Nowe podstawy programowe i zmiany w ramowych planach nauczania

Już od przyszłego roku szkolnego 2026/2027 resort edukacji wprowadza zmiany w placówkach oświatowych. Nowe podstawy programowe w przedszkolach i szkołach podstawowych staną się faktem. Ministra edukacji podpisała kluczowe dla oświaty rozporządzenia. Nowością będą doświadczenia edukacyjne oraz tydzień projektowy, zmienione zostały również wytyczne ramowych planów nauczania dla publicznych szkół podstawowych.

Minister edukacji Barbara Nowacka w dniu 11 marca 2026 r. podpisała rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Z kolei dzień później, 12 marca minister podpisała rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół. Rozporządzenia zostały skierowane do publikacji w Dzienniku Ustaw.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego

Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego będzie obowiązywać wszystkie dzieci uczęszczające do ww. placówek. Zdaniem MEN, ma koncentrować się na celach wychowania przedszkolnego, zadaniach przedszkola realizowanych w odpowiedni sposób i w odpowiednich warunkach oraz osiągnięciach dzieci zdobytych na koniec prowadzonej w przedszkolach edukacji. Priorytetem ma być higiena cyfrowa wspierająca prawidłowy rozwój dzieci i przejawiająca się ograniczaniem użycia narzędzi ekranowych przez nauczycieli wyłącznie do celów dydaktycznych. Poza tym wsparciem dla rozwoju psychicznego, osobistego, społecznego i fizycznego mają być doświadczenia edukacyjne, które w wymiarze praktycznym mają kreować u dzieci poczucie sprawczości, rozwijać umiejętności komunikacyjne, chęć współpracy oraz wzmacniać kompetencje fundamentalne i przekrojowe.

Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klas I–III szkoły podstawowej (w zakresie edukacji wczesnoszkolnej) ma od nowego roku szkolnego koncentrować się wokół kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych), kompetencji przekrojowych (rozwiązywanie problemów, współpraca i dbanie o innych, myślenie krytyczne oraz kreatywne, dbanie o siebie i kierowanie sobą) oraz sprawczości.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla klas IV–VIII szkoły podstawowej ma obejmować następujące przedmioty: język polski, język obcy nowożytny, drugi język obcy nowożytny, język łaciński, muzykę, plastykę, historię, edukację obywatelską, przyrodę, geografię, biologię, chemię, fizykę, matematykę, informatykę, zajęcia praktyczno-techniczne, wychowanie fizyczne, edukację dla bezpieczeństwa, edukację zdrowotną, etykę, język mniejszości narodowej lub etnicznej, język regionalny – język kaszubski.

Treści nauczania w nowej podstawie zostały przypisane do sześciu interdyscyplinarnych modułów tematycznych:

• modułu bezpieczeństwo i obrona,
• modułu medialnego,
• modułu filozoficznego,
• modułu ekonomiczno-finansowego,
• modułu klimatycznego,
• modułu kultura.

Celem ustanowionym przez MEN jest wzbogacenie wiedzy uczniów. W przypadku części przedmiotów przewidziano wymagania do wyboru. O tym, które z nich jest realizowane w ramach danych zajęć edukacyjnych, decyduje nauczyciel. Wymagania do wyboru nie będą obowiązywały na egzaminie ósmoklasisty.

Tak jak w przypadku wychowania przedszkolnego, w szkole podstawowej nowością będą zajęcia praktyczne nazywane doświadczeniami edukacyjnymi, ukierunkowane na wsparcie rozwoju osobistego, psychicznego, społecznego i fizycznego, wzmocnienie kompetencji fundamentalnych i przekrojowych oraz umiejętności komunikacyjnych i współpracy.

W zakresie edukacji zdrowotnej i wychowania fizycznego podstawa programowa nie uległa zmianie.

Nowa podstawa programowa będzie wdrażana sukcesywnie, począwszy od 1 września 2026 r. w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej. Jednocześnie nowa podstawa programowa w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa będzie stosowana w klasach VIII począwszy od 1 września 2027 r.

Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym

Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa obejmie także uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej. Jak wynika z informacji przekazanych przez MEN, nowa podstawa została przygotowana z uwzględnieniem funkcjonalnego podejścia do edukacji, opartego na założeniach modelu biopsychospołecznego oraz wytycznych Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Co istotne, inaczej niż było dotychczas ustalono hierarchię celów kształcenia, a wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności uzupełniono o szczególnie istotne treści z perspektywy funkcjonowania uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, tj. z zakresu edukacji zdrowotnej oraz edukacji społecznej. Poza tym rozszerzono treści w obszarze matematycznym i językowym oraz treści związane z rozwijaniem kompetencji cyfrowych uczniów, a także wyeksponowano treści związane z kształtowaniem postaw etycznych i społecznych.

Ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej – co się zmieni od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej?

• większy tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych w ramach I etapu edukacyjnego (edukacji wczesnoszkolnej) w celu zapewnienia realizacji nowej podstawy programowej – dotychczas 20 godzin, po zmianach 21 godzin;
• przyroda jako nowy interdyscyplinarny przedmiot w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie;
• edukacja obywatelska jako nowy przedmiot realizowany w klasach VI i VII szkoły podstawowej w wymiarze po 1 godzinie tygodniowo, który zastąpi obecnie nauczany w klasie VIII przedmiot wiedza o społeczeństwie;
• zajęcia praktyczno-techniczne jako nowy przedmiot realizowany w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze po 2 godziny tygodniowo w każdej klasie, który zastąpi obecnie nauczany przedmiot technika;
• w celu umożliwienia uczniom realizacji zadań i projektów, które wymagają większej ilości czasu w klasach IV–VI szkoły podstawowej zajęcia praktyczno-techniczne mają być zestawiane w tygodniowym rozkładzie zajęć w dwugodzinnych blokach, a zajęcia przyrody – w co najmniej dwugodzinnych blokach;
• większy wymiar godzin do dyspozycji dyrektora szkoły w klasach IV–VIII (6 godzin, dotychczas 4 godziny) oraz możliwość określenia przeznaczenia tych godzin również na zajęcia rozwijające kompetencje fundamentalne uczniów (językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe);
• obowiązek przeznaczenia co najmniej 1 godziny zajęć z wychowawcą w miesiącu w klasach IV–VIII szkoły podstawowej na rozwijanie u uczniów umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju i w czasie wojny;
• w przypadku szkół podstawowych rezygnacja ze wskazywania obecnej tematyki zajęć z wychowawcą w związku z tym, że w nowej podstawie programowej uwzględniono tematykę, która powinna być obowiązkowo omawiana przez wychowawcę z uczniami na tych zajęciach;
• w celu rozwijania u uczniów praktycznych umiejętności, w tym umiejętności interpersonalnych, integrowania wiedzy z różnych przedmiotów i nauki współpracy obowiązkowa realizacja tygodnia projektowego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej (z wyłączeniem szkoły podstawowej dla dorosłych) w każdym roku szkolnym; realizacja projektów edukacyjnych polegających na rozwiązaniu konkretnego problemu, ma umożliwić uczniom aktywne doświadczanie wiedzy, zamiast jej biernego przyswajania i przygotować uczniów do lepszego funkcjonowania w zmieniającym się świecie.

Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy przygotowuje poradnik dotyczący realizacji w szkołach tygodnia projektowego.

Tydzień projektowy ma być obowiązkowo zorganizowany:

• w roku szkolnym 2027/2028 – w klasie IV i V szkoły podstawowej,
• w roku szkolnym 2028/2029 – w klasach IV–VI szkoły podstawowej,
• w roku szkolnym 2029/2030 – w klasach IV–VII szkoły podstawowej,
• od roku szkolnego 2030/2031 – w klasach IV–VIII szkoły podstawowej,

a w roku szkolnym:

• 2026/2027 – może być organizowany również w klasach IV–VIII szkoły podstawowej,
• 2027/2028 – może być organizowany również w klasach VI–VIII szkoły podstawowej,
• 2028/2029 – może być organizowany również w klasach VII i VIII szkoły podstawowej,
• 2029/2030 – może być organizowany również w klasie VIII szkoły podstawowej,

Jeśli chodzi o ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, to zamiast obecnych czterech wyodrębniono sześć zajęć edukacyjnych, tj. porozumiewanie się, edukacja środowiskowa, edukacja społeczna, edukacja osobista i zdrowotna, edukacja artystyczna oraz wychowanie fizyczne.