Nowa emerytura nauczycielska

Więcej nauczycieli będzie mogło skorzystać z wcześniejszej emerytury dla nauczycieli i świadczenia kompensacyjnego. Zmiany wchodzą w życie 1 września 2024 roku. Warunki wymagane do nabycia uprawnień do nowej emerytury nauczycielskiej są takie same dla kobiet i mężczyzn – przypomina Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

1 września 2024 r. zaczną obowiązywać zmiany przepisów w Karcie Nauczyciela. Nauczyciele, którzy do 31 grudnia 2008 r. nie spełnili warunków do wcześniejszej emerytury bez względu na wiek, od 1 września będą mogli przejść na tzw. emeryturę stażową. Muszą jednak spełnić kilka warunków.

- Jednym z nich jest rozpoczęcie pracy, jako nauczyciel, wychowawca, inny pracownik pedagogiczny w przedszkolu, szkole, placówce lub innej jednostce organizacyjnej wymienionej w art. 1 Karty Nauczyciela, przed 1 stycznia 1999 r. – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

Rzeczniczka dodaje, że trzeba także rozwiązać stosunek pracy i udokumentować 30 lat stażu składkowego (bez okresów rolnych), w tym 20 lat faktycznego wykonywania pracy nauczycielskiej świadczonej w wymiarze przynajmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.

• Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne (maj 2024 r.) otrzymało 12 500 osób
• Przeciętna wypłata - 3 826,59 zł

Czytaj również: Związkowcy chcą rozszerzenia prawa do świadczenia kompensacyjnego>>

Wcześniejsze emerytury według rocznika

Nauczyciele będą mogli przechodzić na wcześniejsze emerytury etapami. Ważny jest wiek.

Na nową emeryturę nauczycielską mogą przejść począwszy od:

1. 1 września 2024 r. - nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966 r.;
2. 1 września 2025 r. - nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1966 r., a przed 1 września 1969 r.;
3. 1 września 2026 r. - nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1969 r.

- Warunki wymagane do nabycia uprawnień do nowej emerytury nauczycielskiej są takie same dla kobiet i mężczyzn – mówi Kowalska-Matis.

Wniosek o nową emeryturę nauczycielską należy złożyć przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Prawo do tej emerytury nie ustaje w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

Czytaj też w LEX: Wcześniejsza emerytura dla nauczycieli od 1.09.2024 r. >

Kiedy wniosek o nową emeryturę nauczycielską?

Jak przypomina ZUS, osoby, które będą uprawnione do nabycia prawa do świadczenia od 1 września 2024 r., tj. nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966 r. będą mogli złożyć wniosek najwcześniej w sierpniu 2024 r., czyli miesiąc przed wejściem w życie przepisów. W przypadku złożenia wniosku wcześniej (tj. przed 1 sierpnia 2024 r.)  zostanie wydana decyzja odmowna.

Sprawdź też w LEX: Czy nauczyciel, który we wrześniu uzyskuje uprawnienia do emerytury stażowej, może złożyć wniosek o urlop dla poratowania zdrowia od 1 września? >

Wysokość nowej emerytury

Nowa emerytura nauczycielska obliczona zostanie w wyniku podzielenia zwaloryzowanego kapitału początkowego, zwaloryzowanych składek zgromadzonych na koncie ubezpieczonego oraz zwaloryzowanych środków zgromadzonych na subkoncie przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku, w którym przechodzi na tę emeryturę. Co ważne, aby mieć prawo do nowej emerytury nauczycielskiej, kwota z wyliczenia musi być nie niższa od minimalnej emerytury, która aktualnie wynosi 1780,96 zł brutto.

Co ze środkami z II filaru emerytalnego?

W przypadku przejścia na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne w razie śmierci środki z subkonta i OFE są dziedziczone. Natomiast, w przypadku nowej emerytury nauczycielskiej środki z subkonta (wraz z przekazanymi środkami z OFE) są przenoszone na konto ubezpieczonego i nie podlegają dziedziczeniu, co oznacza brak prawa do podziału środków lub wypłaty gwarantowanej.

- W związku z tym kobieta, która jest członkiem OFE, nie nabędzie prawa do emerytury kapitałowej w powszechnym wieku emerytalnym i tym samym nie będzie miała prawa do przeliczenia emerytury w docelowej wysokości – przestrzega Iwona Kowalska-Matis.

Więcej osób będzie miało prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego

Od 1 września krąg osób uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego poszerza się o pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do świadczenia kompensacyjnego po spełnieniu wszystkich warunków będą mieć prawo także nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych udzielających dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu.

Czytaj również: Sejm rozpoczął prace nad emeryturą stażową>>

Ważny wiek, staż i rozwiązanie stosunku pracy

Aby nabyć prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, należy spełnić łącznie trzy warunki. Pierwszym z nich jest ukończenie określonego wieku, który jest zróżnicowany dla kobiet i dla mężczyzn. Do końca 2024 r. kobieta musi ukończyć, co najmniej 55 lat, a mężczyzna 60 lat.

• w latach 2025-2026 wiek ten wynosi 56 lat dla kobiet, 61 lat dla mężczyzn, 
• w latach 2027-2028 wiek wynosi 57 lat dla kobiet, 62 lata dla mężczyzn, 
• w latach 2029-2030 wiek wynosi 58 lat dla kobiet, 63 lata dla mężczyzn,               
• w latach 2031-2032 wiek wynosi 59 lat dla kobiet, 64 lata dla mężczyzn.                            

Sprawdź też w LEX: Czy dyrektor szkoły może ubiegać się o emeryturę stażową? >

Drugim warunkiem jest odpowiedni staż ubezpieczeniowy. Należy udowodnić 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 20 lat pracy w zawodzie nauczyciela, wychowawcy, czy innego pracownika pedagogicznego przynajmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w placówkach wymienionych w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, np. praca nauczycielska na przykład w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych czy młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, a także nauczyciele, wychowawcy inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Sprawdź też w LEX: Czy nauczyciela, który zdecyduje się przejść na emeryturę stażową, dyrektor szkoły będzie mógł zatrudnić w wymiarze nie wyższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć? >

Ostatni, niezbędny warunek, to rozwiązanie stosunku pracy na swój wniosek lub stosunek wygaśnie w określonych okolicznościach np. umowa o pracę wygaśnie z powodu upływu okresu, na jaki została zawarta. Gdy zatrudnienie odbywa się w kilku miejscach, to muszą zostać rozwiązane wszystkie umowy o pracę, bez względu na ich charakter i wymiar czasu, w jakim są wykonywane. Istotne jest również by po rozwiązaniu stosunku pracy w charakterze nauczyciela, a przed przejściem na świadczenie kompensacyjne nie wykonywać żadnej innej pracy ani nie prowadzić działalności gospodarczej.

Zobacz też szkolenie online: Wcześniejsze emerytury nauczycielskie od 1.09.2024 r. >