MEN wydłuża przepisy dotyczące uczniów z Ukrainy
Resort edukacji przygotował projekt rozporządzenia w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy. Odrębności dotyczące egzaminów, dotychczasowe terminy i zasady organizacji oddziałów przygotowawczych obowiązywać będą do końca roku szkolnego.
Obecne rozporządzenie obowiązuje tylko do 4 marca 2026 r., stąd konieczność przedłużenia - do 31 sierpnia 2026 r., czyli do zakończenia bieżącego roku szkolnego. Rozporządzenie ma wejść w życie 5 marca 2026 r.
Problem z finansowaniem zajęć dla uczniów z Ukrainy>>
Egzaminy - uproszczone procedury
Przedłużone zostaną rozwiązania dotyczące egzaminów. Umożliwiają one powoływanie do zespołów sprawdzających prace egzaminacyjne uczniów z Ukrainy osób niebędących egzaminatorami wpisanymi do oficjalnej ewidencji. Dotyczy to zarówno egzaminu ósmoklasisty, jak i egzaminu maturalnego. W branżowych szkołach I stopnia i technikach, które zorganizowały oddziały przygotowawcze dla ukraińskich uczniów, będzie można nadal organizować zajęcia dostosowane do ich potrzeb. Uczniowie będą mogli uczęszczać na zajęcia zawodowe dostosowane pod względem zakresu treści nauczania oraz metod i form realizacji do ich potrzeb rozwojowych, edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych. Dyrektorzy szkół i placówek będą też mogli modyfikować programy wychowawczo-profilaktyczne w porozumieniu z radą pedagogiczną i radą rodziców, aby lepiej odpowiadały na potrzeby uczniów z Ukrainy.
Nauka języka polskiego
Przedłużone zostaną przepisy umożliwiające przyjęcie do przedszkola specjalnego, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej specjalnej, szkoły specjalnej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego lub specjalnego ośrodka wychowawczego dziecka lub ucznia niepełnosprawnego z Ukrainy na podstawie oświadczenia rodzica. Wystarczy oświadczenie o złożeniu do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego - nie trzeba czekać na samo orzeczenie. Utrzymana zostanie możliwość organizowania dla uczniów z Ukrainy dodatkowych zajęć z języka polskiego w wymiarze nie niższym niż 2 godziny lekcyjne tygodniowo. To kluczowe wsparcie dla integracji i poprawy wyników edukacyjnych.
- Prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego przysługuje uczniom podlegającym obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy - wskazuje Piotr Gąsiorek, specjalizujący się w prawie oświatowym. - Organizuje ją (wskazując jej formę oraz okres świadczenia) organ prowadzący szkołę – w przypadku szkół prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego jest to zadaniem odpowiednio: wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub zarządu powiatu - podkreśla.
Nadal możliwe będzie także kształcenie w oddziałach przygotowawczych, tworzonych przez organ prowadzący szkołę. Oddział można zostać utworzony zarówno na starcie roku szkolnego, jak i już po jego rozpoczęciu. W jednym takim oddziale może uczyć się maksymalnie 25 uczniów. W przypadku szkół samorządowych tę decyzję podejmują: wójt, burmistrz lub prezydent miasta (dla szkół gminnych), zarząd powiatu (dla szkół powiatowych) albo zarząd województwa (dla szkół wojewódzkich).
Elastyczne zatrudnienie specjalistów
W uzasadnionych przypadkach i za zgodą kuratora oświaty nadal będzie można zatrudniać w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych osoby niebędące nauczycielami, jeśli dyrektor poradni uzna ich przygotowanie za odpowiednie do realizacji określonych zadań. Analogiczne rozwiązanie będzie obowiązywać w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych oraz placówkach zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Tutaj zgody udziela kurator oświaty lub specjalistyczna jednostka nadzoru.
- W takim wypadku stosuje się odpowiednio art. 15 ust. 3 u.p.o., a więc ww. osobę zatrudnia się na zasadach określonych w ustawie z 26 czerwca1974 r. – Kodeks pracy, z tym że do tej osoby stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć edukacyjnych nauczycieli poradni oraz ustala się jej wynagrodzenie nie wyższe niż 184 proc. kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej. Organy prowadzące poradnie mogą upoważniać dyrektorów poradni, w indywidualnych przypadkach, do przyznawania wynagrodzenia w wyższej wysokości - wyjaśnia Piotr Gąsiorek.
Według danych Centrum Edukacji Obywatelskiej w zeszłym roku w polskich szkołach uczyło się ponad 200 tys. dzieci i młodzieży z Ukrainy, w tym 152 tys. uchodźców od lutego 2022 r. oraz 51 tys. migrantów sprzed wojny. Wprowadzenie obowiązku szkolnego we wrześniu 2024 r. spowodowało wzrost liczby uczniów o ok. 18 tys. - znacznie mniej niż prognozowano. Obecność uczennic i uczniów z Ukrainy w polskim systemie edukacji jest powszechna – uczą się w 58 proc. polskich szkół (prawie 12,5 tys.). Około 70 proc. uczniów uchodźców z Ukrainy, pobierających naukę w szkołach średnich, uczy się w technikach lub szkołach branżowych. Jest to o ok. 15 punktów procentowych więcej niż w przypadku uczniów polskich.
