiera starania wypracowania racjonalnych mechanizmów wspierających planową i kontrolowaną restrukturyzację szpitali, opartą przede wszystkim na potrzebach zdrowotnych, ale zaproponowany przez Ministerstwo Zdrowia instrument w naszej ocenie nie spełnia takich przesłanek – wskazują eksperci PTLM. 

Poziom zadłużenia szpitali, zwłaszcza szpitali powiatowych, wynosi obecnie ponad 25 mld zł. Przyczynę pogłębiającej się przepaści finansowej pomiędzy szpitalami na I poziomie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) widzą przede wszystkim nieprawidłowej wycenie świadczeń zdrowotnych.  

Koordynacja i strategia są kluczowe 

W ocenie PTLM obecne rozwiązanie w takiej formie być może pozwoli na pozbycie się statystycznie niepotrzebnych łóżek, ale perspektywa, jaka się wyłania, to wizja pogłębiania nierównomiernego rozłożenia świadczeń, bez gwarancji alternatywnego dostępu do świadczeń medycznych dla pacjentów rozwiązywanych oddziałów.  

– Brak odgórnego planu na poziomie kraju lub województwa, który precyzyjnie określałby zadania szpitali na poszczególnych poziomach zabezpieczenia PSZ, prowadzi do „dzikiej restrukturyzacji”. System potrzebuje sternika, a nie syndyka masy upadłościowej. Celem nie może być jedynie redukcja łóżek szpitalnych, a konkretne wskaźniki zdrowotne i zdrowotne cele populacyjne – zauważa PTLM.  

Przypomina jednocześnie, że wprowadzenie systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ) miało na celu z jednej strony zapewnienie pacjentom równego dostępu do świadczeń zdrowotnych, a z drugiej- zapewnienie szpitalom stabilnego finansowania. W założeniu PSZ miał stanowić sieć stabilnie opłacanych szpitali, które będą podstawą bezpieczeństwa zdrowotnego.  

– Brak nadzoru i planów w chwili pierwszej kwalifikacji szpitali do PSZ sprawił, że mamy system, który nie spełnia swoje roli. Łóżek jest za dużo, szpitale generują długi. Kolejne działanie bez wcześniejszego planu może przeobrazić się w „dziką likwidację”, która pogłębi chaos organizacyjny w ochronie zdrowia – twierdzi PTLM. 

Polskie Towarzystwo Lekarzy Menedżerów apeluje więc o: 

• przygotowanie strategii i mapy restrukturyzacji szpitali, w szczególności odgórne ustalenie celów oraz minimalnego obszaru zabezpieczenia poszczególnych szpitali i świadczeń medycznych, w oparciu o racjonalnie zaktualizowane mapy potrzeb zdrowotnych. Ważnym elementem jest też tu strategia zmian świadczeń odbywających się w trybie hospitalizacji na tryb ambulatoryjny, która przy ograniczeniu opieki szpitalnej zabezpieczy pacjenta;
• koordynację wszystkich pięter systemu, w tym lecznictwa szpitalnego z poszpitalną opieką w AOS, aby unikać powtarzalnych hospitalizacji;
• zrównoważenie i urealnienie wyceny wszystkich świadczeń, tak aby o alokacji świadczeń decydowało przede wszystkim zapotrzebowanie zdrowotne, a nie intratność procedury, a w szczególności urealnienie wyceny świadczeń nad pacjentem starszym, z wielochorobowością, w tym wprowadzenie mechanizmów nagradzania efektywności systemowej i jakość leczenia, a nie nagradzanie zaprzestania wykonywania świadczeń;
• właściwą alokację zasobów, oparta o dane demograficzne i epidemiologiczne.