Mimo wielu inicjowanych działań nadal nie wdrożono rozwiązań, które wystarczająco skutecznie wspierałyby ochronę dzieci i młodzieży w internecie – uważa NIK. Brakuje efektywnej współpracy między instytucjami i a skuteczność działań edukacyjnych jest niewystarczająca.
NIK przeprowadziła kontrolę w Ministerstwie Cyfryzacji dotyczącą ochrony dzieci i młodzieży przed treściami szkodliwymi, niebezpiecznymi i pornograficznymi w internecie. Objęła ona lata 2020-2025. Skala problemu jest ogromna - blisko 32 proc. małoletnich miało kontakt z treściami erotycznymi w internecie, a 60 proc. dzieci poniżej 15 lat korzysta z mediów społecznościowych, choć wiele z tych platform nie jest przeznaczonych dla tej grupy wiekowej. Jednocześnie dzieci przeznaczają zaledwie 1 proc. czasu spędzanego w sieci na treści edukacyjne.
W informacji o przeprowadzonej kontroli NIK przypomniała m.in., że w marcu 2024 r. resort cyfryzacji przygotował projekt nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw wdrażający do krajowego systemu rozporządzenie DSA (Digital Services Act) o usługach cyfrowych w Unii Europejskiej. Przepisy unijnego rozporządzenia DSA nie zostały jednak do tej pory w Polsce wdrożone. Uchwaloną w grudniu 2025 r. ustawę zawetował prezydent Karol Nawrocki. Decyzję uzasadnił tym, że wprowadziłaby ona w Polsce administracyjną cenzurę oraz dawała prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) nadmierne kompetencje bez wystarczających gwarancji niezależności od bieżącej polityki.
NIK podkreśla, że w związku z tym od blisko 2,5 roku w Polsce nie ma przepisów zapewniających stosowanie rozporządzenia DSA, w tym przewidzianych w nim rozwiązań chroniących małoletnich przed takimi zagrożeniami, jak: dostęp do szkodliwych treści, uzależniające mechanizmy angażowania użytkownika, cyberprzemoc czy profilowanie reklam. Polska - jako jedyne państwo członkowskie UE - nie ustanowiła stałego koordynatora ds. usług cyfrowych (tymczasowego koordynatora powołano dopiero w maju 2025 r., po złożeniu przez Komisję Europejską skargi przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości UE). Polscy internaucie pozbawieni byli przez to możliwości m.in. korzystania ze środka ochrony indywidualnej w postaci skargi na dostawców usług pośrednich.
W ocenie NIK Ministerstwo Cyfryzacji nie wypracowało też trwałej współpracy z resortem edukacji, policją, Rzecznikiem Praw Dziecka i innymi instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo najmłodszych. Zastrzeżenia dotyczą także działań edukacyjnych, których skuteczność nie była systematycznie oceniana, a programy w niewystarczającym stopniu uwzględniały rolę rodziców.
Dopiero po zakończeniu kontroli NIK, na początku czerwca rząd przyjął pakiet projektów ustaw ochronnych. Chodzi o:
- projekt nowelizacji prawa oświatowego zakazujący korzystania w szkołach podstawowych przez uczniów z telefonów komórkowych,
- projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie,
- projekt nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną umożliwiający stosowanie rozporządzenia DSA,
- projekt nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, ustanawiający Prezesa UKE krajowym koordynatorem ds. usług cyfrowych, możliwości zgłaszania nielegalnych treści i odpowiedzialności platform cyfrowych.
Rząd przyjął też wreszcie strategię dotyczącą informatyzacji państwa, przedłożoną przez Ministra Cyfryzacji, Sejm zaś uchwalił nowelizację kodeksu karnego zakładającą wprowadzenie odpowiedzialności karnej za tzw. patostreaming. Regulacja została podpisana przez Karola Nawrockiego, na prezydencki podpis oczekuje zaś nowelizacja dotycząca telefonów komórkowych (rozszerzona o zakaz wnoszenia i korzystania ze smartfonów w przedszkolach). Pozostałe projekty z pakietu są przedmiotem prac parlamentarnych.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
